Trần Nhật Phong
CHUYỆN MỸ HUYỀN VÀ THỰC TRẠNG CẦN ĐỐI DIỆN.
Câu
chuyện một nữ ca sĩ Hải Ngoại về VN trình diễn lại bùng phát dữ dội
trên mạng xã hội, sau khi ca sĩ này trình diễn trong đêm nhạc trên đài
truyền hình VTV trong chương trình được gọi là “kỷ niệm 50 năm tổng tấn
công Mậu Thân 68”.
Mỹ
Huyền vốn là một ca sĩ con nhà nòi, thân phụ của cô cố nhạc sĩ Thu Hồ
tác giả của ca khúc nổi tiếng “Quê Mẹ”, đã chính thức bị cộng đồng Hải
Ngoại lên án gay gắt sau buổi trình diển này, có lẽ cũng giống như Thu
Phương khi mặc chiếc áo cờ đỏ sao vàng, Mỹ Huyền sau thời gian ngắn
“Honeymoon” ở Việt Nam, sẽ phải đối diện với những thực tế, các show
diễn trong VN sẽ bớt đi, phải chạy vào các game show để vực dậy tên tuổi
và những dhow hát ở Hải Ngoại sẽ không còn kể cả những buổi hát thiện
nguyện không lấy lương do “nhạy cảm chính trị”.
Trước
Mỹ Huyền, Như Quỳnh cũng đã có một live show ồn ào nhưng ít gây tranh
cãi hơn ở VN, một phần có lẽ ảnh hưởng tên tuổi của Như Quỳnh nhiều hơn
Mỹ Huyền, một phần Như Quỳnh không hát trong một show nhạc có ý nghĩ cổ
võ cho đảng cai trị ở VN như Mỹ Huyền.
Tôi
quen biết Mỹ Huyền gần 30 năm, từ khi cô mới đặt chân sang Mỹ định cư,
hát cho vũ trường Ritz của chú Ngọc Chánh, rồi vào Thúy Nga, sau đó sang
hát cho Asia và trước ngày cô về Việt Nam, cô làm xướng ngôn viên
truyền hình cho SET, một công ty con của truyền hình SBTN ở địa phương
Nam California.
Mỹ
Huyền cũng từng giúp tôi khi thủ vai chánh trong cuốn phim video “Chiến
Sĩ Vô Danh” do tôi đạo diễn năm 2001, nói về thân phận của người lính
VNCH trong trại tù CS sau chiến tranh, cuốn phim này do Mỹ Huyển, Tuấn
Hùng, nhà văn Lâm Tường Dzũ (vừa mới qua đời không lâu) cùng xuất hiện,
trong khi đàn anh của tôi đạo diễn Nguyễn Ngọc Chấn (CNN) giúp tôi phần
thu hình.
Vụ
Mỹ Huyền nhận lời và xuất hiện trong chương trình “kỷ niệm 50 năm tổng
tấn công Mậu Thân 68”, đã gây phẩn nộ bất bình cho người Việt Hải Ngoại,
đương nhiên Mỹ Huyền sẽ phải gánh hậu quả cho hành động này, nhất là
khi cô và gia đình cũng là những ngưới gốc Huế, nơi xảy ra vụ thảm sát
kinh hoàng nhất 50 năm trước.
Tuy
nhiên nếu nhìn kỷ vấn đề ở nhiều góc cạnh, có lẽ một phần nào chúng ta
sẽ nhận ra được chính chúng ta cũng đang bế tắc về giải pháp cho những
điều kiện sinh hoạt trong cộng đồng.
Ở HẢI NGOẠI.
Làng giải trí Hải Ngoại hơn 15 năm trở lại đây đã và đang đương đầu với cơn khủng hoảng, sau một thời gian dài những người trong cộng đồng “chạy theo” cơn sóng của những ca sĩ từ Việt Nam sang trình diễn, từ Mỹ Tâm, Quang Dũng, Mỹ Linh cho đến Đàm Vĩnh Hưng, Trường Giang, Trấn Thành, tù khoảng 2014 cho đến hiện tại, ngành giải trí trong cộng đồng rơi vào tình trạng “bảo hòa” hay nói một cách khác là đang “chết dần” trong mắt của những ca nghệ sĩ được xem là “hái ra tiền”.
Làng giải trí Hải Ngoại hơn 15 năm trở lại đây đã và đang đương đầu với cơn khủng hoảng, sau một thời gian dài những người trong cộng đồng “chạy theo” cơn sóng của những ca sĩ từ Việt Nam sang trình diễn, từ Mỹ Tâm, Quang Dũng, Mỹ Linh cho đến Đàm Vĩnh Hưng, Trường Giang, Trấn Thành, tù khoảng 2014 cho đến hiện tại, ngành giải trí trong cộng đồng rơi vào tình trạng “bảo hòa” hay nói một cách khác là đang “chết dần” trong mắt của những ca nghệ sĩ được xem là “hái ra tiền”.
Nếu
hơn 10 năm trước, hình ảnh khán giả đông đảo mua vé xem những show ca
nhạc ủa các ca sĩ từ Việt Nam sang trình diễn, với mức vé cao chóng mặt
(có khi một tấm vé lên đến hơn $200), thì nay ‘sàng văn nghệ” đang
‘chết” hàng loạt trên nhiều tiểu bang.
Thời
điểm hiện tại, dường như chỉ còn Nam – Bắc California những nhà tổ chức
còn bán được vé văn nghệ, hầu hết các tiểu bang đều “chết đứng” trước
những tấm vé miễn phí của các sòng bài, hoặc những show vào cửa miển phí
nhưng gây quỹ của các chùa, nhà thờ. Các nghệ sĩ xưa nay sống bằng lời
ca tiếng hát ở hải ngoại đã không còn “đất dụng võ” hay nói một cách
khác thực tế hơn, hát vẫn hát nhưng không có tiền lương nhiều, thậm chí
có nhiều ca sĩ phải tình nguyện hát miễn phí, bù lại họ theo những sản
phẩm như CD, DVD hay các sản phẩm dược thảo, Mỹ phẩm kêu gọi sự ủng hộ
của khán giả. (như trường hợp đại hội Thánh Mẫu diễn ra hàng năm ở
Missouri)
Trong
khi các bầu show (đa phần giờ “núp bóng” trong các sòng bài), ngân sách
tổ chức không nhiều (giao động từ $20k - $50k) cho một show nhạc ( bao
gồm âm thanh, ánh sáng, band nhạc, ca sĩ, tiền quảng cáo trên TV, Radio,
báo chí hay in poster, flyers). Thêm vào những ca sĩ “đang có thời”
cộng tác với một số trung tâm nâng giá “cát-xê” lên trời, các bầu show
không đủ khả năng mướn thêm ca sĩ chuyên nghiệp (thông thường chỉ 1,2 ca
sĩ có tên tuổi), phần còn lại họ mời ca sĩ địa phương vào chương trình.
Các
show nhạc ở Hải Ngoại hầu hết đều rơi vào cuối tuần và bầu show phải
vật lộn với những tính toán làm sao không bị lỗ lã, làm sao để có thể tổ
chức đợt kế tiếp, thậm chí có nhiều bầu show phải tán gia bại sản chỉ
vì tổ chức vài buổi văn nghệ, nợ nần ngập đầu.
DVD,
CD xem như đã “chết” hẳn với sự lên ngôi của Youtube, Facebook, ngành
văn nghệ Hải ngoại đang đứng trước bờ vực phá sản hoàn toàn.
VỀ VIỆT NAM.
Do bối cảnh ảm đạm trên, nhiều ca sĩ đã quyết định về VN trình diễn để kiếm lối thoát cho nghề nghiệp và cuộc sống, cuối cùng họ rơi vào cái “bẩy” của kẻ cầm quyền cai trị, sử dụng hình ảnh về VN trình diễn của họ để quảng bá cho hình ảnh của kẻ cai trị.
Muốn về VN trình diễn, các nghệ sĩ phải đi qua những lộ trình không dể dàng, trước tiên họ phải có giấy mời của một công ty trong nước, bước kế tiếp họ phải “nộp” giấy xác nhận “nhân thân” cho bộ ngoại giao (thông qua lãnh sự quán CSVN) rằng không có thái độ “chống phá nhà nước VN”.
Do bối cảnh ảm đạm trên, nhiều ca sĩ đã quyết định về VN trình diễn để kiếm lối thoát cho nghề nghiệp và cuộc sống, cuối cùng họ rơi vào cái “bẩy” của kẻ cầm quyền cai trị, sử dụng hình ảnh về VN trình diễn của họ để quảng bá cho hình ảnh của kẻ cai trị.
Muốn về VN trình diễn, các nghệ sĩ phải đi qua những lộ trình không dể dàng, trước tiên họ phải có giấy mời của một công ty trong nước, bước kế tiếp họ phải “nộp” giấy xác nhận “nhân thân” cho bộ ngoại giao (thông qua lãnh sự quán CSVN) rằng không có thái độ “chống phá nhà nước VN”.
Sau
phần dạo đầu trên, các nghệ sĩ phải trãi qua sự đánh giá gắt gao của bộ
công an, rồi sở văn hóa và du lịch, cục biểu diễn, ty sân khấu, họ phải
cung cấp danh sách những bản nhạc muốn trình diển, thậm chí sẽ bị loại
bỏ những bản nhạc làm nên tên tuổi của họ vì những bản nhạc đó chưa
…được phép trình diển ở VN.
Với
lộ trình ‘hành chính” dầy đặt này, hầu hết các nghệ sĩ dể bị ban tuyên
giáo phối hợp với với sở văn hóa và thể thao “gài độ”, để quảng bá cho
hình ảnh của chế độ cai trị. Về mặt báo chí họ cho các “phóng viên, ký
giả” phỏng vấn những nghệ sĩ này, rồi “đục bỏ’ những phần không cần
thiết, chỉ đăng tãi nhũng phần có lợi cho chế độ cai trị, khiến cho nghệ
sĩ trở thành tâm điểm của chỉ trích (đặt biệt là từ Hải Ngoại), và
….Hết đường quay trở về Hải Ngoại.
Còn
sở văn hóa và thể thao thì “ém” giấy phép trình diễn, từng bước từng
bước đưa các nghệ sĩ vì muốn “khao khát” trính diễn cho khán giả ở VN
xem, vào những chương trình ca nhạc quảng bá cho chế độ cai trị.
Bên
cạnh đó cũng có 2 loại trình diễn kiếm tiền khác nhau dành cho nghệ sĩ ở
VN. Những nghệ sĩ được xem là “tên tuổi lớn” thì được báo chí thổi
phồng, lăng xê tối đa trong lần đầu tiên xuất hiện trước công chúng ở
VN, giá “cắt xê” cũng được nhắc đến với mức độ “trên trời” so với mức
lương họ hát ở hải ngoại. Tuy nhiên chỉ là một vài show đầu thôi, đến
những show kế tiếp thì “xep” nhanh hơn trái banh, giá đi hát cũng tụt
xuống mức ‘thê thãm’ hơn cả lúc hát ở hải ngoại, nhưng để “đánh bóng”
tên tuổi, những bầu show phía sau luôn tìm cách tạo Scandal để tên tuổi
họ vẫn được chú ý hay bán vé, Dạng trình diển này gây ồn ào, nhưng sau
đó thì tên tuổi của nghệ sĩ đó cũng “bị cháy” từ trong nước ra Hải
Ngoại, như trường hợp của Chế Linh, Khánh Ly, Kỳ Duyên.
Loại
trình diễn thứ hai thì ngược lại không ồn ào, họ là nghệ sĩ nhưng tầm
ảnh hưởng không lớn, họ “chạy show” với giá rẽ bằng một phần ba lương ở
hải ngoại cho một show (xuất), nhưng bù lại họ kiếm được tiền hơn, vì ở
VN họ trình diễn đủ 7 ngày, không như ở hải ngoại lương cao nhưng chỉ
hát ở cuối tuần. Và nhất là mùa tết, có nghệ sĩ một đêm chạy 4,5 chổ để
hát, có nghệ sĩ chạy liên tục mỗi đên 3 xuất ở các tỉnh miền tây hơn một
tháng trời, và chỉ cần có giấy phép trình diễn và được hát trong mùa
tết, chỉ trong vòng một tháng dù là nghệ sĩ nhỏ, họ cũng có thể kiếm
được trên chục ngàn Mỹ kim, thậm chí có nghệ sĩ có thể kiếm lên tới vài
chục ngàn Mỹ kim chỉ trong một mùa tết. (Ví dụ một nghệ sĩ “bèo” hát với
giá lương $200 (khoảng hơn 4 triệu đồng VN) cho một xuất đầu, xuất thứ
hai và thứ ba còn phân nữa, thì họ cũng kiếm được $400 một đêm “chạy
show” và chạy liên tục một tháng từ tỉnh này sang tỉnh khác, thì họ cũng
kiếm được khá bộn tiền).
Dạo
2 năm gần đây, nhiều nghệ sĩ ở Hải Ngoại về tìm cách “hâm nóng” tên
tuổi bằng những thứ ‘game show” rẽ tiền cho đến “gameshow” nổi tiếng,
vừa kiếm tiền vừa được nhắc nhở với công chúng mổi đêm. Các công ty
quảng cáo thực hiện những “gameshow” này, họ trả lương tùy theo tên tuổi
của mổi nghệ sĩ với giá giao động từ 5 triệu đồng (khoảng hơn $200) cho
đến 40 triệu đồng (gần $2,000) cho một tập (episode) “gameshow” dài 45
phút. Họ thu hình thông thường là từ 20 tập đến 60 tập thậm chí dài hơn
tùy theo là loại gameshow gì, và nghệ sĩ chỉ đóng vai khóc, cười, nói
năng nhảm nhí để thu hút lượng người xem (rating), điểu này khiến cho
giá trị của nghệ sĩ bị “đẩy xuống bùn” thê thảm hơn khi họ còn trình
diễn ở Hải Ngoại.
KẾT LUẬN.
Với bức tranh ngành giải trí, văn nghệ nói trên, hoàn toàn bế tắc về cách phát triển và chiến lược phát triển khỏe mạnh như các cộng đồng khác (Hàn quốc, Đài Loan), do đó hiện tượng nghệ sĩ về VN kiếm khán giả và kiếm con đường cho cuộc sống là điều có thể hiểu được, trừ phi chính những cá nhân trong cộng đồng chúng ta nghĩ được giải pháp để phát triển toàn diện bao gồm luôn việc phát triển văn hóa mà văn nghệ đóng vai trò quan trọn không kém.
Với bức tranh ngành giải trí, văn nghệ nói trên, hoàn toàn bế tắc về cách phát triển và chiến lược phát triển khỏe mạnh như các cộng đồng khác (Hàn quốc, Đài Loan), do đó hiện tượng nghệ sĩ về VN kiếm khán giả và kiếm con đường cho cuộc sống là điều có thể hiểu được, trừ phi chính những cá nhân trong cộng đồng chúng ta nghĩ được giải pháp để phát triển toàn diện bao gồm luôn việc phát triển văn hóa mà văn nghệ đóng vai trò quan trọn không kém.
Kêu
gọi nghệ sĩ bỏ nghề hát, trình diển chọn một nghề khác để sinh sống,
chỉ xem văn nghệ là nghề tay trái, thì chính chúng ta vẩn chưa suy nghĩ
cặn kẻ vấn đề, đứng ở góc nhìn của nghệ sĩ, có người theo nghè mấy chục
năm, nuôi cả gia đình bằng nghề hát, có người cả mấy thế hệ gia đình
trên cả trăm năm ở sân khấu, làm sao kêu họ bỏ được, nhất là những gia
đình nghệ sĩ có bề dầy trên sân khấu, làm sao họ rời bỏ được cái nghề mà
tỗ tiên ông bà truyền lại cho họ đến ngày hôm nay?
Khi
chúng ta chưa có giải pháp chung cho vấn đề bế tắc này, chúng ta phải
còn nhìn thấy không chỉ Mỹ Huyền, Như Quỳnh mà sẽ còn nhiều nghệ sĩ
khác, sẽ tìm đường về VN để trình diễn trong tương lai gần, và mỗi lần
họ về, chúng ta lại đẩy họ luôn cho CS, tôi còn nhớ Khánh Ly đã từng
tuyên bố sẽ không về VN cho đến khi không còn thở, nhưng thực tế thế
nào? Cuối cùng Khánh Ly vẫn chọn về VN. Và sẽ còn bao nhiêu nghệ sĩ hôm
nay tuyên bố như Khánh Ly, để rồi thêm 5,10 năm nữa họ lại có thái độ
như Khánh Ly? Nếu CS còn tiếp tục cai trị VN.
Sự
chỉ trích và phê phán nhất thời đối với những nghệ sĩ về VN trình diễn
rồi cũng sẽ qua và “chìm xuồng”, sự việc vẫn sẽ được lập lại như cũ, nếu
người trong cộng đồng chúng ta không nghĩ ra giải pháp, đấu tranh cho
công cuộc chung, cho một tương lai VN không CS, nhưng chúng ta cũng phải
xây dựng sự khỏe mạnh của cộng đồng, để mọi người đều có thể an tâm
trong cuộc sống hàng ngày (ý của tôi là an tâm ít nhất về mặt tài
chánh), thì đó mới là phương cách lâu dài, còn chỉ lo đấu tranh cho
trong nước, mà bỏ rơi những “hậu cứ” quan trọng trong nền tảng của cộng
đồng, thì chính chúng ta đã tạo cơ hội cho CS xâm nhập và khuynh đảo ít
nhất trên mặt trận văn hóa, với càng lúc càng nhiều poster “nghệ sĩ từ
VN” tràn ngập trong các khu thương mại của cộng đồng Việt.
Trong
đấu tranh chúng ta mong mỏi trắng, đen rõ ràng về lập trường, nhưng
đáng tiếc vẫn còn vùng màu xám đang ngự trị, và chính vùng màu xám này
khiến cho tư thế đấu tranh của cộng đồng chưa bao giờ được mạnh mẽ.
**************
Ca Sĩ Mỹ Huyền hát mừng kỷ niệm 50 năm “chiến thắng Mậu Thân” trên đài truyền hình Vĩnh Long
Trong
mấy năm trở lại đây, nhiều ca nhạc sĩ hải ngoại đã quay về Việt Nam
trình diễn. Có người vẫn đi đi về về giữa hai nước, có người ở lại hẳn.
Mục
đích của việc trở về Việt Nam trình diễn là tùy theo từng cá nhân người
ca sĩ. Có người chỉ đơn thuần vì muốn được gặp và hát cho khán giả của
mình tại quê nhà sau bao năm xa cách. Có người muốn mở rộng thêm thị
trường, hát vì thu nhập.
Không
ít ca sĩ hải ngoại khi về trình diễn đã gây sốt cho khán phòng như ca
sĩ Khánh Ly, Tuấn Vũ, Hương Lan… Có ca sĩ đi từ Nam ra Bắc mà đến đâu là
hết vé đến đó như Thanh Tuyền hay Chế Linh. Khán giả hào hứng đến để
nghe họ hát. Có người tò mò muốn đến xem tận mắt, nghe tận tai ca sĩ hải
ngoại vang bóng một thời trình diễn như thế nào.
Tuy
nhiên, cũng có người vì “chén cơm manh áo” mà chịu xuất hiện trong các
chương trình văn nghệ theo sự chỉ đạo của nhà nước CSVN. Điển hình gần
đây nhất là trường hợp ca sĩ Mỹ Huyền, đã hát trong chương trình “Kỷ
niệm 50 năm tổng tấn công và nổi dậy xuân Mậu Thân 1968”, do đài truyền
hình Vĩnh Long dàn dựng.
Mỹ
Huyền là một tiếng hát của người Việt tỵ nạn hải ngoại, chuyên chở dòng
nhạc Vàng hơn 25 năm qua, được rất nhiều khán giả ái mộ. Sự nghiệp của
cô bắt đầu tại hải ngoại kể từ khi cô thâu âm lần đầu tiên cho trung tâm
Hải Âu vào năm 1991. Sau đó cô cộng tác với trung tâm Thúy Anh
1994-1996 và thu hình cho trung tâm Mây Production.
Mỹ
Huyền lên sân khấu Thúy Nga hát bản đầu tiên Một Chút Quà Cho Quê Hương
trong chủ đề 20 Năm Nhìn Lại vào năm 1995, và cộng tác cho đến năm
2001. Cô tiếp tục hát cho nhiều trung tâm khác như Thế Giới Nghệ Thuật,
Tình, Blue Ocean… và sau cùng là trung tâm Asia, xuất hiện lần đầu chung
với Tuấn Vũ trong Liên Khúc Mưa trong Asia DVD chủ đề “Bốn Mùa” vào năm
2006.
Mỹ
Huyền đã trình diễn trong chương trình “mừng chiến thắng Mậu Thân”,
trong lúc cộng đồng hải ngoại đang có nhiều hoạt động ghi lại sự thật
nhân dịp 50 cuộc thảm sát tang tóc của dân tộc này. Việc ăn mừng “chiến
thắng Mậu Thân” bị chính nhiều người dân trong nước phản đối. Thêm nữa,
bố Mỹ Huyền là nhạc sĩ Thu Hồ, cũng là một người gốc Huế. Vậy mà cô lại
đi hát mừng “chiến thắng Mậu Thân”!
Nhiều người chỉ trích rằng hành động của nữ ca sĩ Mỹ Huyền là sự quay lưng lại với cộng động Người VIệt Tự Do tại hải ngoại.
Dư
luận người Việt hải ngoại còn chưa kịp lắng xuống sau những tai tiếng
giữa Đài Truyền Hình VietFace và Đài Truyền Hình Vĩnh Long. Và nay, ca
sĩ hải ngoại Mỹ Huyền lại xuất hiện trong một chương trình cũng do Đài
Truyền Hình Vĩnh Long thực hiện, theo sự chỉ đạo của ban tuyên huấn
CSVN.
Nhiều
người càng lo ngại hơn nữa về âm mưu “nghị quyết 36” của CSVN, nay có
vẻ ngày càng thâm nhập sâu hơn vào làng âm nhạc và truyền thông hải
ngoại.
