RẤT CÓ THỂ TRỊNH CUNG CHƠI TRÒ KHỔ NHỤC KẾ ĐỂ GỠ TỘI VC NẰM VÙNG CHO TRỊNH CÔN SƠN./-TC Lãnh

 Mt68: 

Thưa Cô Bác Tỵ Nạn Hải Ngoại;

Sau khi đọc bài viết của Trịnh Cung về Trịnh Công Sơn mới đây; lúc đầu chúng tôi nghĩ rằng Trịnh Cung vì giận hờn TCS và gia đình đã bạc đãi Trịnh Cung sau 1975 nên Trịnh Cung mới viết những lời bôi bác TCS. 

Nhưng sau đó có nhiều ý kiến của anh em cộng tác và độc giả đã hoài nghi về những điều bôi bác ấy vì thật ra nó đều chứa đựng những ý nghĩa ngược lại. Như chuyện Trịnh Cung bịa đặt TCS KHÔNG HÁT NỐI VÒNG TAY LỚN TẠI ĐÀI PHÁT THANH SÀI GÒN VÀO NGÀY DƯƠNG VĂN MINH TUYÊN BỐ ĐẦU HÀNG. 

Chuyện thứ hai mà Trinh Cung cố tình nêu lên là TCS BỊ ĐE DỌA TẠI SÀI GÒN SAU TIẾP THU PHẢI TRỐN RA HUẾ và KHI Ở HUẾ THÌ BỊ VC CĂNG BIỂU NGỮ CHỐNG ĐỐI VÀ NHỜ VÕ VĂN KIỆT CỨU VÀO SÀI GÒN MỚI YÊN.

Bây giờ với đoạn văn sau đây cho chúng ta thấy gì?

Bà con tỵ nạn sẽ tự nhận ra SỰ THẬT có phải Trịnh Cung cố ý bôi bác hay trái lại là Trịnh Cung đã tiếp tay cho đồng bọn bóp méo sự thật cho rằng TCS KHÔNG PHẢI LÀ VC NĂM VÙNG. 

Nhiều ý kiến nhận ra những gì mà Trịnh Cung tự nêu ra chỉ ngầm biện hộ cho TCS KHÔNG PHẢI LÀ VC NẰM VÙNG mà thôi. Bởi vì Trịnh Cung đã dám ngang nhiên BỊA RA CHUYỆN TÔN THẤT LẬP NGĂN CẢN KHÔNG CHO TCS VÀO HÁT TRỰC TIẾP HÔM ẤY. MỘT BỊA ĐẶT 100% VÌ NGÀY HÔM ĐÓ TÔN THẤT LẬP ĐANG Ở PARIS  LÀM SAO CÓ MẶT TẠI SÀI GÒN ĐƯỢC CHỨ???

Xin lỗi quý Cô Bác với đoạn TRÍCH Y BÊN DƯỚI vì từ ngữ thô bạo của Trịnh Cung. Một người danh tiếng như Trịnh Cung mà dám viết ra như thế thì chăc chắn nó phải có MANG MỘT SỨ MẠNG TO LỚN LẮM NÊN TRỊNH CUNG PHẢI RA TAY NHƯ THẾ ĐỂ HẦU RỬA TỘI VC NẰM VÙNG CHO TCS; chứ không phải để bôi bác TCS. Bởi vì sau nầy, khi đã qua Mỹ rồi, bỗng dưng Trịnh Cung hô hoán lên là ông ta MẮC BỊNH CANCER NÊN PHẢI VỀ ĐỂ CHẾT Ở VN. Nhưng thực tế cho thấy Trịnh Cung về sống trong nước lúc đó được TCS giúp đỡ, mối lái với VC để Trịnh Cung vẽ, bán tranh làm giàu và có cô vợ trẻ cỡ tuổi cháu ngoại của hắn ta. Cho nên đó có thể là lý do khiến cho Trịnh Cung phải LÀM LIỀU BỊA ĐẶT SỐNG SƯỢNG ĐỂ GỠ TỘI VC NẰM VÙNG CHO TCS.

Đoạn văn trích y ở đây cho thấy TRỊNH CUNG BÁN DANH KHÔNG BẰNG MỘT XU ĐỂ CHẠY TỘI CHO TCS VÀ TỰ GÁNH LẤY PHẢN ỨNG NGƯỢC TỪ PHÍA NGƯỜI VIỆT TỴ NẠN CHÂN CHÍNH - VÌ KHÔNG AI CÒN NGHI NGỜ GÌ VỀ VAI TRÒ VC NẰM VÙNG CỦA TRỊNH CÔNG SƠN, CŨNG NHƯ TÔN THẤT LẬP, MIÊN ĐỨC THẮNG (Hiện nằm vùng ở Germany)./-TC Lãnh.

________________

***Xin trích thêm 1 chút để chứng minh:

ttt.Georgia

............

Sau khi bài báo tạm xếp, TC có đến Mỹ và cho biết đang ở giai đoạn cuối của cancer và sẽ phải về nước mà chết. Những người quen biết đóng góp khá nhiều cho ông họa sĩ chữa bệnh ở quê nhà. Ông Hồ Đăng Định đã phản ứng kịch kiệt nói rằng TC giả vờ để cổm tiền mà không chết để cưới cô vợ trẻ bằng cháu ngoại./-

....................

______________________

TRINH CONG SON 

(Trích y nguyên văn của Trịnh Cung, đã đăng trước đây)

........

Dù gì thì thế đứng chính trị của TCS cũng đã được tốt hơn trước rất nhiều, có phải vì thế mà anh đã chủ quan nghĩ mình là người đến lúc nên đứng vào hàng ngũ của đảng?

 

Sơn đem ý định này nói với tôi, tôi liền can:“Không nên Sơn ơi, cậu đang là một nhân vật âm nhạc lớn, người ta nể trọng vì ảnh hưởng của cậu đối với công chúng rất lớn cũng như quốc tế. Nay cậu trở thành đảng viên mới tò te còn ai coi trọng nữa. Nếu ông Hoàng Hiệp chống lai là may cho cậu lắm đó!”. Tôi đã nói với TCS như thế và TCS im lặng. Tuy nhiên không phải nhờ sự phân tích ấy mà TCS không trở thành đảng viên Đảng CSVN, mà bởi sự ngăn cản của nhạc sĩ Hoàng Hiệp, người giữ vai trò chính trị của Hội Âm Nhạc TP HCM và cũng là cán bộ có trách nhiệm quản lý TCS.

 Trong một lần bất bình vời Hoàng Hiệp về việc bị kiểm điểm, TCS đã chửi thẳng vào mặt Hoàng Hiệp ngay tại trụ sở Hội Âm Nhạc TP HCM:”Mày là thằng mặt lồn!”.

 

Đã không những không được vào đảng, TCS còn được cho về hưu để vĩnh viễn kết thúc giấc mơ – ảo tưởng cuối cùng của anh.

....../-

 TRỊNH CUNG TỰ XÂY TƯỢNG ĐÀI NHƯNG SỤP ĐỔ VÌ NHỮNG TẢNG ĐÁ BẰNG MỐP (Đá Giả)./-TCLãnh

*Mt68: Như đã hứa mấy hôm trước, chúng tôi sẽ phân tách thêm về Trịnh Cung và Tôn Thất Lập dựa vào những bằng chứng do họ tự khai. Chứ chúng tôi sẽ không bịa chuyện gì khác về họ cả./-

Họa sĩ Trịnh Cung tên thật là Nguyễn Văn Liễu, sinh năm Mậu Dần (1938) tại làng Chụt, Nha Trang.  Thi đậu vào trường Cao đẳng Mỹ thuật Huế năm 1958 và tốt nghiệp Cao Đẳng Mỹ Thuật Gia Định năm 1962. Ông nhập ngũ Khoá 19 Thủ Đức. Ông là Bạn Thân của Trịnh Công Sơn và gia đình.

________

Trịnh Cung là một tên tuổi lớn trong hàng ngũ các Hoạ Sĩ thời VNCH.

Trịnh Công Sơn chết năm 2001, nhưng mãi tới năm 2019 Trịnh Cung mới viết một bài liệt kê khá nhiều chi tiết liên quan đến Trịnh Công Sơn nhứt là vào thời khắc 30-4-1975. 

Trong phạm vị ngắn gọn hôm nay, chúng tôi anh em thuộc nhóm Mt68 xin được có ý thêm về một đặc điểm mà Trịnh Cung đã nêu ra thật rõ ràng như sau:

***TRỊNH CUNG VIẾT NGUYÊN VĂN:

"Thậm chí khi anh được kiến trúc sư Nguyễn Hữu Thái đưa đến Đài Phát Thanh Sài Gòn để hát bài Nối Vòng Tay Lớn mừng chiến thắng lịch sử 30-4-75, TCS, tác giả của ca khúc có tính dự báo cho ngày huy hoàng này của quân Giải phóng và bi thảm cho phía VNCH, cũng bị Tôn Thất Lập, một nhạc sĩ chủ chốt trong phong trào Hát Cho Đồng Bào đã thoát ly đi theo MTGPMN, đuổi ra khỏi phòng thu: "Mày có tư cách gì mà hát ở đây!”…"

• Đây là một xác nhận rất mới lạ, lần đầu tiên sau gần 50 năm mà chúng ta đọc được từ một người bạn rất thân cận với Trịnh Công Sơn. Điều xác nhận mới lạ nầy hoàn toàn khác hẳn với những gì mà chúng ta đã nghe từ ngày 30-4-1975 tới nay. Chưa có bất cứ ai kể lại sự viec như thế xảy ra ngày 30-4-1975 tại Đài Phát Thanh Sài Gòn lúc Dương Văn Minh đọc lịnh đầu hàng. Theo lời kể của nhiều người từ trước thì hôm đó Nguyễn Hữu Thái đã đưa Dương Văn Minh vào phòng thu âm của đài để DVM đọc lịnh đầu hàng. Bên cạnh đó Trịnh Công Sơn ôm đàn hát bản “Nối Vỏng Tay Lớn” để chào mừng Việt Cộng vào Sài Gòn. Hàng chục triệu người nghe “Nối Vòng Tay Lớn” trên làn sóng phát thanh cùa Đài Sài Gòn ngày hốm đó.
• Nhưng nay, theo lời xác nhận trên đây của Trịnh Cung, hôm đó Trịnh Công Sơn vào phòng thu âm bị nhạc sĩ Tôn Thất Lập (Vô bưng 1972) đuổi Trịnh Công Sơn ra ngoài, nghĩa là Trịnh Công Sơn không hề trực tiếp hát bài Nối Vòng Tay Lớn hôm 30-4-1975.
• Vì sự kiện khác lạ như thế nên anh em chúng tôi (Mt68) đi tìm xem có chi tiết gì liên quan đến Tôn Thất Lập ngày hôm đó không?
• Chúng tôi đã tìm thấy một đoạn trong một bài tự kể về ngày 30-4-1975 của Tôn Thất Lập với Báo Việt Cộng.

Nguyên văn một đoạn như sau:

"Ông kể, ngày 30/4 khi đang ngắm hoa tại vườn nhà (lúc này bên Pháp trời còn rét) lại thấy nụ hoa quỳnh hé nở, lạ thế! Đúng lúc ấy, ông có điện thoại của Soeur Francoise Vandermeerch báo tin Việt Nam đã chiến thắng.

Thế là ông tức tốc tới nhà bà ở Paris 7, vừa lên khỏi métro, thì nhiều em bé, cụ già… chạy về phía ông chúc mừng - đấy là hình ảnh đẹp nhất theo ông, trong cuộc đời. Rồi ngay buổi trưa 30/4, ông cùng tổ chức tiếp quản Đại sứ quán VNCH, sau đó ông cùng các sinh viên Việt Nam du học hát giữa thủ đô Paris nắng vàng tươi. Ngay tối ấy, Hội Người Việt Nam ở Pháp, bạn bè quốc tế mở dạ hội mừng chiến thắng, bài “Hướng về quê hương độc lập” ông vừa sáng tác cùng nhà soạn nhạc Nguyễn Thiên Đạo được hát ngay trong dạ hội."

Theo đoạn tự kể của Tôn Thất Lập thì ngày 30-4-1975 hắn đang ở Pháp và sau ngày 30-4-1975 hắn mới về nước .

NHƯ VẬY KHÔNG THỂ NÀO TÔN THẤT LẬP CÓ MẶT TẠI ĐÀI PHÁT THANH SÀI GÒN TRƯA NGÀY 30-4-1975 ĐỂ CHỈ VÀO MẶT TRỊNH CÔNG SƠN và nói cái câu mà Trịnh Cung hài ra là “"Mày có tư cách gì mà hát ở đây!”…"

Chúng tôi không hiểu Trịnh Cung lúc đó ở đâu? nghe ai kể Tôn Thất Lập nói cái câu rất kẻ cả và đuổi Trịnh Công Sơn ra ngoài? Nếu Trịnh Cung nghe ai kể thì người kể phải là thật đáng tin cậy nên Trịnh Cung mới dám viết ra chắc chắn như thế !?

*Yếu tố nầy chắc chúng ta sẽ phải nghe chính Trịnh Cung cần phải nói cho rõ nếu không thì TRỊNH CUNG LÀ ĐỨA NÓI LÁO, TỰ PHỊA RA CHUYỆN TRỊNH CÔNG SƠN KHÔNG HỀ HÁT NỐI VÒNG TAY LƠN ngày 30-4-1975 ĐỂ LÀM GÌ? VỚI MỤC ĐÍCH GÌ ?

Cuối cùng anh em chúng tôi xin nêu lên quan điểm của chúng tôi như sau:

1/- Vô tình...Có thể Trịnh Cung nghe người kể mà không kiểm chứng!?

2/- Cố ý... Để gỡ tội cho Trịnh Công Sơn? Bởi vì nếu từ nay, ai mà đọc thấy Trịnh Cung xác nhận như thế mà không hề biết lúc đó Tôn Thất Lập đang ở Paris thì chắc chắn nhiều người sẽ tin là TRỊNH CUNG NÓI THẬT, XÁC NHẬN TCS KHÔNG HÁT NỐI VÒNG TAY LỚN HÔM 30-4-1975 trên đài phát thanh Sài Gòn và như vậy thì coi như TRỊNH CÔNG SƠN ĐÃ BỊ OAN

Và nếu như TCS BỊ OAN thì Trịnh Công Sơn lại !cởi  được cái ách VIỆT CỘNG NẰM VÙNG !

Do đó, tại sao Trịnh Cung XÁC NHẬN ĐỘNG TRỜI NHƯ THẾ VỀ TRỊNH CÔNG SƠN NẾU CỐ Ý THÌ CHÍNH TRỊNH CUNG LÀ ĐỨA CỐ ĐÁNH LẠC HƯỚNG DƯ LUẬN VÀ NGẦM CẢI CHÍNH CHO TRỊNH CÔNG SƠN KHÔNG PHẢI LÀ VIỆT CỘNG NẰM VUNG.

Nếu Bà Con có lưu ý thêm một xác nhận đính kèm nằm trong bài của Trịnh Cung thì hắn lại nêu ra sự kiện Trịnh Công Sơn sợ bị Việt Cộng Sài Gòn thanh toán nên cùng Mẹ đi xe đò trốn về Huế và Trịnh Cung cũng mô tả thêm là ở Huế Trịnh Công Sơn cũng bị VC biểu tình, giăng biểu ngữ chống Trịnh Công Sơn và nhờ Võ Văn Kiệt cho người ra lén đưa Trịnh Công Sơn về Sài Gòn dưới tay Võ Văn Kiệt nên Trịnh Công Sơn mới được sống sót! 

Bà con có nghĩ những chi tiết nầy Trịnh Cung đã cố tình làm Lê Lai vớt vát Trịnh Công Sơn ra khỏi cái title TRỊNH CÔNG SƠN LÀ VIỆT CỘNG NẰM VÙNG ! Có phải thế không Trịnh Cung???

Kính xin quý Bà Con am tường về Trịnh Cung vui lòng phán xét công bắng và chính xác hơn về Trịnh Cung!./- TCLãnh

DƯ LUẬN ĐANG TÌM TRỊNH CUNG VÌ ÔNG CÒN NỢ NÓI LÁO VỀ NGÀY 30-4-1975./-TCLãnh

Trịnh Cung, họa sĩ mang thông điệp ‘tử vì đạo’

20/10/2019

• Hà Vũ

---

Một bức tranh sơn dầu Hiện thực Đơn sắc của họa sĩ Trịnh Cung triển lãm tại Little Saigon, bang California mang tên "Câu Chuyện của Một Di Dân Mới ở Cali"

Trịnh Cung, một trong những tài năng hàng đầu của làng mỹ thuật Việt Nam nổi danh từ trước năm 1975, được nhiều người biết đến không chỉ qua giải thưởng quốc tế mà còn qua sự sáng tạo và niềm đam mê hội họa vượt thời gian, dù nay ông đã ngoài 80.

Họa sĩ Trịnh Cung tên thật là Nguyễn Văn Liễu, sinh năm Mậu Dần (1938) tại làng Chụt, Nha Trang. Con đường hội họa của ông bắt đầu khởi sắc từ khi thi đậu vào trường Cao đẳng Mỹ thuật Huế vào năm 1958, dù trước đó, ở trung học, năng khiếu vẽ của ông chưa phát tiết.

“Ông Võ Thành Điểm ổng hỏi đứa nào vẽ được cái mũ cối này, cái mũ cối Tây, mũ cối thuộc địa. Tôi mới giơ tay lên. Ổng kêu lên bảng, tôi vẽ trên bảng bằng phấn. Vẽ không giống, ổng đá đít. Cười quá trời quá đất. Cái đó tôi nhớ đời. Vậy mà sau này đi học vẽ,” họa sĩ Trịnh Cung hồi tưởng.

Tuy nhiên, khi vào trường Cao đẳng Mỹ Thuật Huế, ông nhanh chóng trở thành một học sinh giỏi vì chịu khó tìm tòi, học hỏi, bắt chước các danh họa Tây phương.

“Khi tôi học năm thứ nhất thì chỉ có 3 tháng sau tôi bắt đầu trở thành sinh viên giỏi tại vì tôi học được những cách vẽ ‘académie’, vẽ theo nhà trường. Cuối cùng tôi nắm được những nguyên tắc thành ra tôi vẽ được,” ông kể. “Tôi tiến bộ nhanh lắm và đến cuối năm, tôi trở thành ngôi sao của lớp bởi vì ngoài cái đó ra, tôi còn đi vẽ ngoài nữa, như bên Tây vậy. Tôi đặt giá ở phố Huế tôi vẽ. Tôi coi sách loại ‘Livres de poche’ về cuộc đời của những ông họa sĩ nổi tiếng ở Paris. Tôi bắt chước, tôi cũng sống như vậy. Thành ra, khi tôi mang tranh cuối tuần vô lớp ngày thứ Hai, ông thầy thích lắm. Ổng mới đem ra làm ví dụ cho anh em của lớp và khi thi tốt nghiệp, tôi đậu thứ nhì nhưng mà tôi đã sáng tác rồi.”

Sau một thời gian long đong chuyển từ trường Cao đẳng Mỹ Thuật Huế sang trường Quốc gia Cao đẳng Mỹ thuật Gia Định rồi về lại Cao đẳng Mỹ thuật Huế, họa sĩ Trịnh Cung tốt nghiệp khóa 2, niên khóa 1961-1962.

Tốt nghiệp, ông về Nha Trang xin dạy vẽ tại trường Trung học Võ Tánh, nhưng bị từ chối vì không có chỗ. Ông bỏ vào Sài Gòn tìm việc.

Trịnh Cung trở nên nổi tiếng khi bức tranh sơn dầu nhan đề “Mùa Thu Tuổi Nhỏ” của ông được giải thưởng quốc tế.

Bức tranh "Mùa Thu Tuổi Nhỏ" năm 1962 của Trịnh Cung

“Bức tranh tôi mang từ Huế vô Sài Gòn để dự cuộc triển lãm mỹ thuật quốc tế lần thứ nhất thì tôi gởi để xem thử coi nó đi tới đâu. Không ngờ bức đó được chọn là một trong 18 tác phẩm đại diện cho Việt Nam trong cuộc triển lãm quốc tế gồm 21 quốc gia, trong đó có Anh, Pháp, Đức, Hà Lan toàn là ghê gớm không. Bức đó được đánh giá là hay nhất của phía Việt Nam. Tôi nhận được bằng danh dự của Hội đồng. Tôi được đón nhận như là một khuôn mặt trẻ có tài lúc đó,” ông nhớ lại.

Bức tranh đưa họa sĩ Trịnh Cung vươn ra quốc tế họa cảnh những đứa trẻ nghèo bên con trâu, cánh đồng, tay cầm những chiếc lồng đèn trung thu.

Bức họa được diễn tả theo trường phái Biểu hiện Expressionism, không căn cứ trên thực tại quang cảnh trước mắt, mà dựa vào tiềm thức.

“Cái đó là tiềm thức vì thời nhỏ của tôi là chạy giặc ở nhà quê, núi non, đồng ruộng không à. Thành ra có thể là giai đoạn ấu thơ của tôi, giai đoạn lúc tôi 6-7 tuổi, tôi sống trên những cánh đồng và nó đi vào tiềm thức của tôi. Tôi có khuynh hướng xã hội, thành ra tôi không vẽ lãng mạn như mấy ông kia. Đề tài của tôi từ đó đến sau này đều mang tính con người, của con người, của đất nước, của chiến tranh, nhiều hơn những người khác. Đó là vì tuổi trẻ của tôi hồi đó cũng khá bầm dập,” ông chia sẻ.

Lúc bấy giờ, ông còn ký tên là Thương Nguyệt, tên người yêu của ông, trên các tác phẩm. Về nguyên nhân ra đời nghệ danh Trịnh Cung, ông cho biết không hề liên quan đến em gái Trịnh Công Sơn, một người bạn của ông, như người ta đồn đoán.

“Trong một buổi trưa trong một cầu tiêu ở Tân Định. Tại sao là cái cầu tiêu? Là vì lúc đó tôi có nhà cửa gì ở đâu. Tôi xin tá túc chỗ ông cậu, làm bưu điện Tân Định. Ổng được cấp một căn hộ. Nhưng căn hộ đó cầu tiêu nằm ở chỗ khác không ở ngay trong nhà ổng. Mà cầu tiêu đó rộng lắm, có thể đặt một giường bố để ngủ. Tôi xin ổng cho tôi ở đó. Ổng OK. Tôi đặt một giường bố và một cái bàn viết nhỏ trong cầu tiêu đó. Tôi ở đó, một bữa trưa tôi dậy, tôi tìm cái biệt hiệu. Tôi mới lấy viết và tờ giấy ra tôi viết tên, tôi gạch, tôi bỏ, bỏ cho tới khi nó ra chữ Trịnh Cung. Tôi thấy được quá. Thứ nhất là nó không có dấu gì. Thứ hai là khi ký thử thì nó đẹp. Thứ ba, khi đọc tên đó thì âm thanh có vẻ mạnh, không yếu đuối như chữ Thương Nguyệt. Tôi chọn luôn.”

Khởi đầu sinh hoạt trong lĩnh vực hội họa, họa sĩ Trịnh Cung theo trường phái biểu hiện, tức là vẽ theo lối sáng tác.

“Có hai loại, loại vẽ hiện thực hay vẽ theo nature, loại đó phải dựa vào thiên nhiên, phải dựa vào những vật cụ thể như bình hoa hay chậu hoa hay là cái ấm trà hay là phong cảnh, con người nào đó thì mình vẽ trực tiếp cái đó hay mình ghi chép rồi mình vẽ lại. Đó là những người vẽ hiện thực. Còn tôi là người vẽ sáng tác tức là nghĩ cái gì ra thì vẽ chứ không vẽ cái trước mắt, nhưng những cái mình nghĩ ra đó đều dựa trên đời sống mình đã trải qua, ví dự như một đám đông, một khuôn mặt, một thành phố mình đã đi qua, mình đã ở đó, bây giờ mình nhớ lại. Lối tôi vẽ là lối mường tượng, nhớ lại và thêm thắt. Ý của mình muốn nói gì là chính. Tranh của mình có một cái thông điệp. Tôi theo một lối vẽ của bên Tây gọi là biểu hiện, Expressionisme, tức là vẽ cái mình nghĩ, vẽ cái mình cảm chứ không phải vẽ cái mình thấy,” ông giải thích.

Vào năm 1964, theo lệnh tổng động viên, ông nhập ngũ, theo học khóa 19 Sĩ quan Trừ bị Thủ Đức. Ra trường, ông được giữ lại làm huấn luyện viên môn Chiến tranh Chính trị. Trong thời gian này, ông vẫn sáng tác và bức tranh sơn dầu ‘Đứa Trẻ Du Ca’ của ông được giải khuyến khích của Giải Văn học và Nghệ thuật Tổng thống. Ông còn là Tổng thư ký của Hội Họa sĩ trẻ do bác sĩ Nguyễn Tấn Hồng và họa sĩ Ngy Cao Nguyên thành lập vào tháng 11 năm 1966.

Họa sĩ Trịnh Cung cho biết sau ngày 30/4/1975, ông gác bút lông và giá vẽ trong chục năm vì cuộc sống thay đổi với 3 năm tù ‘cải tạo’, 2 năm đi kinh tế mới, 3 năm làm việc cho Sở Y tế Thành phố Hồ Chí Minh và 2 năm bán thức ăn vỉa hè. Dù vậy, đây là giai đoạn ông cho ra đời bức họa nổi tiếng mang tên ‘Treo trên giá vẽ.’

“Bức đó tôi vẽ vào giai đoạn tôi bẻ bút sau khi đi ‘học tập’ về. Họ bắt tôi vẽ theo đường lối của Đảng Cộng sản. Tôi không vẽ, họ bắt tôi đi kinh tế mới. Coi như tôi bỏ nghề. Tôi vẽ bức đó với một cái thông điệp tôi tử vì đạo. Tôi coi giá vẽ như thánh giá của Chúa và người họa sĩ chết trên cây Thánh giá đó, kết thúc cuộc đời mình trên giá vẽ. Lúc đó tôi còn hăng lắm, tôi còn chống đối. May thay, Hà Thúc Cần mua ngay sau khi tôi vẽ chừng vài tuần lễ và ôm bức đó về Singapore luôn. Nếu ở Việt Nam thì bị tịch thu rồi,” họa sĩ Trịnh Cung tâm sự.

Đến năm 1986, ông chấp bút trở lại và sống được nhờ bán tranh cho Việt kiều và các phòng tranh của Hong Kong. Ngoài ra, ông cũng được mời thỉnh giảng tại một số trường đại học Việt Nam và Hoa Kỳ.

Thời kỳ này họa sĩ Trịnh Cung chuyển sang trường phái trừu tượng.

“Tôi khởi đầu bằng biểu hiện, cho đến năm 1992 tôi bắt đầu vẽ trừu tượng. Lúc đó tôi ở trong nước, tôi không thể theo cách biểu hiện trước kia được. Tại vì trước kia tôi gởi gắm rất nhiều tâm trạng của người mất nước, của người bị tước đoạt những quyền tự do nhưng nếu tôi làm như vậy thì nguy hiểm tôi sẽ gặp. Thành ra tôi nghĩ thôi cái gì muốn nói mình đã nói rồi và tôi bắt đầu vẽ trừu tượng. Đánh dấu vẽ trừu tượng bằng chuyến đi Mỹ của tôi năm 1996, là bước ngoặc tôi vẽ trừu tượng đặc biệt hơn. Còn từ 92 cho tới 96 là loại trừu tượng có tính thị trường để tôi nuôi sống gia đình tôi. Nhưng khi qua Mỹ, tôi khám phá ra được những bài học về màu sắc và sự vĩ đại của thiên nhiên. Tôi đi qua những vùng đất đai của nước Mỹ nó gợi cho tôi một cảm hứng để thay đổi và tìm ra cho mình cách vẽ trừu tượng mới mang sắc thái của tôi. Đó là cuộc triển lãm của tôi có tên là ‘Echo of the land’ tạm dịch là ‘Âm vang của đất’.”

Họa sĩ Trịnh Cung lập gia đình lần thứ hai với thi sĩ Phương Lan vào năm 2004 sau khi người vợ đầu tiên mất vào tháng 11 năm 1997. Ông chính thức định cư tại California vào năm 2013.

Đến Mỹ, từ năm 2017 cho đến nay, họa sĩ Trịnh Cung tự mình tìm ra một lối vẽ khác mà ông gọi là vẽ hiện thực nhưng không phải hiện thực thông thường, mà là hiện thực đơn sắc.

Họa sĩ Trịnh Cung giải thích:

“Tôi không vẽ màu. Tôi vẽ sơn dầu nhưng tôi không vẽ màu như các tranh hiện thực mà lâu nay các bạn thấy trên sách vở. Cái hiện thực của tôi là cái hiện thực về đời sống của tôi tại Mỹ, nhưng nó được gạn bỏ màu sắc đi để trở về cái đẹp của đen trắng và để khác đi cái hiện thực trong hội họa lâu nay các bậc thầy cũng như các anh em khác họ vẽ lúc nào cũng có màu, tôi không xài màu, nhưng cái đó là một cái thử thách của tôi. Khi tôi không thể xài màu thì nó có diễn tả được hết cái hiện thực không. Đó là một cách tôi tự tạo ra cái khó cho mình cũng như tạo ra sự khác biệt với người khác. Những loạt tranh này có tên chung là ‘Câu chuyện của một người di dân ở California’. Lâu nay tôi vẽ trừu tượng, vẽ biểu hiện, toàn là chuyện đâu đâu không. Nhưng bây giờ tôi vẽ lại tôi. Nó như một nhật ký của một người định cư tại Mỹ như tôi. Tôi vẽ về những ngày tháng tôi sống ở đây như thế nào, tôi va chạm với nền văn hóa thực sự ở đây như thế nào và tôi phải thay đổi như thế nào. Tôi có cái nhìn về đời sống của cộng đồng người Việt ở Bolsa như thế nào. Bức Goodwill là bức thành công nhất trong loạt tranh này. Rất nhiều người đòi mua mà tôi không bán.”

Ngoài vẽ tranh và triển lãm mỹ thuật, Trịnh Cung còn làm thơ và viết sách về hội họa. Ông đã xuất bản hai cuốn sách về lý thuyết cũng như về những vấn đề mỹ thuật. Cuốn thứ nhất là “Mỹ thuật Việt Nam và những vấn đề xoay quanh” nói về mỹ thuật ở trong nước hiện nay sau khi cộng sản chiếm miền Nam. Cuốn thứ hai xuất bản tại Mỹ mang tên “Nhận định và những câu hỏi về Mỹ thuật” đi vào chuyên môn, giúp các họa sĩ thấy được vấn đề và đặt nhiều vấn đề đối với thế giới. Cuốn thứ ba là cuốn “Trịnh Cung Treo Trên Giá Vẽ (1962-2018)” mới xuất bản vào tháng 4 năm 2019.

• 

  Hà Vũ

HỌA SĨ TRỊNH CUNG VÀ NHẠC SĨ TÔN THẤT LẬP ... AI LÀ NGƯỜI NÓI LÁO ??????./-TCLãnh

  

***TRỊNH CUNG VIẾT NGUYÊN VĂN:

"Thậm chí khi anh được kiến trúc sư Nguyễn Hữu Thái đưa đến Đài Phát Thanh Sài Gòn để hát bài Nối Vòng Tay Lớn mừng chiến thắng lịch sử 30-4-75, TCS, tác giả của ca khúc có tính dự báo cho ngày huy hoàng này của quân Giải phóng và bi thảm cho phía VNCH, cũng bị Tôn Thất Lập, một nhạc sĩ chủ chốt trong phong trào Hát Cho Đồng Bào đã thoát ly đi theo MTGPMN, đuổi ra khỏi phòng thu: "Mày có tư cách gì mà hát ở đây!”…"

____________

***TÔN THẤT LẬP KỂ TRÊN BÁO VIỆT CỘNG:

"Ông kể, ngày 30/4 khi đang ngắm hoa tại vườn nhà (lúc này bên Pháp trời còn rét) lại thấy nụ hoa quỳnh hé nở, lạ thế! Đúng lúc ấy, ông có điện thoại của Soeur Francoise Vandermeerch báo tin Việt Nam đã chiến thắng.

Thế là ông tức tốc tới nhà bà ở Paris 7, vừa lên khỏi métro, thì nhiều em bé, cụ già… chạy về phía ông chúc mừng - đấy là hình ảnh đẹp nhất theo ông, trong cuộc đời. Rồi ngay buổi trưa 30/4, ông cùng tổ chức tiếp quản Đại sứ quán VNCH, sau đó ông cùng các sinh viên Việt Nam du học hát giữa thủ đô Paris nắng vàng tươi. Ngay tối ấy, Hội Người Việt Nam ở Pháp, bạn bè quốc tế mở dạ hội mừng chiến thắng, bài “Hướng về quê hương độc lập” ông vừa sáng tác cùng nhà soạn nhạc Nguyễn Thiên Đạo được hát ngay trong dạ hội."

______________

*Ghi chú: Những đoạn trích bên trên đều được lấy ra từ các bài đã đăng trên WebBlog Mt68 trước đây 1 ngày và hôm nay./- TCLãnh

TRỊNH CUNG LÀ AI? TỰ VIẾT VỀ MÌNH ... DƯỚI MẮT NGƯỜI VIỆT TỴ NẠN RA SAO?!./-TCLãnh

Trịnh cung và trịnh công sơn

Nếu nói sự kiện văn nghệ nổi bật nhất trong tuần vừa qua, thì chắc chắn nhiều người sẽ nhắc ngay đến bài viết “Trịnh Công Sơn và tham vọng chính trị” của họa sĩ Trịnh Cung...

Trịnh Cung luôn bên cạnh Trịnh Công Sơn lúc sinh thời

Nếu nói sự kiện văn nghệ nổi bật nhất trong tuần vừa qua, thì chắc chắn nhiều người sẽ nhắc ngay đến bài viết “Trịnh Công Sơn và tham vọng chính trị” của họa sĩ Trịnh Cung đăng tải trên một trang web hải ngoại, sau đó được tranh luận xôn xao trên báo chí trong nước cũng như trên các diễn đàn lớn nhỏ khác nhau.

Trịnh Công Sơn là một tên tuổi tầm cỡ, nói về ông không thể tránh khỏi những ý kiến dị biệt, thậm chí đối lập. Do đó, tôi xin lấy góc nhìn cá nhân để hầu chuyện bạn đọc, vì sự chủ quan của một người, nếu có sai lệch cũng là điều dễ dàng bỏ qua. 

Sỡ dĩ, bài viết “Trịnh Công Sơn và tham vọng chính trị” gây sốc cho công chúng, phần lớn nhờ mạng internet phát triển vượt bậc đã giúp thông tin lan tỏa nhanh hơn, rộng hơn. Thực chất, từ tháng 4/2001, họa sĩ Trịnh Cung tham gia một buổi tưởng niệm Trịnh Công Sơn tại Mỹ và có bài phát biểu “Bi kịch Trịnh Công Sơn” đã có cách đánh giá tương tự.

Có lẽ nghiền ngẫm thêm vài năm, thấy cần thiết nói tiếp nên họa sĩ Trịnh Cung đã đưa thêm nhiều dẫn chứng cũng như nhiều bình luận vào “Bi kịch Trịnh Công Sơn” mà trở thành “Trịnh Công Sơn và tham vọng chính trị”. Hơi tiếc, nhiều dẫn chứng chưa được chuẩn xác và nhiều bình luận thiếu chút kiềm chế đã khiến họa sĩ Trịnh Cung bị hàng loạt văn nghệ sĩ phản biện gay gắt. 

Nói một cách thật lòng, tôi chưa bao giờ dám tranh luận với họa sĩ Trịnh Cung về những gì liên quan đến cuộc đời và sự nghiệp của Trịnh Công Sơn. Bởi lẽ Trịnh Cung có hai “lá bùa” là hai bài thơ “Cuối cùng cho một tình yêu” và “Thiên sứ bâng khuâng” được Trịnh Công Sơn phổ nhạc. Hai “lá bùa” ấy hoàn toàn đủ sức để dán kín miệng bất cứ người nào tỏ ra am tường hơn Trịnh Cung về những chi tiết liên quan đến Trịnh Công Sơn.

Bản thân Trịnh Công Sơn là một nhà thơ tài ba, nên phải có thâm tình với ai đến mức nhất định thì ông mới phổ nhạc cho thơ của họ. Quả thật, suốt 62 năm phiêu bồng trên dương gian, Trịnh Công Sơn chỉ phổ nhạc đúng hai bài thơ. Bài thơ “Cuối cùng cho một tình yêu” phổ nhạc năm 1958, khi Trịnh Công Sơn khởi nghiệp viết ca khúc. Đây là một trong những ca khúc đầu tiên của Trịnh Công Sơn, khi tác phẩm này ra đời, thì họa sĩ Trịnh Cung chưa cầm cọ, và chỉ là một chàng trai 20 tuổi tập tễnh làm thơ với tên khai sinh là Nguyễn Văn Liễu. Chính từ lương duyên bài hát “Cuối cùng cho một tình yêu”, thì cái nghệ danh Trịnh Cung mới ra đời, và hình thành tình bạn Trịnh Công Sơn - Trịnh Cung khiến ai cũng ngưỡng mộ! 

Còn bài thơ“Thiên sứ bâng khuâng” được Trịnh Công Sơn phổ nhạc năm 1999. Tôi ngờ rằng, đây là một trong những bài hát cuối cùng của Trịnh Công Sơn. Bởi lẽ, từ cuối năm 1997, nhạc sĩ họ Trịnh bị cao huyết áp và tiểu đường, buộc phải bỏ hẳn rượu. Trịnh Công Sơn sau nhiều năm nghiện rượu, mà bất đắc dĩ uống trà nên cảm hứng sáng tác của ông ít nhiều vơi cạn.

Hàng ngày Trịnh Công Sơn còn duy nhất thú vui là ngồi trước giá vẽ để khuây khỏa bằng màu sắc. Thế nhưng, khi Trịnh Cung đưa bài thơ “Thiên sứ bâng khuâng” thì Trịnh Công Sơn đã nắn nót phổ nhạc cho bạn. Sau đợt suy yếu phải vào nằm ở Khu chăm sóc đặc biệt tại Bệnh viện Chợ Rẫy suốt 16 ngày dạo Tết Tân Tỵ 2001, nhạc sĩ Trịnh Công Sơn không thể di chuyển được nữa, vì chất sụn giữa các khớp xương đã bị khô.

Tôi có ghé thăm Trịnh Công Sơn dịp này, nhìn ông loay hoay trên chiếc xe lăn do nhà thơ Thu Bồn tặng, mà nao dạ cho ước mơ “xin cho tôi làm kiếp của mây”. Thế nhưng, trong tư thế gần như bất động giữa căn phòng nhỏ, khi quay sang đề tài âm nhạc, Trịnh Công Sơn vẫn nhắc đến bài hát “Thiên sứ bâng khuâng” mới phổ thơ Trịnh Cung và khe khẽ hát “con chim về đậu bên người, là thiên sứ đó, là tôi cũng chừng”. Lúc ấy, tôi xúc động không phải vì giá trị âm nhạc, mà vì vẻ đẹp tri kỷ Trịnh Công Sơn - Trịnh Cung! Và cho đến bây giờ, tôi vẫn chưa nghe ca sĩ nào thể hiện “Thiên sứ bâng khuâng”, ngoài Trịnh Công Sơn! 

Từ sự quý trọng nhạc sĩ Trịnh Công Sơn, tôi dành khá nhiều thời gian để tìm hiểu họa sĩ Trịnh Cung, và nhận thấy tác giả hai bài thơ “Cuối cùng cho một tình yêu” và “Thiên sứ bâng khuâng” cũng rất trân trọng tình bạn kia. Không chỉ tìm nhau trong bài hát, Trịnh Công Sơn và Trịnh Cung thường dành tâm tư để vẽ chân dung nhau. Trịnh Công Sơn vẽ Trịnh Cung từ tranh ký họa cho đến tranh sơn dầu.

Phía Trịnh Cung cũng vậy, khi vừa nghe tin Trịnh Công Sơn mất, ông đang ở Mỹ không về kịp, cũng ngồi vẽ ngay một bức chân dung bạn mình tỏ sự nuối tiếc. Sau đó, tròn 5 năm nhạc sĩ họ Trịnh qua đời, họa sĩ lấy bút danh theo họ Trịnh cũng vẽ tiếp một bức chân dung rất đẹp về người bạn quá cố. Rồi đến kỷ niệm sinh nhật Trịnh Công Sơn, lại thấy Trịnh Cung tỉ mỉ ngồi vẽ thêm bức chân dung nữa. Và cho đến lúc Trịnh Công Sơn qua đời tròn 8 năm, thì Trịnh Cung công bố bài viết “Trịnh Công Sơn và tham vọng chính trị”.

Tôi không phân tích bài viết có vẻ hết gan hết ruột đó sai đúng ra sao, nhưng trong bài nói chuyện “Bi kịch Trịnh Công Sơn” khi người bạn tài hoa vừa kết thúc “một cõi đi về”, Trịnh Cung đã tâm niệm “bởi vì chúng ta là những con người chọn dân chủ, chọn tự do thì phải tôn trọng tự do của kẻ khác; vì vậy cho nên chúng tôi vẫn chơi với nhau trong tình người, còn việc làm của ai thì người đó đeo đuổi riêng của họ” thì hôm nay lại dằn vặt nhau nữa có cần thiết chăng?

Số phận Trịnh Công Sơn ẩn chứa không ít bẽ bàng, ngay nhiều người thân trong gia đình cũng chưa hẳn đã hiểu thấu đáo những giọt nước mắt và những tiếng thở dài qua các ca khúc hắt hiu kiếp người của ông. Trịnh Cung lớn hơn Trịnh Công Sơn một tuổi, chắc chẳng khó khăn gì để nghe được những lời khẩn cầu ngậm ngùi của Trịnh Công Sơn “xin cho đến tận nụ cười, cho tôi quên một nấm mồ tươi, xin cho tôi xin vạn lần rồi, một góc trời chỉ biết rong chơi, xin cho tôi yên phận này thôi”. Nhạc sĩ Trịnh Công Sơn là người của công chúng, phải chấp nhận những phán xét của công chúng.

Và họa sĩ Trịnh Cung cũng có quyền phán xét theo ý mình. Tôi chỉ băn khoăn, một tình bạn hiếm hoi như thế, thì rạch ròi chẻ tư sợi tóc để vinh danh ai? Chọn điểm rơi cuối cùng cho một tình yêu “hai bàn tay đói, một linh hồn rỗi” đã khó, mà chọn điểm rơi cuối cùng cho một tình bạn “mai sau thiên sứ về trời” còn khó hơn, vậy làm cho khốc hại chẳng qua vì…gì? Lỡ làng thay, lắm khi kết quả thu họach từ “Trịnh Công Sơn và tham vọng chính trị” chỉ là sự đề phòng và phai nhạt giữa những tình bạn đang tồn tại trong giới văn nghệ!

                                  Sài Gòn, 8/4/2009

Trịnh Cung nói đến chữ liêm sỉ vào lúc này không phù hợp

--- Etcetera ghi ---

LTS: Họa sĩ Hồ Thành Đức là một tên tuổi quen thuộc trong giới hội họa tại hải ngoại. Ông là phu quân của họa sĩ Bé Ký. Họa sĩ Hồ Thành Đức là bạn cùng thời với họa sĩ Trịnh Cung, nhạc sĩ Trịnh Công Sơn và họa sĩ Đinh Cường, và là người am tường nhiều sự kiện bên trong. Nhân chuyện bài viết của Trịnh Cung “Trịnh Công Sơn & Tham vọng chính trị” được nổ ra trên các diễn đàn báo chí trong và ngoài nước, họa sĩ Hồ Thành Đức đã dành cho Việt Weekly một cuộc trao đổi thẳng thắn. Việt Weekly với chủ trương diễn đàn đa chiều, không bênh vực hay cổ vũ cho bất kỳ một phe phái nào, chỉ muốn làm vai trò thông tin và dành phần quyết định cho độc giả. Do đó, Việt Weekly xin dành diễn đàn cho bất kỳ phe nhóm nào có nhu cầu lên tiếng, trình bày quan điểm của mình trong tinh thần tương kính và tôn trọng.

VW: Thưa ông Hồ Thành Đức, bài viết của họa sĩ Trịnh Cung vừa qua, theo ông đã có những dư luận thế nào đối với giới nghệ sĩ ở hải ngoại mà ông nhận định được?

Hồ Thành Đức (HTĐ): Tôi đã đọc bài viết của họa sĩ Trịnh Cung về nhạc sĩ Trịnh Công Sơn. Những gì Trịnh Cung viết ra, theo tôi phản ánh sự bức xúc rất đáng kính nể, vì anh là người thẳng thắn, không xu nịnh. Tuy nhiên, tôi thấy không vui về bài viết được viết vào lúc này, nhất là chữ “liêm sỉ” được Trịnh Cung nhắc tới. Thật ra, đối với các văn nghệ sĩ miền Nam, tấm lòng nhân bản rất đáng ghi nhận. Đối với Trịnh Công Sơn, tấm lòng tình cảm của ông, ai cũng đã biết, không ai chối cãi được. Còn chuyện ngả qua bên này bên kia, hay run sợ trước khó khăn của chế độ như Trịnh Cung nói, theo tôi, ở thời điểm đó, ai cũng vậy, cũng đều sống trong tâm trạng sợ hãi. Bây giờ, sau khi thành trì cộng sản Mát-Cơ-Va sụp đổ, người ta mới hay nhắc tới chữ “liêm sỉ.” Lúc đó, cả miền Nam đều ngỡ ngàng trước chiến thắng của miền Bắc và hầu hết người miền Nam đều khiếp sợ. Ngay cả những người mà trước đó được đánh giá là đàng hoàng, đứng đắn và liêm sỉ nhất, khi vào tù, mới lộ ra bản chất, mới thấy được sự thật là thế nào. Người ta tìm mọi cách để sống qua khỏi cơn bão dữ dội của buổi giao thời. Vì vậy, chuyện Trịnh Cung nói về Trịnh Công Sơn trong lúc này, khi nhạc sĩ không còn nữa là không nên. Theo tôi, Trịnh Công Sơn là sản phẩm của miền Nam. Chi tiết Trịnh Cung trách Trịnh Công Sơn năm 1975 lên đài phát thanh hát “Nối vòng tay lớn” cần được xem lại. Chúng ta còn nhớ, thời VNCH, khi các đài phát thanh, truyền hình khi mở đầu, hay có những bài hát “Tung cánh chim tìm về tổ ấm,” còn bên quân đội là “Lấy đại nghĩa để thắng hung tàn.” Theo tôi, bài “Nối vòng tay lớn” của Trịnh Công Sơn là làm theo ý muốn của miền Nam Việt Nam, chứ không phải Trịnh Công Sơn là người làm sụp đổ miền Nam, và cũng không phải là người cơ hội. Trịnh Công Sơn chỉ kêu gọi thương nhau. Ai thắng cũng được, miễn là anh em thương nhau, đừng giết nhau nữa. Chúng ta phải thấy sự trong sáng của Trịnh Công Sơn. Còn chuyện gia đình, bạn bè, liên hệ trong ngoài vào thời kỳ rối ren đó, theo tôi thấy, chỗ nào cũng vậy. Trong quân đội, ngoài xã hội, giữa giới văn nghệ sĩ, trí thức, như một bầy ong vỡ tổ, mà không ai ngờ chuyện xảy ra như vậy. Bây giờ ngồi lại để bàn những chuyện xấu của nhau, bàn chuyện liêm sỉ không phải là đúng. Ai qua Mỹ chống cộng mà chẳng được, dễ hiểu quá.

VW: Bài viết của họa sĩ Trịnh Cung cho rằng nhạc sĩ Trịnh Công Sơn có tham vọng chính trị cả bên VNCH lẫn bên CSVN, là người bạn của cả hai, ông nhận định thế nào về đánh giá này của Trịnh Cung?

HTĐ: Tôi là dân ở Huế, tôi biết tại sao ở Huế xảy ra vụ Mậu Thân (1968) dữ dội như vậy mà không xảy ra ở chỗ khác? Giới trí thức ở Huế có một kiểu cách đặc biệt. Nhiều khi tình hình đất nước rối ren, họ không hẳn đi theo cách mạng, nhưng họ làm ra vẻ ngả bên này một chút, bên kia một chút (cười), là một phong trào, một kiểu “làm dáng,” nhiều khi chẳng có tổ chức nào móc nối đâu. Khi cơn sóng cách mạng trào vô, anh này nghĩ anh kia có tổ chức, anh nọ vì muốn bảo vệ an ninh bản thân, gia đình, cũng làm bộ thế này thế nọ. Tình cờ là vậy, chứ kiểm lại, hầu hết chẳng có gì là xác thực, ai móc nối với ai hết. Trừ những anh dấn thân vào khu. Nếu nói Trịnh Công Sơn có tham vọng chính trị, tôi có thể nói chính Trịnh Cung cũng có tham vọng chính trị.

VW: Tham vọng chính trị của Trịnh Cung là thế nào?

HTĐ: Khi Trịnh Cung đi tù về, anh ấy cũng chạy chỗ này chỗ kia. Bài Trịnh Cung viết, tôi rất thích, nhưng Trịnh Cung nói Trịnh Công Sơn tham vọng thế này thế kia, tôi thấy không công bằng. Trịnh Cung viết đã bày tỏ sự thật thà, nóng nảy của mình, liêm sỉ của mình. Nhưng đã nói liêm sĩ, tại sao không nói lúc trước? Khi Trịnh Công Sơn còn sống, hay lúc trước nữa? Bây giờ mới nói? Tôi thấy, và có lẽ nhiều người cũng thấy Trịnh Cung viết trong sự ức chế, bởi sự đối xử không vui vẻ từ phía gia đình Trịnh Công Sơn sau này. Nói rõ là thế. Còn chuyện dính líu đến họa sĩ Đinh Cường, tại sao cần phải móc vào? Cho dù là khen hay chê, lúc này Trịnh Cung lại đưa vào trong câu chuyện những sự việc đã lâu, đã qua rồi. Nhắc lại, chỉ khiến cho mọi người đau đớn. Tôi thấy không ai có lỗi trong chuyện này cả. Anh em chỉ nên vui, lấy tài năng của nhau làm vinh dự cho nhau.

VW: Ông có nghĩ rằng ông Trịnh Cung nhắc lại những chi tiết có dính líu đến họa sĩ Đinh Cường có liên hệ với phía cộng sản thời điểm trước 1975 sẽ tạo ra những ảnh hưởng thế nào? Theo ông, sự liên hệ cộng sản này có khả tín hay không?

HTĐ: Đinh Cường và sự dính líu, liên hệ với cộng sản hay không làm sao biết được. Tôi chỉ biết họ là những nghệ sĩ chơi với nhau, rồi nổi tiếng cùng thời ở Huế. Họ công kiệu với nhau, đưa đẩy tinh thần, giả đò ra vẻ “bí mật” quen biết người này, móc nối người kia, để hù dọa nhau cho vui, là “mốt” của giới trí thức Huế. Đánh giá mấy anh nghệ sĩ là cộng sản theo lối nhìn của Trịnh Cung là không chính xác đâu. Người cộng sản tinh vi lắm, chứ không phải hời hợt như vậy đâu. Người cộng sản không bao giờ dễ dãi chấp nhận cho những người trí thức tiểu tư sản vô khu, vô rừng đâu.

VW: Trường hợp Ngô Kha được Trịnh Cung nhắc tới thế nào?

HTĐ: Tầm bậy. Chuyện Ngô Kha là không được. Ngô Kha là một trí thức, tiểu tư sản. Ngô Kha bất mãn vì Huế lúc bấy giờ thối nát, nên không biết quay về đâu. Tôi rất thân với Ngô Kha, anh ấy không muốn anh em người Việt chém giết nhau. Hầu hết các nhân vật được nhắc tới trong bài viết của Trịnh Cung, tôi biết hết. Họ cũng biết tôi. Lúc đó, tôi cũng là người được phía bên kia “có cảm tình,” nhưng tôi biết, không làm được gì hết. Người cộng sản, đối với “trí vận,” họ chặt chẽ lắm. Những người trí thức tiểu tư sản, ra ngoài khu, chỉ làm phiền người cộng sản. Nói không có bằng chứng, đừng nói bậy. Nói không chứng cớ là chụp mũ. Vì không biết sự việc có thực hay giả, đang sống vui vẻ với nhau, đất nước đang có những thay đổi, nói như vậy chẳng khác nào đổ một thùng dầu vào lửa. Bài viết của Trịnh Cung có thể sẽ làm sứt mẻ nhiều liên hệ bạn bè, tạo cho những người quá khích có cơ hội gây một sự xáo trộn không đáng có.

VW: Ông Trịnh Cung chọn viết một bài nẩy lửa này vào thời điểm mà ông cho rằng không còn nhiều cơ hội nói lên sự thật, cho lịch sử về con người Trịnh Công Sơn. Tất nhiên, ông cũng đã nói rõ về trách nhiệm của ông đối với sự việc trình bày. Tuy nhiên, theo đánh giá của ông Hồ Thành Đức, ông Trịnh Cung còn có mục tiêu nào khác không?

HTĐ: Trịnh Cung là người có tinh thần chống cộng, chứ không phải không. Nhưng anh ấy lại chơi với những người bạn thiên tả. Thiên tả thôi, chứ không phải là thuần chất cộng sản. Trước đây, khi Trịnh Công Sơn còn, lúc nào tôi đến nhà nhạc sĩ, cũng đều thấy Trịnh Cung ngồi ở đó. Trịnh Cung lúc đó có ý “giành” Trịnh Công Sơn về mình. Chuyện này nhiều người chứng kiến. Gia đình Trịnh Công Sơn không ưa Trịnh Cung trong nhiều vấn đề. Trịnh Cung sau này bức xúc chuyện đó, đến bây giờ mới tỏ ra. Nhiều dư luận bên nhà nói đến tai tôi, tôi biết. Trong bài viết, tôi thấy Trịnh Cung sai một điểm quan trọng là: Viết làm gì? Anh em đến tuổi gần chết, mà Trịnh Công Sơn thì không còn. Nhạc Trịnh rất có uy tín mà bất cứ chế độ nào cũng cần để nối lại nhịp cầu giữa người Việt Nam. Nói ra để giải tỏa bức xúc cá nhân, nhưng lại gây ngộ nhận, chia rẽ cho rất nhiều người. Tôi thấy cách hành xử này không người lớn. Tôi nói như vậy chắc anh Trịnh Cung cũng hiểu cho tôi.

VW: Ông có nghĩ bài viết của Trịnh Cung có yếu tố đánh bóng tên tuổi cá nhân mình, tự ti mặc cảm, hay có mưu tính một chuyện nào khác hay không?

HTĐ: (Suy nghĩ) Về điểm này, tôi đọc và có thoáng thấy có yếu tố chính trị nào đó. Trường hợp Trịnh Công Sơn được ông Võ Văn Kiệt chiêu đãi quá đáng, đã gây ra một số khó chịu. Đối với cá nhân Trịnh Công Sơn không nói làm chi, còn đối với gia đình của ông nhạc sĩ, đã dựa vào sự ưu đãi này để có những vấn đề khác không liên hệ gì với chuyện nhạc của Trịnh Công Sơn, đã nảy sinh vấn đề ganh tị về chính trị ở những người miền Bắc và miền Nam.

VW: Ông có nghĩ rằng, bài viết này sẽ tạo khó khăn cho họa sĩ Trịnh Cung ở trong nước hay không?

HTĐ: Họa sĩ Trịnh Cung trong bài viết có nói rằng sẵn sàng đón nhận những bất lợi xảy đến, và chịu trách nhiệm những gì mình tuyên bố. Tuy nhiên, theo tôi, đây không phải là lần đầu Trịnh Cung làm như vậy, mà đã rất nhiều lần, rất nhiều chuyện, rất nhiều bài, thấy không ưng cái gì là viết. Tạo ra việc nhiều người không ưa anh ta. Cho nên, lần này, cho dù anh nói trúng chăng nữa, người ta vẫn không tin, có người còn không muốn đọc nữa là khác./-

TRỊNH CUNG TIẾT LỘ THÊM VÀI CHI TIẾT MỚI VỀ TRỊNH CÔN SƠN - NHƯNG TRỊNH CUNG CŨNG TỰ LỘ DIỆN LÀ MỘT NGƯỜI VẪN MUỐN KẾT THÂN VỚI TRỊNH CÔN SƠN SAU KHI TRỊNH CUNG BỊ ĐI HỌC TẬP CẢI TẠO ĐƯỢC VỀ./-TCLãnh

BẰNG CỚ LÀ TRỊNH CUNG BỊ TRỊNH CÔN SƠN BẠC ĐÃI TRONG CÁC BỮA ĂN TẠI NHÀ Ở ĐƯỜNG PHẠM NGỌC THẠCH - NHƯ VẬY NHỮNG GÌ TRỊNH CUNG TIẾT LỘ (ĐIỂM MÙ) VỀ TRỊNH CÔN SƠN NHỨT ĐỊNH CÓ DÍNH CHÚT ÍT VỀ YẾU TỐ "BỊ TCS BẠC ĐÃI" - GIẢ DỤ NHƯ TCS KHÔNG BẠC ĐÃI MÀ "ƯU ÁI" THÌ LIỆU TRỊNH CUNG CÓ TIẾT LỘ NHỮNG ĐIỂM MÙ NẦY KHÔNG? CHO NÊN NHỮNG LỜI NẦY CỦA TRỊNH CUNG CŨNG CHỈ ĐÁNG TIN Ở MỘT MỨC ĐỘ NÀO ĐÓ, ĐỌC ĐỂ BIẾT VẬY THÔI!!! CÁ NHÂN TRỊNH CUNG CŨNG ĐÃ CHO THẤY TỰ VE VUỐT MÈO DÀI ĐUÔI, TỰ KHEN MÌNH UNG DUNG TRÊN ĐƯỜNG ONE WAY THẾ THÔI./-TCLãnh (*Sẽ tìm thêm những đối chứng về Trịnh Cung sau./-Mt68)

_________________________

***Mt68 Bổ túc thêm: 

Bên dưới Trịnh Cung có tiết lộ nguyên văn: "Thậm chí khi anh được kiến trúc sư Nguyễn Hữu Thái đưa đến Đài Phát Thanh Sài Gòn để hát bài Nối Vòng Tay Lớn mừng chiến thắng lịch sử 30-4-75, TCS, tác giả của ca khúc có tính dự báo cho ngày huy hoàng này của quân Giải phóng và bi thảm cho phía VNCH, cũng bị Tôn Thất Lập, một nhạc sĩ chủ chốt trong phong trào Hát Cho Đồng Bào đã thoát ly đi theo MTGPMN, đuổi ra khỏi phòng thu: "Mày có tư cách gì mà hát ở đây!”…"

Như vậy, lúc DVMinh tuyên bố đầu hàng thì TRỊNH CÔNG SƠN không hề hát NỐI VÒNG TAY LỚN tại đài phát thanh Sài Gòn vì bị TÔN THẤT LẬP đuổi ra khỏi phòng thu âm. Nhưng sự kiện TCS hát NỐI VÒNG TAY LỚN ngày hôm đó mà cả mấy mươi triệu người Việt đã nghe là chuyện không có thật sao hả TRỊNH CUNG ???? Qúy Bác nghĩ gì về tiết lộ mới lạ nầy???./-Mt68

_____________________________

Bạn hữu thân mến,

Gần đây tên tuổi TCS lại làm dậy sóng trên nhiều trang truyền thông báo chí và các trang truyền thông xã hội trong và ngoài nước vì sự quảng bá của cuốn phim "Em và Trịnh" trong nước. Nội dung cuốn phim lại tung lên một đám sương mù về nhân vật Trịnh Công Sơn làm xã hội phân hóa thành nhiều phe Bênh và Chống. Nhân đọc lại một bài của Trịnh Cung, một người bạn rất thân với  TCS và gia đình. Xin giới thiệu với bạn đọc một bài viết mà tôi nghĩ khá chính xác với nhân vật TCS. Có những nhân vật khác trong bài viết này hiện vẫn còn sống trong lẫn ngoài nước. Tuy nhiên bài viết vẫn còn thiếu sót một vài khía cạnh mà tác giả TC cũng chưa ghi rõ hết vai trò của những nhân vật như Trần Đại Thức, Ngô Kha, Tôn Thất Lập, Nguyễn Quang Thiều, cô ca sĩ Hồng Nhung,...  và những bối cảnh chính trị xung quanh những nhân vật đó. Những bí ẩn đó tự thân nó sẽ minh bạch sau này. Đây cũng là lần cuối tôi đề cập đến nhân vật này trên trang nhà vì nói thật cũng không nên tốn quá nhiều bút mực về TCS.( Ad.)

Trịnh Công Sơn không quan tâm đến chính trị?

Đã 8 năm kể từ ngày mất của Trịnh Công Sơn, 01-4-2001. Đã có rất nhiều bài và sách viết về người nhạc sĩ tài hoa xuất chúng này. Tất cả đều chỉ nói về 2 mặt: tình yêu (con người, quê hương) và nghệ thuật ngôn từ trong ca khúc Trịnh Công Sơn, tuyệt nhiên không thấy ai đề cập đến vấn đề Trịnh Công Sơn có hay không tham vọng chính trị. Phải chăng như Hoàng Tá Thích, ông em rể của người nhạc sĩ “phản chiến” huyền thoại này đã minh định trong bài tựa cuốn sách Như Những Dòng Sông của mình nói về âm nhạc và tình người của ông anh rể Trịnh Công Sơn, do nhà Xuất Bản Văn Nghệ và Công Ty Văn Hoá Phương Nam ấn hành năm 2007: “…Anh không bao giờ đề cập đến chính trị, đơn giản vì anh không quan tâm đến chính trị”? Hay như nhận định của một người bạn không chỉ rất thân mà còn là một “đồng chí” (trong ý nghĩa cùng một tâm thức về chiến tranh VN) của Trịnh Công Sơn, hoạ sĩ Bửu Chỉ (đã mất) đã viết: “Trong dòng nhạc phản chiến của mình, TCS đã chẳng có một toan tính chính trị nào cả” (Trích bài viết: “Về Trịnh Công Sơn và Những Ca Khúc Phản Chiến Của Anh”, in trong Trịnh Công Sơn, Cuộc Đời, Âm Nhạc, Thơ, Hội Hoạ & Suy Tưởng do Nhà Xuất Bản Văn Hoá Sài Gòn ấn hành năm 2005)?

Sự thực có đúng như câu khẳng định chắc nịch ở trên của ông Hoàng Tá Thích và hoạ sĩ quá cố Bửu Chỉ? Chắc chắn là sai 100% rồi nếu như Trịnh Công Sơn không là tác giả của 3 tập nhạc phản chiến (Ca Khúc Da Vàng, Kinh Việt Nam và Ta Phải Thấy Mặt Trời), và cũng chưa từng tham gia vào Phong trào Đấu tranh Đô thị của Thanh niên Sinh viên Học sinh để chống Mỹ và chính quyền Sài Gòn mà chính cuốn sách của Hoàng Tá Thích và bài viết của Bửu Chỉ vừa nhắc đến ở trên đã có nhiều tiết lộ. Mặt khác, trong bài viết “Có Nghe Ra Điều Gì” Trịnh Công Sơn gửi cho bác sĩ Thân Trọng Minh tức nhà văn Lữ Kiều năm 1973 có đoạn như sau: “…Chưa bao giờ tôi có ý nghĩ tự đề nghị với mình một trách nhiệm quá lớn, nhưng khi đã lỡ nhận chịu những cảm tình nồng hậu từ đám đông, thì những tình cảm kia phải được đền bồi…”. Và trong thư TCS gửi cho Ngô Kha – người bạn cùng chí hướng chính trị và cũng là người em rể, đồng thời là lãnh tụ của Chiến đoàn Nguyễn Đại Thức này đã bị Công An Huế bắt (1972-1974) – chúng ta sẽ dễ nhận ra ý thức làm chính trị chống chế độ Sài Gòn của Trịnh Công Sơn. Nhất là trong đoạn Lê Khắc Cầm nói về mối quan hệ giữa TCS và tổ chức cơ sở thành uỷ Huế do Lê Khắc Cầm bí mật phụ trách trước 1975 như thế nào, thì không thể nói là TCS không có toan tính chính trị như nhận định của hoạ sĩ Bửu Chỉ (Xin xem thêm Thư TCS gửi Ngô Kha và đoạn trao đổi về lá thư này giữa Nguyễn Đắc Xuân và Lê Khắc Cầm trong phần tư liệu đính kèm bài).

co-nghe-ra-dieu-gi

Thủ bút Trịnh Công Sơn trong bài “Có Nghe Ra Điều Gì”

gửi cho bác sĩ Thân Trọng Minh tức nhà văn Lữ Kiều năm 1973

Trước khi nêu thêm những dẫn cứ quan trọng hơn để chúng ta có cái nhìn rõ hơn về thái độ chính trị của TCS thời chiến tranh VN, và cũng nhằm cung cấp thêm tư liệu để làm rõ các mối quan hệ có tính dính líu vào hoạt động chính trị phản chiến thân Cộng của TCS, tác giả xin kể một kỷ niệm với Ngô Kha và vì sao Ngô Kha lấy tên cho lực lượng đấu tranh của mình là Chiến đoàn Nguyễn Đại Thức.

Vào năm 1971, tôi có mời Ngô Kha tới dự bữa cơm đầy năm Vương Hương, con đầu lòng của tôi tại nhà ở Phú Nhuận. Sau tàn tiệc, tôi đưa Ngô Kha ra về. Chúng tôi đi bô từ ngã tư Phú Nhuận về hướng cầu Kiệu, khi gần đến chân cầu, Ngô Kha nói với tôi: “Cậu vào chiến khu với mình đi, có người dẫn đường đang chờ”. Tôi không ngờ lại bị Ngô Kha đưa vào thế kẹt. Lúc này, tôi đang là Trung Úy biệt phái dạy tại Trường Cao Đẳng Mỹ Thuật Huế, vừa bị Nha Mỹ Thuật Học Vụ trả về lại Bộ Quốc Phòng vì được Mỹ cấp học bổng tu nghiệp mỹ thuật tại Trung Tâm Đông và Tây, Hawaii, Hoa Kỳ (Sau 1975 tôi mới biết ông Nguyễn Văn Quyện, kiến trúc sư, Giám đốc Nha Mỹ Thuật Học Vụ, người ký quyết định không cho tôi đi Mỹ và trả tôi lại quân đội theo đề nghị của hoạ sĩ Vĩnh Phối – Hiệu trưởng Trường CĐMT Huế, cả 2 đều là Việt cộng nằm vùng), và Ngô Kha đang là em rể của Trịnh Công Sơn, cũng mang cấp bậc thiếu uý Quân lực VNCH có tư tưởng phản chiến, nhưng tôi không biết gì về hoạt động ly khai của anh cho tới lúc này. Thật bất ngờ và căng thẳng, làm sao tôi có thể đi về phía bên kia chiến tuyến? Tôi không hề tham gia vào phong trào phản chiến, tôi chơi với Trịnh Công Sơn, Ngô Kha, Hoàng Phủ Ngọc Tường, Đinh Cường khi họ chưa là người chống lại chế độ Việt Nam Công Hoà. Ngay cả tại “túp lều cỏ” Tuyệt Tình Cốc ở Huế, nơi mà nhà văn Thế Uyên trong một bài viết của anh có tên “Cuộc Hành Trình Làm Người Việt Nam Qua Trịnh Công Sơn” đã tự bạch anh từng đến dự những cuộc họp bàn về đấu tranh chính trị do nhóm Hoàng Phủ Ngọc Tường, Trần Quang Long, Nguyễn Đắc Xuân và Trịnh Công Sơn đứng ra tổ chức, tôi cũng chưa bao giờ đặt chân đến đó và thậm chí không hề biết có những việc như thế. Đơn giản vì tôi rời Huế vào sống ở Sài Gòn sau khi tốt nghiệp Mỹ thuật năm 1962, mối quan hệ giữa tôi và họ chỉ là một tình bạn văn nghệ thuần tuý. Để thối thác lời đề nghị ghê gớm này của Ngô Kha, tôi dừng lại trong bóng đêm bên này cầu Kiệu và nói với anh:”Ông thấy con mình vừa đầy năm, bà xã còn quá trẻ và yếu đuối, làm sao mình bỏ nhà đi vào căn cứ với bạn được. Hơn nữa mình không đồng ý cách giết người của họ ở Huế hôm Tết Mậu Thân… thôi chúc bạn lên đường may mắn!”. Thế nhưng, sự việc sau đó lại đưa Ngô Kha đến một hoàn cảnh khác. Anh không đi vào rừng mà về Huế rồi bị bắt và chịu một cái chết bi thảm.

Về Nguyễn Đại Thức là ai mà Ngô Kha dùng đặt tên cho lực lượng đấu tranh của mình?

Theo Nguyễn Đắc Xuân, Nguyễn Đại Thức nguyên là một hạ sĩ quan quân lực VNCH ly khai đã bắn hụt tướng Huỳnh Văn Cao khi ông dùng trực thăng kiểm soát tình hình Phật giáo xuống đường ở Đà Nẵng và Huế, và đã bị lính Mỹ bắn hạ. Hành động và cái chết của Nguyễn Đại Thức đã đưa Ngô Kha đến sự chọn lựa Nguyễn Đại Thức là tên và biểu tượng cho nhóm quân nhân ly khai đấu tranh chống Mỹ Nguỵ do anh tổ chức. Sau đây là đoạn viết của Hoàng Phủ Ngọc Tường trong Căn Nhà Của Những Gã LangThang: “…Theo tin tức quân báo của Kha nhận từ đoạn Đà Nẵng, thì lực lượng thuỷ quân lục chiến của Kỳ sẽ chĩa mũi nhọn vào những người của phong trào mà họ cho là nguy hiểm, ngay từ lúc họ đặt chân đến Huế để tránh hậu hoạ. Ngô Kha cùng đi với chiến đoàn ly khai của anh sẽ kéo dài cuộc cầm cự trên đèo Hải Vân, để tạo điều kiện cho tôi thoát…”. Đối với cá nhân tôi, nhờ tiết lộ kinh khủng này của Hoàng Phủ Ngọc Tường, những năm gần đây, tôi mới biết mình đã từng bị Ngô Kha dùng tình bạn để đưa vào cái gọi là Chiến đoàn ly khai Nguyễn Đại Thức mà không biết khi anh rủ tôi đi vào cứ như đã nói ở trên. May mà tôi đã từ chối.

Với bao nhiêu sự việc gắn kết với nhau, hoà quyện, ăn khớp, như thế mà chúng ta vẫn còn hoài nghi, vẫn biện bạch đây chỉ là một thứ tình cảm hồn nhiên hay hoa mỹ hơn, đấy là ý thức về thân phận dân tộc, tiếng nói đòi hoà bình đậm tính nhân bản cho quê hương của một người nghệ sĩ tài hoa như TCS, thì chi tiết sau đây đã được Nguyễn Đắc Xuân tiết lộ và đã xác nhận lại với tác giả bài viết này như sau: “Vào đêm ngày 29-5-1966, trên đường Trần Bình Trọng-Đà Lạt, Trần Trọng Thức (nhà báo), Nguyễn Ngọc Lan (linh mục, đã chết), Nguyễn Đắc Xuân và Trịnh Công Sơn đã cùng nhau bàn về một giải pháp chính trị cho trí thức yêu nước và người đưa ra sự chọn lựa rất quyết đoán và hợp ý với 3 bạn đồng hành với mình: “Không có con đường nào khác cho anh em mình ngoài Mặt trận Giải Phóng Miền Nam!”.

Vậy là đã quá rõ về khuynh hướng chính trị của Trịnh Công Sơn!

Từ Chính Trị Phong Trào đến Chính Trị Cầm Quyền?

Vỡ mộng chính trị cầm quyền

Những ngày trước 30-4-75, Sài Gòn rơi vào tình trạng hỗn loạn. Người thân cộng thì hí hửng, người quốc gia thì lo âu và tìm đường bỏ nước. Mọi thứ sinh hoạt đều tê liệt, tôi nằm trong số người chịu trận, bế tắc, no way out. Trong thời điểm tinh thần sa sút này, tôi thường ghé qua nhà TCS để tìm một thông tin tốt lành vì anh có nhiều mối quan hệ, nhưng cũng không được gì vì TCS từ chối ra đi và cho biết sắp nhận chức Quốc Vụ Khanh đặc trách văn hoá trong chính phủ Dương Văn Minh lên thay Thiệu-Kỳ, em trai TCS là đại uý Trịnh Quang Hà sẽ được giao làm Cảnh sát Trưởng quận 2 (nay là quận 1). Thế là xong, TCS sẽ tham gia chính quyền được chuyển từ tay Nguyễn Văn Thiệu để thương lượng hoà bình với quân GP đang bao vây Sài Gòn và doạ sẽ tắm máu Sài Gòn nếu VNCH không buông súng.

Thế nhưng, TCS và người em không có tên trong thành phần chính phủ Dương Văn Minh khi các hệ thống thông tin quốc gia công bố ngày 27-4-75 và cũng không có tên kiến trúc sư Nguyễn Hữu Đống trong vai đệ nhất Phó Thủ Tướng – người bạn chính trị không lộ diện của TCS từ trước sự kiện Tết Mậu Thân 1968, một cố vấn chính trị, một công trình sư cho sự nghiệp chính trị của TCS, đã vận động cho TCS vào chính phủ này như là đại diện của phe Phật giáo. Và với kết quả này, nhà hoạt đầu chính trị trẻ tuổi Nguyễn Hữu Đống đã phải rời khỏi nhà TCS ngay sau đó, sau khi đã ăn ở trong nhà TCS nhiều tháng trước như một người em rể.

Sau này, trong thời Lý Quí Chung còn sống, tôi có hỏi về sự việc này. Với tư cách là một Bộ trưởng Thông Tin và người rất thân cận với tướng Dương Văn Minh, Lý Quí Chung đã xác nhận: không hề có một đề cử nào cho TCS và Nguyễn Hữu Đống vào chính phủ Dương Văn Minh cả. TCS và gia đình đã bị Nguyễn Hữu Đống lừa rồi! Và từ đó TCS đã coi Nguyễn Hữu Đống là kẻ ghê tởm.

Một chút về Nguyễn Hữu Đống

Nguyễn Hữu Đống tốt nghiệp thủ khoa Trường Kiến Trúc Sài Gòn khoảng năm 1964 nhưng không hành nghề kiến trúc sư, bắt đầu chơi thân công khai với Trịnh Công Sơn vào khoảng 1970. Tôi không được biết gì nhiều về nhân vật này ngoài việc chứng kiến sự xuất hiện thường xuyên trong nhà TCS những tháng trước 4/1975 với tư cách em rể TCS, giữa lúc Sài Gòn liên tiếp nhận những thông tin về các tỉnh Tây Nguyên thất thủ, và cũng được biết từ TCS vào những ngày cuối của tháng 4/1975 là: chính quyền mới sẽ vẫn giữ nguyên chiếc ghế Đệ nhất Phó Thủ Tướng của chính phủ đầu hàng Dương Văn Minh (tức ghế của Nguyễn Hữu Đống). Sau đó, Nguyễn Hữu Đống đã vượt biên và định cư ở Pháp.

Thế nhưng, vào khoảng năm 1992, Nguyễn Hữu Đống về Sài Gòn và tìm thăm tôi. Tôi tiếp anh tại nhà và cùng ăn trưa. Thật ra, giữa tôi và Nguyễn Hữu Đống không đủ thân để anh tìm thăm, chẳng qua là chỗ để anh trút hết những gì TCS và gia đình không tiếp khi anh tìm đến thăm họ sau hằng chục năm ly gián từ ngày ấy. Trong những thổ lộ của Nguyễn Hữu Đống có 2 chi tiết đáng chú ý: Một là: Ý tưởng và mô hình kiến trúc Ngôi Đền Tình Yêu có hình quả trứng (lấy từ truyền thuyết Âu Cơ đẻ ra 100 trứng) để TCS chủ trì như một giáo đường là của Nguyễn Hữu Đống; Hai là: để Ngôi Đền Tình Yêu này mang đậm sắc thái TCS, Nguyễn Hữu Đống lập ý cho TCS viết Kinh Việt Nam. Dự án này tôi đã được TCS cho biết trước năm 1975 và sẽ xây dựng trên ngọn đồi của Bác sĩ Bùi Kiện Tín ở Thủ Đức, nằm đối diện với nghĩa trang quân đội Sài Gòn cũ. Xét về mặt tài năng kiến trúc và con người đầy tham vọng làm chính trị của Nguyễn Hữu Đống cũng như mối quan hệ mang tính chính trị giữa anh và TCS thì thông tin này đáng tin hơn là gần đây có nghe dư luận từ Phạm Văn Hạng là dự án này của Phạm Văn Hạng và TCS được ông Võ Văn Kiệt ủng hộ?

(Để biết thêm mối quan hệ chặt chẽ giữa TCS và Nguyễn Hữu Đống, xin độc giả đọc thêm đoạn trích dẫn trong phần ghi chú cuối bài viết này, câu Lê Khắc Cầm trả lời phỏng vấn Nguyễn Đắc Xuân về TCS).

Bài Học Lớn Cho Người Làm Chính Trị Tự Phát Trong Xã Hội CSVN

Những Gáo Nước Lạnh Ngày “anh em ta về”

Tuy nhiên, sau sự thất bại ấy, TCS lại đứng lên vui mừng vì Sài Gòn của anh trong ngày 30-4-75 đã xuất hiện: “Cờ bay trăm ngọn cờ bay” và“anh em ta về mừng như bão cát quay cuồng…”. Từ sự kiện tại Đà Lạt mà Nguyễn Đắc Xuân đã nhắc đến ở trên cho đến ngày 30-4-75 không có một chỉ dấu nào cho thấy có mối liên lạc về mặt tổ chức giữa Mặt Trận Giải Phóng Miền Nam và Trịnh Công Sơn.

Thậm chí khi anh được kiến trúc sư Nguyễn Hữu Thái đưa đến Đài Phát Thanh Sài Gòn để hát bài Nối Vòng Tay Lớn mừng chiến thắng lịch sử 30-4-75, TCS, tác giả của ca khúc có tính dự báo cho ngày huy hoàng này của quân Giải phóng và bi thảm cho phía VNCH, cũng bị Tôn Thất Lập, một nhạc sĩ chủ chốt trong phong trào Hát Cho Đồng Bào đã thoát ly đi theo MTGPMN, đuổi ra khỏi phòng thu: "Mày có tư cách gì mà hát ở đây!”…

Bị bất ngờ với cú ra đòn khá tàn nhẫn này của người “anh em”, TCS thật sự choáng váng và sợ hãi, mọi niềm hân hoan trong anh về giấc mơ hoà bình cho đất nước của mình nay đã thành hiện thực bỗng chốc tan thành mây khói. Niềm vui tưng bừng reo ca “…Mặt đất bao la / anh em ta về / Gặp nhau mừng như bão cát quay cuồng trời rộng/ Bàn tay ta nắm nối tròn một vòng Việt Nam…” (Nối Vòng Tay Lớn) hôm ấy không thuộc về TCS, và thay vào đó là nỗi ám ảnh sắp bị thủ tiêu và phải làm thế nào chạy trốn khỏi “người anh em” càng sớm càng tốt.

Thật ra, tai nạn chính trị này đã có nguồn gốc từ quan điểm chính về tính hai mặt trong âm nhạc và con người TCS của Ban Văn Hoá Tư Tưởng-Trung Ương Cục Miền Nam do Ông Trần Bạch Đằng phụ trách. Chính nhạc sĩ Trần Long Ẩn đã kể lại rằng đã có một cuộc họp kiểm điểm TCS trong Cứ trước 1975 với thành phần tham dự gồm có hầu hết các văn nghệ sĩ thoát ly theo MTGPMN như: Tôn Thất Lập, Trần Long Ẩn,… dưới sự chủ trì của ông Trần Bạch Đằng.

Và Cuộc Chạy Trốn Khỏi Sài Gòn

Sự sợ hãi càng tăng cao khi TCS nhận được tin mình sẽ bị thanh toán. Chỉ vài ngày sau, TCS đã âm thầm cùng mẹ rời khỏi Sài Gòn bằng xe đò, trực chỉ ra Huế, nơi anh cũng đang có những "người anh em” thân thiết cũ vừa chiến thắng trở về như Hoàng Phủ Ngọc Tường, Nguyễn Đắc Xuân, Thái Ngọc San,… hy vọng chắc được yên thân.

Trở lại sống trong căn hộ cũ 11 Nguyễn Trường Tộ – Huế, TCS quây quần với bạn bè cũ và mới không được bao lâu thì cả thành phố Huế lên cơn sốt đả đảo TCS và Phạm Duy. Các biểu ngữ được giăng ở các trường đại học và TCS phải lên Đài truyền hình Huế đọc bài tự kiểm điểm. Sự cố lần này cũng lại do một nhạc sĩ tổ chức, nhạc sĩ Trần Hoàn, Giám đốc Sở VH&TT tỉnh Bình Trị Thiên. Thế là TCS đã tránh được vỏ dưa SG nay lại găp vỏ dừa Huế! Sự bé cái lầm lần này, có lẽ do TCS đã kỳ vọng ở bạn mình quá nhiều nhưng thực tế vai trò trong lực lượng tiếp quản Huế của Hoàng Phủ Ngọc Tường và Nguyễn Đắc Xuân rất khiêm tốn, chính họ cũng đang phải cố gắng phấn đấu để được kết nạp vào đảng thì làm sao bao che cho tác giả của 2 ca khúc từng bị người CSVN kết án (Ca khúc Gia Tài Của Mẹ với câu: “Hai mươi năm nội chiến từng ngày” đã xúc phạm đến đại cuộc chống Mỹ cứu nước của người CSVN và ca khúc Cho Một Người Nằm Xuống để thương tiếc Lưu Kim Cương – đại tá không lực VNCH chết bởi đạn của quân GPMN – người bạn một thời đã từng dùng máy bay không quân đưa TCS lên Đà Lạt thăm Khánh Ly hoặc ngược lại, đón Khánh Ly về hát với TCS) tại Sài Gòn?

Lần này ở Huế, tính tẩy chay TCS nghiêm trọng và công khai hơn hẳn vụ ở Đài Phát Thanh SG vừa qua. Tình bạn cũ trong trái tim TCS sụp đổ đã đành mà giấc mơ “Khi đất nước tôi thanh bình/Tôi sẽ đi thăm…” tưởng dễ thực hiện của anh cũng bị dập tắt. Những tháng ngày tiếp theo ở Huế, TCS sống như một con tin trong Hội Văn Nghệ Bình Trị Thiên, thường xuyên được tổ chức bố trí đi lao động thực tế trên những cánh đồng vào mùa khô cũng như mùa lụt, không hơn gì một người phải chịu cải tạo.

Cuộc Chạy Trốn Lần Thứ 2

Tuy nhiên, đang kẹt trong cái thế “tiến thoái lưỡng nan” này ở tại chính quê nhà, nơi mình từng tham gia hoạt động đấu tranh chống Diệm rồi chống Mỹ-Thiệu trong Phong Trào Đô Thị Huế với Hoàng Phủ Ngọc Tường, Ng K, Nguyễn Đắc Xuân,… cũng không xong mà về lại Sài Gòn thì càng nguy hiểm thì một vị cứu tinh kịp xuất hiện, ông Võ Văn Kiệt – nhà lãnh đạo công sản cao cấp tiếp quản Sài Gòn lúc bấy giờ. Một cuộc vượt biên nội địa đưa TCS vào lại Sài Gòn sau khoảng 1 năm anh phải “đi thực tế” tại các vùng quê tỉnh Bình Trị Thiên được bí mật tổ chức do ông Kiệt uỷ thác cho nhà văn cộng sản Nguyễn Quang Sáng thực hiện thành công. Từ đây, dưới sự ưu ái của ông Kiệt và nhà văn Nguyễn Quang Sáng được uỷ nhiệm của thượng cấp chăm sóc TCS, cái hạn bị hăm doạ hay trù dập với người nhạc sĩ lãng mạn cách mạng này đã kết thúc.

Qua những “sự cố” như thế, có thể thấy TCS đã mắc những sai lầm với người CS như sau:

– Thiếu minh bạch trong suy nghĩ về chiến tranh VN và tính hai mặt trong quan hệ xã hội.

– Không ở trong một đường dây của tổ chức và chịu sự lãnh đạo của tổ chức đó.

– Không dám thoát ly đi theo MTGPMN.

Và những sai lầm của TCS với phía VNCH:

– Kêu gọi phản chiến nhưng chỉ nhằm vào phía VNCH.

– Thiên về phía người CSVN ngay cả sau khi bị họ giết hụt trong vụ Tết Mậu Thân ở Huế.

– Chống lại phía đã tạo cho mình điều kiện học hành và tự do sáng tác, kể cả tự do tư tưởng dù có bị chế độ SG hạn chế và kiểm duyệt, nhưng không quyết liệt tiêu diệt như đã được thổi phồng (dùng giấy của Hoàng Đức Nhã cấp để đi đường do Phùng Thị Hạnh trung gian, nhiều sĩ quan VNCH che dấu,…) để có một nhạc sĩ Trịnh Công Sơn tồn tại lừng lẫy như thế cho đến ngày 30-4-75. Dù ý thức chính trị ra sao, Trịnh Công Sơn vẫn là sản phẩm của chế độ VNCH đúng như Đặng Tiến đã nhận định trong một bài viết ở đâu đó mà tôi không còn nhớ tên.

Bước Ngoặt “Mỗi Ngày Tôi Chọn Một Niềm Vui”

Sa Lầy vào Rượu và Xu Nịnh

Cuối tháng 5-1978, tôi ra khỏi trại cải tạo, gặp lại TCS. Lần nào đến nhà anh ở 47c Phạm Ngọc Thạch-Sài Gòn, sáng hay chiều, cũng thấy TCS ngồi nhậu rượu Ararat, một loại cô-nhắc Nga (sau “đổi mới” chuyển qua rượu chát đỏ của Pháp, và sau cùng là Whisky Chivas) với Nguyễn Quang Sáng và một số bạn “mới”. 

Tôi cảm thấy có một điều gì đó không ổn, hình như tôi, một thằng sĩ quan Nguỵ đi tù về, không còn được TCS và gia đình coi là người thân như ngày xưa. 

Thái độ khó chịu của tôi mỗi lần ngồi trước mặt những người bạn “mới” này của Sơn đã khiến tôi bị TCS và gia đình tẩy chay ngầm.

Thực ra, tôi đã bị TCS và nhóm bạn Huế cũ loại ra từ những năm tháng tôi đi lính VNCH mà tôi không hề biết. 

Sau này, hoạ sĩ Tôn Thất Văn (đã chết) đã kể lại cho tôi rằng có những cuộc họp ở Huế vào những năm 60-70, TCS và những người mà tôi đã coi là bạn thân tình đã đem tôi ra để phê phán, tẩy chay vì tôi đã không trốn lính và đứng về phía Quốc Gia. Rất tiếc, trong số này lại có cả Đinh Cường, người đã từng học cùng trường mỹ thuật, ở cùng nhà, và do tôi giới thiệu làm quen với TCS, do tôi kết nối với anh bạn Thọ giàu có ở Đà Lạt để có những tháng ngày cùng TCS rong chơi thơ mộng khi lưu lại căn phòng anh Thọ đã thuê cho tôi tại biệt thự số 9 đường Hoa Hồng hay ở trong căn nhà sàn gỗ thơ mộng bên một dòng suối róc rách trong một hóc núi của thị trấn Đơn Dương từ trước khi tôi rời Đà Lạt về Sài Gòn năm 1964 theo giấy gọi vào quân trường sĩ quan trừ bị Thủ Đức khoá 19. Và cả những tháng ngày nhàn nhã làm sinh viên sĩ quan tại đây vào năm 66 hay 67, lúc này tôi là sĩ quan huấn luyện CTCT và phụ trách một phần nguyệt san “Bộ Binh”. Sau ngày 30-4-75, với cấp bậc Trung uý ngành Công binh VNCH, Đinh Cường trở lại Trường Mỹ Thuật Huế và được miễn đi học tập cải tạo nhờ vào việc đã tham gia các hoạt động đấu tranh chống VNCH của nhóm Hoàng Phủ Ngọc Tường, Ngô Kha, Nguyễn Đắc Xuân, TCS,.., nhiều năm trước.

Có một kỷ niệm đặc biệt với Đinh Cường mà tôi cũng muốn nói ra luôn sau bao nhiêu năm cố giữ chặt trong lòng, để lòng mình thôi nặng trĩu và cũng minh chứng cho một tình bạn không hề có thật mà anh ấy đã dành cho tôi, mà tôi đã hằng chục năm cố nghĩ khác đi, cố không tin. Sự việc xảy ra như thế này: Ngày 1-5-75, 8g sáng tôi đến nhà Đinh Cường ở đường Nguyễn Đình Chiểu cũ, gần chợ Tân Định để xem tình hình như thế nào. Như thường lệ tôi vẫn đến đây dễ dàng như người trong nhà nên rất tự nhiên bước lên cầu thang dẫn lên căn gác của bạn mình. Thế nhưng chị TN, vợ Đinh Cường đã chặn tôi lại ở giữa cầu thang và nói Đinh Cường đi khỏi rồi. Tôi không tin và nói lớn là có hẹn trước, lúc đó Đinh Cường mới nói vọng xuống để tôi lên. Khi lên tới nơi thì đã có mặt của Bác sĩ Trương Thìn, Nhạc sĩ Miên Đức Thắng cùng ngồi đó. Tôi gượng gạo ngồi xuống và Đinh Cường nói với 2 vị khách kia như hỏi ý: “Mình cấp cho TC cái giấy chứng nhận thuộc Thành Phần Thứ 3 nhé!”. Lập tức tôi đứng lên và từ chối: “Không, hãy để tôi chịu trách nhiệm với họ, và Thành Phần Thứ 3, Thứ 4 gì họ cũng dẹp sạch thôi!”…

Với TCS, gia đình cùng các “đồng chí” rượu của anh, tôi lúc này là một kẻ xa lạ, một người lạc hướng, môt cái gai khó chịu, một con kỳ đà làm cho cuộc vui hoan lạc của họ không được hoàn hảo, tôi nên biến đi. Nhưng tôi lại là một gã ngoan cố, tự cho mình nhiệm vụ phải ngồi lại để làm Sơn tỉnh táo hơn, để những tiếng nói bớt đi những lời xu nịnh. Ý thức được rượu, phụ nữ và xu nịnh là một loại ma tuý tổng hợp đang nhấn chìm TCS được nguỵ danh dưới khẩu hiệu “Mỗi ngày tôi chọn một niềm vui” nên tôi cố chiụ đựng sự khó chịu của họ và vẫn không tìm cách lấy lại chỗ đứng thân thiết vốn có với TCS thủa còn trai trẻ ở Huế bằng rượu chè, quà cáp đắt tiền và những tán tụng nuông chìu. Tôi vẫn đứng trên đôi chân liêm sỉ và theo đuổi một thứ nghệ thuật tri thức, đó là chỗ mà TCS, trong thâm sâu của tâm hồn anh, không thể loại bỏ tôi cho dù có khác nhau về quan điểm chính trị và cách sống. Đó cũng là điều mà TCS trong những lúc cô đơn nhất đã đến gõ cửa nhà tôi bất kể đêm khuya hay khi bình minh vừa ló dạng để hàn huyên hoặc khoe và hỏi ý kiến tôi về bức tranh mà anh vừa vẽ.

Điều Đáng Tiếc

Trong thời buổi sống như một kẻ bên lề của một Sài Gòn đã bị đổi tên và những người bạn thân một thời hồn nhiên như thế nay cũng đã cúi mình, ngoan ngoãn làm những con rối của chế độ mới, quay lưng lại với thân phận khốn đốn của đồng loại, tự huỷ tri thức, lương tâm, thứ một thời nhờ nó đã làm nên những ca khúc tranh đấu cho thân phận và tự do con người, nay chọn cho mình con đường sa lầy vào rượu, thuốc và phụ nữ, tôi thấy mình thật sự cô độc và bất lực trước sự sụp đổ từng ngày của một người bạn tài hoa nhất mà tôi từng yêu quí. Nhiều khi tôi muốn nói với bạn mình: “Tại sao cậu lại sa đà vào những cuộc chơi phù phiếm? Tại sao cậu không viết những ca khúc cho thân phận VN 2 đang bị một thứ xiềng xích vô hình nhưng vĩnh cửu, vì nó được khoá bởi chính người VN chứ không phải ngoại bang? Hay ít ra thì cậu nên sống yên lặng như một cái bóng, một hòn đá tảng vì cái giấc mơ hoà bình, thống nhất quê hương của cậu dù không phải nguyên nhân chính gây ra sự sụp đổ hoàn toàn nền Cộng Hoà trẻ tuổi MNVN, nhưng về mặt tâm lý cũng đã ít nhiều làm lợi cho phía bên kia, vô tình đồng loã với kẻ đã gây ra cái bi kịch thảm khốc cho hằng triệu người Việt từng ái mộ, tôn thờ cậu nay phải bỏ nước ra đi bằng giá của cái chết không được chôn cất, bằng sự tật nguyền tinh thần, nếu may mắn đến được bờ tự do thì bạn cũng đáng được cảm thông… Vì tôi biết chắc chắn một điều là tất cả những trí thức thiên tả VN như cậu cũng đều không chờ đợi một kết cuộc cho đất nước theo cách như đang diễn ra…”. Nhưng có lẽ trực giác của tôi đã mách bảo rằng điều ấy nằm ngoài khả năng của TCS, cứ để cuộc sống của anh phụ thuộc vào bản năng, đã tiêu vong rồi một TCS mạnh mẽ dấn thân, mạnh mẽ ca hát cho hoà bình đất nước, cho dân tộc ấm no, bình đẳng, tự do và hạnh phúc như ngày nào. Thời cuộc làm ra TCS đấy thôi, anh không phải là người làm ra thời cuộc, nên tôi đã nghẹn họng.

Ảo Tưởng Cuối Cùng

Dần dà rồi TCS cũng tìm lại cho mình một phần phong độ sáng tác nhờ hấp thụ những ngọn lửa nhỏ từ những nhan sắc phụ nữ và sự trân trọng (theo chủ trương) của những nhạc sĩ thuộc Hội Âm Nhạc TP HCM như Xuân Hồng, Hoàng Hiệp, Thanh Tùng, Tôn Thất Lập, Trần Long Ẩn,… và một nhóm nhạc do họ tổ chức có tên “Những Người Bạn” ra đời khoảng thập niên 90, và TCS được coi là đầu đàn. Anh trở thành nhân tố quan trọng nhất trong việc thu hút sự chú ý của công chúng mỗi khi anh có mặt trong các show diễn của nhóm. TCS cũng là một tiếng nói có trọng lượng nhất đối với nhiều tên tuổi hàng đầu của nhạc cách mạng VN như Văn Cao, Trọng Bằng, Hồng Đăng,… trừ ông nhạc sĩ Bộ Trưởng Bộ VH&TT Trần Hoàn (đã nghĩ hưu), người từng mở chiến dịch đả đảo anh một thời ở Huế, là vẫn tiếp tục nhìn TCS như một kẻ xấu.

Dù gì thì thế đứng chính trị của TCS cũng đã được tốt hơn trước rất nhiều, có phải vì thế mà anh đã chủ quan nghĩ mình là người đến lúc nên đứng vào hàng ngũ của đảng?

Sơn đem ý định này nói với tôi, tôi liền can:“Không nên Sơn ơi, cậu đang là một nhân vật âm nhạc lớn, người ta nể trọng vì ảnh hưởng của cậu đối với công chúng rất lớn cũng như quốc tế. Nay cậu trở thành đảng viên mới tò te còn ai coi trọng nữa. Nếu ông Hoàng Hiệp chống lai là may cho cậu lắm đó!”. Tôi đã nói với TCS như thế và TCS im lặng. Tuy nhiên không phải nhờ sự phân tích ấy mà TCS không trở thành đảng viên Đảng CSVN, mà bởi sự ngăn cản của nhạc sĩ Hoàng Hiệp, người giữ vai trò chính trị của Hội Âm Nhạc TP HCM và cũng là cán bộ có trách nhiệm quản lý TCS. Trong một lần bất bình vời Hoàng Hiệp về việc bị kiểm điểm, TCS đã chửi thẳng vào mặt Hoàng Hiệp ngay tại trụ sở Hội Âm Nhạc TP HCM:”Mày là thằng mặt lồn!”.

Đã không những không được vào đảng, TCS còn được cho về hưu để vĩnh viễn kết thúc giấc mơ – ảo tưởng cuối cùng của anh.

Cái Chết – Vinh Quang Đích Thực

Nếu con đường chính trị đối với TCS là một con đường dẫn anh xuống vực thẳm thì cái chết là một kết thúc hoàn hảo. Hay nói một cách khác, nó đã giải cứu và trả lại vinh quang đích thực cho anh – vinh quang dành cho di sản ca khúc TCS.

Không chỉ niềm vinh quang này bừng sáng huy hoàng bởi hàng chục ngàn người yêu âm nhạc của anh ở trong nước tiễn đưa anh đến nơi an nghỉ cuối cùng, mà người Việt trên khắp thế giới cũng nhỏ lệ tiếc thương, nhất là người Việt ở Mỹ, nơi mà Trịnh Công Sơn lúc sinh tiền không dám đặt chân đến dù không ít lời mời. Một lễ tưởng niệm long trọng được tổ chức tại Hội trường báo Người Việt với sự tham dự đông đảo của nhiều giới khác nhau trong cộng đồng ở cả Nam và Bắc California ngay trong đêm 1-4-2001, điều mà trước đó không ai dám nói công khai về tình cảm của mình với TCS ở chỗ đông người tại Mỹ.

Lời Kết

Sau 8 năm Trịnh Công Sơn ra đi, mọi cảm xúc thương tiếc sau cái chết của anh trong mỗi chúng ta cũng đã phần nào chìm lắng, hôm nay, tôi quyết định và chọn lựa thời điểm này để viết về một góc khác, một phương diện khác của Trịnh Công Sơn mà chưa ai viết hoặc viết một cách có hệ thống.

Bài viết này chắc chắn sẽ gây ra sự mất mát tình cảm, sự đổ vỡ các mối quan hệ vốn có của tôi, vì một số những nhân vật được đề cập nay đang còn hiện diện trong cuộc đời. Sự thật bao giờ cũng gây mất lòng, tôi đã tự hỏi mình nhiều lần trong nhiều năm qua: có nên viết nó ra, giải thoát cho nó khỏi ngục tù trong tôi suốt hơn 30 năm qua? Sự quằn quại của nó trong cái nhà tù ký ức cũng làm tôi đau buồn đến không chịu nổi. Giải phóng cho nó là giải phóng cho chính tôi, dù có phải bị trả giá.

Đó là về phần cá nhân tôi, còn đối với TCS, bài viết này tôi muốn bổ sung thêm những điều mà trong các cuộc nói chuyện về TCS ở Mỹ tôi đã không thể nói hết được. Một nửa sự thật cũng chưa phải là sự thật. Tôi tin vào điều tốt đẹp của sự thật. Nó có thể sẽ làm tan đi hình ảnh một TCS được tô vẽ bởi những huyền thoại và ảo ảnh lấp lánh trong lòng ai đó, nhưng sẽ trả lại một TCS thiên tài đích thực của âm nhạc như nó vốn có, để mọi người nếu đến với nhạc Sơn thì sẽ có được cơ may yêu mến trọn vẹn một con người có thực, chứ không phải một thứ tượng đài được nhào nặn, tô vẽ và dựng lên vì một mục đích riêng. Đã đến lúc sự thật đó cần được trả lại cho những người Việt đã, đang và sẽ mãi còn coi nhạc Trịnh là lẽ sống của mình, mang nó theo mình như một thứ tài sản vô giá dù đi đến bất kỳ đâu, dù ở chiến tuyến nào.

Tất nhiên, những lập luận và lời kể trong bài viết này dựa vào những gì tôi đã trải qua, những tư liệu riêng và những tư liệu của những người bạn cũ của TCS mà họ đã công khai phổ biến trên các phương tiện truyền thông, và vì thế chắc chắn còn thiếu sót tất yếu, vì tôi biết còn nhiều sự thật đang được cất dấu bởi những người có quan hệ cận kề với TCS trong từng giai đoạn của lịch sử VN từ 1954 đến hôm trước khi TCS qua đời mà họ vì những lý do nào đó chưa tiện nói ra. Tôi xin cám ơn những ai sẽ đóng góp thêm những gì giúp cho bài viết này được hoàn hảo hơn, kể cả những phản biện.

Sau cùng, mỗi con người Việt Nam đã trải qua và sống sót sau cuộc chiến tranh khốc liệt vừa qua đều giữ trong mình những sự thật riêng, một gốc nhân chứng riêng, xin quí vị hãy trả lại nó cho lịch sử, nếu được như thế thì tấm gương lịch sử VN mới trong sáng được. Cũng vì điều này, cho tôi xin lỗi những gì mà bài viết có làm tổn thương đến một ai đó cũng là vì không còn sự lựa chọn nào khác.

Sài Gòn 29/3/2009

TRỊNH CUNG