TÊN TRÍ NGU HẢI NGOẠI ĐOÀN THANH LIÊM NHAI GIẺ RÁCH "XÃ HỘI DÂN SỰ VC" cái ĐŨNG QUẦN CỦA ĐỔ THỊ THỐN./-Mt68

Xã hội Dân sự, đó chính là sự Sáng tạo

Bài Ghi Nhanh của Đoàn Thanh Liêm

Trong mấy năm gần đây, tôi đã viết đến 50 bài liên quan đến chủ đề Xã hội Dân sự. Trong bài viết gần đây nhất là vào cuối tháng Ba 2012, nhân dịp ngày Giỗ Đầu của Nhạc sĩ Nguyễn Đức Quang, tôi đã lấy nhan đề là : " Nguyễn Đức Quang và tính Năng động của Xã hội Dân sự Việt nam ". Nay thì tôi muốn khai triển thêm về khía cạnh Sáng tạo trong khu vực Xã hội Dân sự hiện nay trong thời đại Internet trên thế giới cũng như tại Việt nam.

Như ta đã biết sự tiến bộ trong xã hội con người thì đều phát xuất từ những cố gắng sáng tạo không ngừng của các thành viên họat động trong các lãnh vực khoa học kỹ thuật, tổ chức công quyền, quản lý điều hành, văn học nghệ thuật, tư tưởng học thuật v.v...Nói chung, thì giới chỉ huy lãnh đạo trong bất kỳ cơ sở chính trị kinh tế hay văn hóa xã hội nào cũng đều tìm cách phát huy sáng kiến nhằm cải tiến nâng cao năng xuất phục vụ xã hội trong phạm vi trách nhiệm của đơn vị cơ hữu của mình.

Nhưng trong khu vực chính quyền Nhà nước (the State), thì người làm chính trị thường bị hạn chế trong tầm họat động của mình, do những nhóm quyền lực từ mọi phía làm áp lực thế này thế nọ khiến cản trở việc thực thi chương trình ích quốc lợi dân của mình. Và cả trong lãnh vực Kinh doanh về kinh tế cũng như thương mại (the Marketplace), thì giới doanh nghiệp nhiều khi cũng sử dụng những thủ đọan cạnh tranh thiếu lành mạnh nhằm đạt mục tiêu lợi nhuận riêng cho tập đòan của mình, mà bất chấp đến những thiệt hại gây ra cho nhân quần xã hội.

Mà chỉ trong khu vực Xã hội Dân sự (XHDS = the Civil Society) gồm những tổ chức phi chính phủ, bất vụ lợi (non-governmental, non-profit organisations), thì ta mới dễ có điều kiện để phát huy sáng kiến phục vụ xã hội của mình hơn là trong hai khu vực Nhà nước và khu vực Kinh doanh như vừa nói ở trên. Và trong mấy chục năm gần đây, XHDS càng ngày càng thêm tích cực mạnh dạn hơn nữa trong vai trò làm "Đối trọng đối với chính quyền Nhà nước" (Counterbalance) - nhằm bảo vệ sự Công bằng Xã hội và Phẩm Giá cùng Quyền Con Người của mỗi cá nhân người công dân - để thực hiện cái quyền lực của Nhân dân trong tư thế "Kiểm sóat và Quân bình" (Checks and Balance) đối với cơ quan Nhà nước.

Tôi xin trưng dẫn một số sự kiện thực tế vừa xảy ra gần đây - để minh họa cho chiều hướng lạc quan và tiến bộ này của XHDS.

1 - Trường hợp giải thóat của Luật sư Trần Quang Thành vừa từ Trung quốc đến Mỹ.

Ông Trần Quang Thành (Chen Guangcheng) bị mù mắt từ nhỏ, nhưng đã có ý chí vươn lên bằng cách miệt mài trau dồi kiến thức về luật pháp và đã có khả năng hành nghề luật sư để bênh vực những nạn nhân của sự áp bức từ nhân viên chính quyền Trung quốc, cụ thể là giúp việc khiếu kiện tập thể (class - action lawsuits) cho hàng ngàn phụ nữ bị cưỡng bức triệt sản, cưỡng bức phá thai. Vì thế mà ông bị tù đày và bị canh giữ nghiêm ngặt tại địa phương tỉnh Sơn Đông.

 Nhưng nhờ có sự yểm trợ rất nhiệt thành của các tín đồ Thiên chúa giáo, cụ thể là tổ chức ChinaAid do ông Bob Fu làm Giám đốc, ông Thành đã vượt thóat được sự kiềm chế này và đến được thủ đô Bắc Kinh, rồi từ đó mà liên lạc trực tiếp được với giới chức trong Quốc hội Mỹ ở thủ đô Washington. Nhờ vậy, mà chính phủ Mỹ đã ra tay hành động để giải thóat ông Thành khỏi sự kềm kẹp của chính quyền Trung quốc.

Nhưng cũng vì thế mà có sự căng thẳng về ngoại giao giữa Trung quốc và Mỹ, vì Trung quốc tố cáo rằng Mỹ can thiệp vào chuyện nội bộ của mình. Trước sự bế tắc căng thẳng chính trị đó, thì may mắn làm sao, một số nhân vật trong tổ chức nhân quyền Human Rights Watch – như Sophie Richardson, Dinah Pokempner - đã liên hệ với Đại học New York để xin cấp học bổng cho Luật sư Thành qua Mỹ học bổ túc về luật theo hệ chính quy, vì trước đây ông Thành chỉ có thể mày mò tự học, nên chưa được đào tạo đúng theo tiêu chuẩn chuyên môn của ngành luật pháp. Và cuối cùng, như ta đã biết vào cuối tháng Năm 2012 vừa qua, ông Thành đã được nhà cầm quyền Bắc kinh chấp thuận cho xuất ngọai đến nước Mỹ để theo học về luật tại Đại học New York.

 Cái mưu trí sáng kiến và tinh thần năng nổ tích cực của tổ chức ChinaAid cũng như của Human Rights Watch trong trường hợp này đã giúp "Giữ Thể diện" (face saving) cho chính quyền Trung quốc - và nhờ đó cũng làm dịu bớt được sự căng thẳng đối đầu giữa Washington và Bắc kinh vậy.

2 - Từ sự nổi giận của giáo sư Peter Drucker đến chiến dịch "Occupy Wall Street".

Giáo sư Peter Drucker (1909 - 2005) là một vị Đại sư nổi danh khắp thế giới, ông chuyên giảng dậy tại nhiều đại học ở Mỹ và viết sách về môn Quản trị kinh doanh trong hơn nửa thế kỷ. Ông còn được mời làm cố vấn cho nhiều đại công ty trên thế giới cũng như cho nhiều cơ quan Nhà nước của Mỹ và Canada.

Nhưng khi ông khám phá ra chuyện có nhiều giám đốc công ty đã tham lam làm giàu một cách bất chính - đến độ có thu nhập gấp mấy trăm lần so với lợi tức trung bình của người công nhân, thì giáo sư đã rất phẫn nộ giận dữ. Ông tuyên bố : " Đó là điều không thể tha thứ được về mặt luân lý cũng như về mặt xã hội - và chúng ta sẽ phải trả một cái giá nặng nề cho tình trạng đó" (nguyên văn tiếng Anh : " This is morally and socially unforgivable, and we will pay a heavy burden for it! ")

 Và sau đó, ông đã chấm dứt việc làm cố vấn cho các đại công ty, mặc dầu ông được họ trả lương rất hậu hĩ. Thay vào đó, giáo sư Drucker đã dồn hết tâm sức vào việc cố vấn hướng dẫn cho các tổ chức thiện nguyên nhân đạo như Hội Nữ Hường Đạo, tổ chức Salvation Army, Nhà thờ Saddleback Valley Church của mục sư Rick Warren v.v... Ông hòan tòan tự nguyện giúp cho các tổ chức bất vụ lợi này, mà không hề nhận lại bất kỳ một sự đãi ngộ hay thù lao nào.

Rồi gần đây, giới trẻ ở Mỹ đã phát động một chiến dịch lấy tên là "Occupy Wall Street" (Chiếm đóng Wall Street) nhằm lên tiếng cảnh cáo giới tài phiệt chuyên môn khai thác làm giàu bất chính đến nỗi gây ra cuộc khủng hỏang kinh tế tài chánh từ mấy năm nay. Phong trào này đã lan rộng ra nhiều thành phố trên nước Mỹ cũng như tại nhiều nước khác. Tuần vừa qua, khi viếng thăm New york, tôi có hỏi anh bạn Dick Hughes về chuyện "Occupy Wall Street bây giờ ra sao rồi?” Dick trả lời tôi rằng : Cái chính là phong trào này đã gửi ra một thông điệp thật rõ ràng như thế này : "Giới tài phiệt của quý vị chỉ có 1% dân số mà thôi. Còn quần chúng nhân dân chúng tôi chiếm đa số tuyệt đối là 99% đấy. Như vậy, thì quý vị phải biết liệu cách mà đối xử, không thể nào mà cứ tung hòanh bừa bãi, tham lam làm giàu bất chính mãi được nữa..."

 Phong trào Occupy Wall Street này làm tôi nhớ lại lời tuyên bố của Thánh Gandhi ở Ấn độ từ lâu đã nói thật dứt khóat rằng : " There is enough for everyone's need, but there is never enough for everyone's greed " - Xin tạm dịch là : “Xã hội có thể cung ứng đủ cho nhu cầu của mọi người, nhưng không bao giờ lại đủ cho sự tham lam của mọi người đâu!"

Tại nước Pháp gần đây, người ta đổ xô nhau đi mua một cuốn sách nhỏ của tác giả Stéphane Hessel có nhan đề là " Indignez-vous " -  “Các bạn hãy giận dữ” trước những bất công tệ nạn của xã hội. Và từ đó mà dấn thân nhập cuộc góp phần vào công việc cải thiện xã hội.

 Cũng như ở Việt nam, trước tình hình "Giả dối lên ngôi, đạo đức suy đồi" hiện nay, thì người sĩ phu quân tử không thể nào mà lại có thể giữ mãi cái thái độ của kẻ bàng quang, dửng dưng vô cảm, vô trách nhiệm - để "mặc kệ nó" (mackeno) bất kể đất nước xấu xa tệ hại ra sao cũng được nữa!

3 - Hội nghị thượng đỉnh tại thành phố Harrisonburg, tiểu bang Virginia (Harrisonburg Summit).

Harrisonburg là một thành phố nhỏ thuộc tiểu bang Virginia, cách xa thủ đô Washington DC chừng 100 miles về phía Tây Nam, trong khu thung lũng Shenandoah Valley, sát với tiểu bang West Virginia. Dân số chừng 45,000 người, thì có đến 20,000 là sinh viên và giáo chức thuộc hai Đại học James Madison University (JMU) và Eastern Mennonite University (EMU).

Bắt đầu từ năm 2009, chính quyền thành phố do thị trưởng Kai Degner lãnh đạo đã có sáng kiến tổ chức hàng lọat các Hội nghị Thương đỉnh gọi là Harrisonburg Summits nhằm quy tụ đại diện các cơ sở và tổ chức tư nhân ở địa phương cùng ngồi lại với nhau để bàn thảo về phương hướng phát triển của địa phương. Là một người có dịp đến tham dự từ phiên họp ban đầu với bà con tại Harrisonburg, tôi xin ghi ra một cách tóm lược về lọai summit này, đại để như sau : 

Hội nghị đầu tiên đã diễn ra vào ngày 30 tháng Năm 2009 với chừng 150 tham dự viên trong khuôn viên Nhà thờ First Presbyterian Church ở khu trung tâm thành phố. Trong số thành phần tham dự, có đại diện của chừng 60 tổ chức cơ sở tại địa phương - mà điển hình là Nhà thờ First Presbyterian, các Đại học JMU, EMU, Bridgewater College, các tổ chức  the Rockingham Memorial Hospital, the Sierra Club Virginia Shenandoah Group, the Climate Action Alliance of the Valley, the Harrisonburg City Democratic Committee …

Các đề tài được bàn thảo trong vòng gần 4 giờ, lần lượt theo từng nhóm nhỏ và được đúc kết trong phiên họp khóang đại vào lúc xế chiều trong ngày. Cụ thể, ta có thể ghi ra mấy chủ đề đáng chú ý như sau :” Green Jobs & Economic Stimulus”,” Energy, Coal, Nuclear and Alternatives”, “Insulating Homes (Especially of low-income families”, “Plan for City to Decrease Carbon Footprint”, JMU/Local government Cooperation”…

Vào ngày 21 tháng Chín 2010, một Hội nghị khác đã diễn ra lấy tên là “Harrisonburg Student-Citizen Summit” quy tụ đại diện các cơ sở giáo dục như JMU, EMU, Blue Ridge Community College, Bridgewater College, National College etc…

Mọi thông tin liên hệ đến các sinh họat của Harrisonburg Summits này đều được phổ biến rộng rãi trên Internet nơi website dưới đây, mà các cư dân ở địa phương cũng như các bạn đọc khắp nơi đều có thể tham khảo một cách dễ dàng : www.harrisonburgsummits.com”.

4 – Để tóm tắt lại :

Bài viết đến đây kể đã dài rồi, tôi xin tóm lược lại với vài ghi chú vắn tắt sau đây :

A/ Với lọai công tác từ thiện nhân đạo truyền thống, thì XHDS đóng vai trò làm Đối tác với chính quyền Nhà nước (Counterpart), điển hình như họat động của Hội Hồng Thập Tự, Cơ quan Từ thiện Bác ái (Charities) …

Nhưng với lọai công việc nhằm bảo vệ sự Công bằng Xã hội, Nhân phẩm, Nhân quyền …, thì XHDS lại đóng vai trò làm Đối trọng đối với chính quyền Nhà nước (Counterbalance). Vai trò này khá tế nhị, khó khăn phức tạp – nhất là khi phải đối đầu với một chính quyền độc tài ngoan cố và thâm độc tàn bạo như chính quyền cộng sản ở các quốc gia  Bắc Triều tiên, Trung quốc, Việt nam hiện nay. Vì thế, mà XHDS cần phải khai triển một sách lược khôn ngoan, kiên trì nhằm đạt tới những thắng lợi dứt khóat cho công cuộc xây dựng một xã hội tiến bộ, nhân ái và hài hòa.

B/ Như đã có dịp trình bày trong bài “Suy nghĩ về sự Thách đố của thế hệ chúng ta” được phổ biến vào đầu năm 2012 mới đây, tôi xin ghi lại sự lạc quan phấn khởi của mình trước sự nhập cuộc tranh đấu của những người còn rất trẻ hiện nay ở quốc nội – mà tiêu biểu là những nữ nhi xuất sắc như Phạm Thanh Nghiên, Đỗ Thị Minh Hạnh, Hùynh Thục Vy, là những trang nam nhi hào kiệt như Việt Khang, Hùynh Thanh Hiếu, Đòan Huy Chương, Nguyễn Hòang Quốc Hùng… Tuy vẫn còn là một thiểu số chưa đông đảo lắm, nhưng rõ rệt họ đều đã biểu lộ những tính chất cao quý của giới sĩ phu quân tử trong truyền thống ngàn xưa của dân tộc chúng ta – đó là những tính chất được gói ghém trong có 3 chữ : Nhân, Trí và Dũng. Và trong tiếng Anh, tôi gọi đây là : “ The 3C Minority – Compassionate, Creative & Courageous”.

Và chính những người trẻ tuyệt vời như thế đang là những nhân vật tiêu biểu sáng ngời trong khu vực Xã hội Dân sự của Việt nam chúng ta hiện nay vào đầu thế kỷ XXI. Mà vì muốn nhấn mạnh đến tính chất sáng tạo phong phú của họ trong hành động tranh đấu kiên trì cho sự Vẹn tòan Lãnh thổ, cho Phẩm giá và Quyền Con người, nên tôi đã lấy nhan đề của bài viết này là : “Xã hội Dân sự, đó chính là sự Sáng tạo” vậy./

 (The Civil Society, it’s precisely Innovation, it’s Creativity).

Costa Mesa, ngày đầu tháng Bảy năm 2012

Đoàn Thanh Liêm

 ====================

Suốt ba tháng ấy, biết bao ân tình (I)

(Truyện kể về chuyến đi từ tháng Ba đến tháng Sáu năm 2012)

Bài Ghi nhanh của Đoàn Thanh Liêm

Tôi vừa trở về nhà tại miền nam California sau ba tháng rong ruổi khắp nơi trên lục địa nước Mỹ và tại bốn nước ở Âu châu. Khởi đầu bằng chuyến bay vào ngày 27 tháng Ba từ Santa Ana đến Denver Colorado, tôi đã kết thúc cuộc hành trình kéo dài ba tháng này bằng chuyến bay từ Philadelphia Pennsylvania trở về lại nhà ở California vào ngày 26 tháng Sáu năm 2012.

Đây là chuyến đi thứ 30 vòng quanh nước Mỹ trong suốt 16 năm nay - và cũng là chuyến đi thứ ba tôi đi ra khỏi nước Mỹ kể từ tháng Sáu năm 2011 – lần đầu qua Vancouver Canada vào tháng 6/2011 và lần thứ nhì qua Australia vào tháng 11 và 12/2011.

Cũng như mọi lần, tôi vừa đến thăm viếng hay ngụ tại nhà của bà con bằng hữu mà tôi gọi là vãng gia (home visit) - vừa tham dự các phiên họp - vừa thâu thập tài liệu cho việc nghiên cứu viết lách của mình. Trong bài này, tôi muốn ghi lại những tình cảm thân thương quý báu và sự chăm sóc ân cần mà bà con nhiều nơi đã dành cho tôi trong suốt chuyến đi kéo dài đến 13 tuần lễ này.

Để bạn đọc dễ bề theo dõi câu chuyện, trong bài này tôi xin lần lượt tường thuật về những cuộc gặp gỡ bà con bạn hữu – kể cả bằng hữu người Mỹ - ở các thành phố trên đất Mỹ. Và tiếp theo trong một bài sau, tôi sẽ viết về các chuyến thăm viếng và ngụ tại nhà các bạn ở bên Âu châu nữa.

Vì rải rác trước đây, trong các bài Ghi chép Dọc đường, tôi đã mô tả về một số người và việc mà mình đã gặp đã làm - nên trong bài Ghi nhanh này, tôi sẽ viết thật ngắn gọn về những chuyện vui vui phấn khởi ngộ nghĩnh mình đã chứng kiến trong suốt cuộc hành trình vào mùa Xuân bước qua mùa Hè năm nay 2012.

I  – Gặp gỡ với bà con trong thân tộc.

11 - Người có vai vế cao nhất trong số bà con thân tộc của tôi là bà Dì Vũ Thị Minh hiện cư ngụ tại thành phố Orlando Florida. Dì là con Cụ Chánh Giốc là người cậu ruột của mẹ tôi, nên tôi là người cháu của Dì. Dì Minh đi tu tại Nhà Dòng Tận Hiến thuộc giáo phận Thái Bình ngòai Bắc từ hồi còn nhỏ tuổi. Và hiện nay ở vào tuổi đã ngòai 80, Dì Minh được gọi là Bà Chị Cả tại tu viện gồm chừng 10 nữ tu ở Orlando. Dì cho biết là hiện nay trên đất Mỹ, thì việc đào tạo lớp nữ tu trẻ để thay thế cho lớp người cao tuổi gặp rất nhiều khó khăn, lý do là ít có thiếu nữ chịu đi tu. Trái lại ở Việt nam hiện nay, thì Nhà Dòng Tận Hiến của Dì lại phát triển rất mạnh với rất đông nữ tu làm việc tại nhiều địa phương, nhất là ở vùng cao nguyên như Kontum, Pleiku, Ban Mê Thuật v.v…

12 – Về bà con ngang vai vế với tôi, thì dịp này tôi đã đến thăm gia đình của cô Lê Thị Trung ở thành phố Arlington Texas. Cô Trung là người em họ con bà cô của bà xã nhà tôi. Cũng ở thành phố Fort Worth gần sát với Arlington, thì tôi đã đến thăm gia đình Thím Thống và các cháu. Chú Phan Văn Thống là em họ con bà cô của tôi – nhưng chú đã qua đời từ trên 3 năm nay rồi. Tại thành phố Austin thủ phủ của tiểu bang Texas, thì tôi đến thăm gia đình chú Nguyễn Thanh Định & cô Yến là em con bà Dì của tôi. Gia đình thứ tư tôi hay đến thăm là của cô Mỹ Linh ở thành phố Philadelphia tiểu bang Pennsylvania. Cô Mỹ Linh là bà xã của chú Nguyễn Ngọc Hoan là một sĩ quan Quân đội Việt nam Cộng hòa mà bị chết trong trại tù cải tạo sau năm 1975.

13 – Về vai các cháu, thì tôi đã đến thăm và ngụ tại nhà của rất nhiều người cháu, cụ thể như anh chị Tống Đình Thỉnh & Vân ở thành phố Denver tiểu bang Colorado, anh chị Tống Huy Hiền & Hà ở thành phố Houston Texas, anh chị Quynh & Nhuần ở thành phố Atlanta Georgia, anh chị Tuấn & Vui ở thành phố Baltimore Maryland.  Các người cháu này kêu tôi là chú, là cậu hay là bác, thì đều quý mến chăm lo rất chu đáo cho tôi và nhất là họ còn yểm trợ cho công tác từ thiện nhân đạo và tranh đấu cho Nhân quyền của tôi nữa.

II  – Gặp gỡ bằng hữu người Việt.

21  - Anh bạn Nguyễn Văn Cường đã dành trọn 2 ngày vào đầu tháng Tư - để chăm sóc cho tôi tại thành phố Oklahoma City, thủ phủ của tiểu bang Oklahoma. Đáng ghi nhất là việc anh hướng dẫn tôi và anh Tony Nguyễn Trọng là một nhà báo kỳ cựu đi thăm Viện Bảo tàng rất quy mô đồ sộ có tên là National Cowboy & Western Heritage Museum. Anh còn chỉ cho chúng tôi thấy địa điểm của Bảo tàng về các sắc dân Indian mà đang được chuẩn bị xây cất cũng tại khu trung tâm thành phố nữa.

 22  - Tại Dallas Texas, thì lần nào ghé qua tôi cũng được các bạn trẻ như Luật sư Nguyễn Xuân Phước, và nhất là bạn Phan Ngọc Thuần đón tiếp thân tình và thay nhau chở tôi đi chỗ này chỗ nọ. Qua bạn Thuần, tôi đã gặp lại nhất nhiều người làm việc trong ngành báo chí truyền thông ở đây, cụ thể như các chị Thu Nga, Liên Bích, các anh Thái Hóa Lộc, Mai Văn Đức, Trần Lộc, Phúc Thọ… Tôi cũng gặp anh Trương Sỹ Lương báo Thế Giới Mới, và đặc biệt anh Phạm Bá Vinh báo Sóng Thần mới đem từ Washington DC về Texas. Vì từ mấy năm nay tôi cũng tham gia viết báo, nên mỗi khi gặp các “bạn đồng nghiệp” như các anh chị này, thì đều có nhiều đề tài để mà trao đổi với nhau.

 Dĩ nhiên là ở Dallas, tôi cũng gặp lại anh bác sĩ Vũ Tiến Thông là người bạn cùng học tại trường Chu Văn An ở Hanoi đã 60 năm trước. Anh Thông đã 78 tuổi rồi mà vẫn còn làm phụ với bà xã là bác sĩ Trần Thị Vân trong phòng khám bệnh đặt tại thị xã Arlington. Chị Thông đang ăn chay trường để cảm ơn Trời Phật đã cho anh chị hai thằng cháu ngọai thất dễ thương kháu khỉnh. Dịp này, anh Thông còn trao cho tôi một check 300 $ 00 để góp cho Quỹ Sinh họat của Hội Ái Hữu Cựu Học Sinh Trường Bưởi - Chu Văn An ở Nam California. Anh cũng còn chở tôi đến thăm Bác sĩ Đào Quốc Anh và bà xã là chị Như Tuyết là bạn cùng học tại trường Luật ở Saigon với tôi hồi giữa thập niên 1950.  Chúng tôi đều là những sinh viên di cư từ Hanoi vào miền Nam năm 1954 và được cho cư trú tại trường Gia Long, rồi dọn ra Khu Lều Vải dựng trên lô đất của Khám Lớn Saigon -  trước khi được cho vào cư ngụ trong Khu Đại Học Xá Minh Mạng Chợ Lớn vừa mới xây cất xong vào tháng Ba đầu năm 1955.

23  -  Tại thành phố Houston Texas, thì tôi đã đến thăm anh Nguyễn Bá Lưu là bạn lâu năm và là ông xã của cô Loan em gái của Võ Thế Hào. Lưu bị stroke từ lâu, nên việc cử động chân tay và đi đứng di chuyển rất khó khăn – nhưng bù lại thì đầu óc vẫn còn minh mẫn tinh tường. Tôi cũng gặp lại anh chị Nguyễn Trí Tuệ, anh cũng bị đau bệnh nhiều, nhưng là người có số “thân cư thê”, nên được bà xã chăm sóc thật ân cần chu đáo. Chị Tuệ là ái nữ của Cụ Nguyễn Hòa Hiệp một nhân vật chính trị quân sự nổi danh ở miền Nam từ thời 1945 – 46. Tôi cũng đến thăm anh chị Nguyễn Công Bằng & Anh Trinh và thấy lúc nào anh chị cũng bận rộn với Câu lạc bộ Hoa Mai và cả với công tác của tổ chức Văn khố Thuyền nhân do anh Trần Đông ở Úc châu điều hành.

24  -  Tại Atlanta, thì tôi cũng gặp lại anh Vũ Quý Kỳ là bạn học tại trường Luật Saigon từ năm 1955 – 56. Anh Kỳ vẫn còn đi dậy về khoa học tại Đại học De Vry ở địa phương như xưa nay mà chưa hề tính đến chuyện sẽ nghỉ hưu. Anh cho biết người thứ nam của anh chị đã làm cho tổ chức từ thiện Bill & Melinda Gates từ mấy năm nay. Và tôi gợi ý cho anh Kỳ là nên nhắc cháu viết về kinh nghiệm làm việc với tổ chức danh tiếng này để bà con người Việt mình có dịp hiểu biết thêm về công tác từ thiện nhân đạo mà cháu có dịp tham gia nữa. Tôi cũng đến thăm hai người bạn bác sĩ tại Phòng Khám Bệnh, đó là BS Nguyễn Đức Liên là người bạn đồng hương Nam Định và Bs Nguyễn Văn Đích là thứ nam của Giáo sư Nguyễn Văn Nguyên thầy dậy môn Anh văn cho tôi tại trường Chu Văn An Hanoi trước năm 1954.

25  -  Tại thành phố Orlando Florida, thì tôi được anh chị Phạm Văn Tuynh & Túy Vân cho trú ngụ và chăm sóc rất tận tình. Tôi phải ở đây mấy ngày để cùng bàn thảo với anh Tuynh về việc hòan thành cuốn Album của Gia Đình Bụi Đời do anh chị em chúng tôi cùng hợp tác với anh bạn Dick Hughes trong chương trình trợ giúp các em bé đánh giày sống lang thang ngòai đường phố Saigon thời còn chiến tranh. Chương trình nhân đạo này được tổ chức thành Shoeshine Boys Foundation (SBF) khởi sự từ năm 1968 và nay sau 44 năm (1968 – 2012) vào năm 2012, thì chúng tôi muốn thực hiện một cuốn Album hay Scrapbook để ghi lại những kỷ niệm và hình ảnh liên quan đến sinh họat của Gia Đình gồm các em nhỏ hồi đó cùng các sinh viên tự nguyện đến chăm sóc hướng dẫn các em như Tuynh, cũng như những thành viên của ban Quản trị là người Việt như anh Đỗ Ngọc Long và tôi - và nhất là đông đảo các ân nhân người Mỹ đã yểm trợ về mặt vật chất và tài chánh cho Chương trình. Tuynh hiện là người giữ trách nhiệm chính của một biên tập viên (editor) cho cuốn Album này.

26  -  Tại khu vực Washington , thì lần này tôi được anh chị Nguyễn Ngọc Bích & Đào Thị Hợi chăm lo thật chu đáo về cái ăn chỗ ở cho tôi ngay tại nhà riêng của anh chị ở thành phố Springfield Virginia. Phải sống tại nhà với anh chị Bích, tôi mới thấy rõ được sức làm việc miệt mài cần mẫn trong nhiều lãnh vực văn hóa, xã hội cũng như chính trị của một vị học giả thật uyên bác này. Tôi sẽ có dịp viết chi tiết hơn về công trình nghiên cứu biên sọan đồ sộ về văn học của anh Bích trong một bài khác.

Nhưng điều khám phá thật kỳ diệu của tôi trong mấy ngày ngụ tại đây, thì lại chính là chuyện ông cụ thân sinh của anh vốn là một vị quan tri phủ tại phủ Kiến Xương thuộc tỉnh Thái Bình hồi trước năm 1945 – thì do công đức của cụ quá lớn lao đối với người dân một xã mà ông cụ lại được dân làng đồng lòng phong cho chức “ Sinh Thần” và lập cơ sở để kính thờ - ngay lúc ông cụ còn sinh tiền. Điều này thật khác biệt so với các vị Thần khác - vì hầu hết họ là vị quan văn hay quan võ mà đều do Nhà Vua công nhận và cấp phát “Sắc Phong” để dân làng kính cẩn cất giữ Văn Kiện này trong một tủ thờ tại ngôi đình của làng. Tôi cũng đã có dịp quen biết với hai bào huynh cũng rất tài ba của anh Bích, đó là các anh Nguyễn Ngọc Linh hiện ở Mỹ và Nguyễn Ngọc Phách hiện ở Úc châu - mà nhiều người ở Việt nam trước năm 1975 đều biết đến.

III  -  Thăm viếng và ngụ tại nhà của các bạn người Mỹ.

Cũng như trong nhiều chuyến du hành trước, lần này tôi cũng có dịp đến thăm viếng và trú ngụ tại nhà nhiều bạn thân thiết người Mỹ. Cụ thể như gia đình anh chị Jim & Sandy Foster tại thành phố Knoxville tiểu bang Tennessee - gia đình anh chị John Dunn & Ginny Hughes tại thành phố Takoma Park tiểu bang Maryland sát với thủ đô Washington DC – gia đình anh chị Matt & Marylou Matteson tại thành phố Akron tiểu bang Pennsylvania. Và dĩ nhiên là tôi cũng đến làm việc và ở nhà với người bạn chí thân là Dick Hughes & Sherry Hall tại thành phố New York như nhiều lần trước đây nữa.

Tôi cũng có dịp đến thăm chị Dinah Pokempner là Cố vấn trưởng của tổ chức Human Rights Watch tại trụ sở tọa lạc nơi Empire State Building. Và dĩ nhiên là tôi cũng đến thăm cả anh Doug Hostetter là Giám Đốc Văn phòng Liên lạc với Liên Hiệp Quốc của tổ chức Mennonite Central Committee nữa (MCC) nơi văn phòng trong khuôn viên của LHQ ở sát bờ sông East River của Manhattan.

Các bạn này đều tiếp đón tôi thật nồng hậu chân tình và chúng tôi đều có nhiều công chuyện về văn hóa xã hội để cùng làm việc và trao đổi với nhau. Trong một dịp khác, tôi sẽ trình bày chi tiết hơn về các sinh họat văn hóa xã hội và tình cảm thân thương gắn bó giữa chúng tôi người Việt với các bạn người Mỹ.

                                                

                                               *      *      *

 

 Tôi xin tạm kết thúc bài viết này bằng một vài dòng thật ngắn gọn như sau :

Trong suốt hai tháng đi qua hàng chục thành phố tại nhiều tiểu bang khắp đất Mỹ, tôi đều được bà con và bạn hữu tiếp đãi ân cần và chăm sóc tận tình cho tôi về nơi ăn chốn ở. Tôi thật cảm động trước các nghĩa cử đó và xin ghi nhận ở đây lòng biết ơn và quý mến đối với tất cả mọi người đã lo lắng chu đáo cho tôi trên bước đường rong ruổi khắp nơi trên lục địa nước Mỹ rộng mênh mông này.

 Và tôi cũng xin nguyện sẽ luôn cố gắng để xứng đáng với cái tình cảm thân thương và cao quý đó - mà các bạn đã dành riêng cho bản thân mình trong suốt chuyến đi dài ngày vào mùa Xuân và mùa Hè năm 2012 này./

San Francisco, ngày 17 tháng Bảy 2012

Đoàn Thanh Liêm