11 tuổi chụp ảnh chiến tranh chấn động thế giới

HỒNG MINH

(Ảnh 1: Nhiếp ảnh gia chiến trường trẻ tuổi nhất Việt Nam, Lỗ Mạnh Hùng (1954 - 2018) đang tác nghiệp trên đường phố Sài Gòn, Tết Mậu Thân 1968.)

Tôi đã từng đinh ninh rằng khi có dịp sẽ tìm gặp ông Lỗ Mạnh Hùng (tên thật là Lỗ Bỉnh Hùng, sinh năm 1954) để trò chuyện về cuộc đời quá đặc biệt và những ký ức ông đã lưu giữ kể từ thời khắc cầm máy ảnh chụp chiến tranh cho đến khi rời đất nước. Ông được biết đến là phóng viên chiến trường nhỏ tuổi nhất ở Việt Nam khi chỉ mới 11 tuổi.

Cách đây hơn ba tuần, ông cùng vợ về nước để dự đám cưới người cháu, cùng tranh thủ đi thăm nhiều địa danh ở miền Trung. Chuyến bay từ Đà Nẵng trở về TP.HCM ngày 27-1 vừa qua đã không suôn sẻ cho ông. Ông lên cơn đau tim, sau đó được chuyển đến BV 115. Tuy nhiên, ông đã không qua khỏi và mất trong ngày hôm đó.

Tuổi 11 dũng cảm và tài hoa

Năm 1968, tờ Southeast Missourian của Mỹ có đăng một bài viết về Lỗ Mạnh Hùng với tiêu đề “Một cậu bé nhiếp ảnh gia tìm kiếm hiểm nguy khi những người khác bỏ chạy”. Nhiều bức ảnh của ông được nhiều người biết đến. Nhưng sau đó gần như không ai có thông tin về cậu phóng viên ảnh này nữa.

Chúng tôi đã mất cơ hội và không còn cơ hội nào khác nghe ông kể lại. Tuy nhiên, ông đã chia sẻ những ký ức đó với người bạn đời yêu dấu: bà Vòng Cẩm Thu (55 tuổi). Bà đã chia sẻ với chúng tôi trong niềm xúc động lớn lao.

QC

Bà Cẩm Thu cho biết bà có một cuộc sống thời niên thiếu êm đềm ở Sài Gòn. Sau đó bà gặp ông Hùng tại Mỹ, hai người thương nhau rồi thành vợ chồng. Bà ít quan tâm đến chính trị, thời cuộc trong khi ông Hùng luôn mang nặng những nỗi niềm giấu kín. Tuy vậy, những ký ức của chiến tranh quá mạnh mẽ có lẽ là một gánh nặng, một nỗi buồn da diết nên ông chọn cách sống tách rời khỏi mối liên hệ với truyền thông. Vì vậy mà gần như không ai biết về cuộc sống của ông sau năm 1975 nữa.

Những bức ảnh tư liệu sống động về hành trình tác nghiệp của phóng viên ảnh chiến trường 11 tuổi Lỗ Mạnh Hùng vào năm 1968. Ảnh: Gia đình nhân vật cung cấp

Ông hay kể với người bạn đời về niềm đam mê chụp ảnh từ bé, bởi cha ông có một tiệm chụp ảnh, cũng có thể coi là một hãng thông tấn nhỏ xíu. Cha ông thường chụp ảnh rồi bán cho các báo. Vì vậy, ông Hùng hay theo cha học nghề và được cha chỉ dạy cẩn thận. 11 tuổi, cậu bé đã sử dụng máy ảnh rất chuyên nghiệp và chụp nhiều bức ảnh đẹp.

Nhưng ngoài niềm đam mê còn có một lý do khác mà ông Hùng hay kể cho vợ nghe, đó là ông muốn phụ cha kiếm tiền. Hùng là con trai trưởng, sau Hùng còn có bảy người em nữa. Cha ông Hùng lao động quá vất vả để nuôi một đàn con. Ông Hùng khi đó luôn cố gắng để kiếm thêm thu nhập cho gia đình.

Trong thời điểm lịch sử diễn ra cuộc Tổng tiến công năm 1968, cha ông Hùng lao ra đường, chạy theo một chiếc xe bám sát diễn biến tại Sài Gòn. Chú bé Hùng lúc đó cũng nhảy theo một chiếc xe quân sự của lực lượng Việt Nam Cộng hòa nhưng theo một hướng khác và tác nghiệp lăn xả như một phóng viên chiến trường thực thụ.

Ông Hùng kể với người bạn đời của ông rằng đã có nhiều báo đến mua ảnh của ông, trong đó có bức ảnh chiếc xe đưa những thi thể đến nơi chôn tập thể. Sự khốc liệt của chiến tranh hiện rõ qua từng tấm ảnh và hằn sâu vào ký ức của ông.

Nhưng lúc đó, nhiều báo đã mua và đăng ảnh của ông với tên của báo. Câu chuyện được nhiều người biết đến khi báo Mỹ đăng bài viết kể về cuộc tác nghiệp của ông Hùng.

Phóng viên ảnh chiến trường 11 tuổi Lỗ Mạnh Hùng. Ảnh do gia đình cung cấp. 

Những ký ức đặc biệt chưa kịp kể

Bà Cẩm Thu chia sẻ rằng ông Hùng luôn có những nỗi niềm khắc khoải về ký ức của cuộc chiến và quê hương. Nhưng ông chọn một cuộc sống lặng lẽ ở Oregon, Mỹ. Ông vẫn làm nghề rửa ảnh, hiệu chỉnh ảnh. Bà Thu cho biết đó là một công việc không giàu có, chỉ đủ sống nhưng nó giúp ông được sống với niềm yêu thích của mình.

Ông bà có hai con gái. Con gái lớn đã tốt nghiệp đại học, con gái út đang học trung học. Ông bà có một cuộc sống nhẹ nhàng, bình yên. Ông bà vẫn sắp xếp bay về Việt Nam thăm anh em, họ hàng. Ông không tiếp xúc với truyền thông nhưng vẫn chia sẻ những ký ức của mình, những câu chuyện về những bức ảnh của mình với những bạn bè quan tâm. Bà Thu cố gắng chia sẻ những tâm sự với chồng nhưng bà không phải trải qua những ký ức khắc nghiệt của chiến tranh nên bà cho rằng lòng bà nhẹ nhõm hơn nhiều.

Đám tang của ông được tổ chức tại nhà riêng của chị bà Thu ở quận Tân Bình. Chị bà Thu là Trần Cẩm Lan, cho biết bà rất yêu quý ông Hùng bởi ông rất hiền lành và tốt bụng.

Ngày 30-1 này là ngày lẽ ra ông phải bước lên máy bay quay trở lại Mỹ nhưng ông đã ở lại với người thân giữa quê hương. Những ký ức nặng trĩu khắc ghi vào lòng của một chàng phóng viên nhí năm nào sẽ chỉ còn là những bức ảnh và những câu chuyện đành bỏ ngỏ.

Bị trúng đạn vẫn lăn xả chụp được bức ảnh để đời Ông kể lại rằng ông nhảy lên xe đi chụp ảnh, rồi theo máy bay đến nhiều điểm khác nhau. Ông đã bị trúng đạn vào tay nhưng đã chụp được rất nhiều ảnh đặc biệt. Ông nhớ tới những chiếc xe chở đầy người chết… Lúc đó, ông còn nhỏ quá… Bà VÒNG CẨM THU

HỒNG MINH

 MỘT NHIẾP ẢNH GIA TÍ HON TRONG CHIẾN TRANH VIỆT NAM MÀ ÍT AI BIẾT SUỐT HƠN 50 NĂM QUA-HIỆN SỐNG VỚI TIỆM PHOTO SHOP Ở NINTH STREET SAN FRANCISCO (1998) ./-Mt68

//////////////////////

Lo Manh Hung: The Story of South Vietnam's Youngest Photo Journalist, 1968

At a time when most children were running from the chaos, a small figure with a camera around his neck was running towards it.

Lo Manh Hung, barely 12 years old amidst the turmoil of the Vietnam War, was Saigon’s unlikeliest photographer – and possibly the youngest in the whole country.Hung’s story begins not on a battlefield, but in the darkroom of his father, Lo Vinh, a seasoned freelance photographer.Here, Hung learned the language of light and shadow, the click of the shutter a constant rhythm in his young life.

By the age of eleven, Vietnam was engulfed in war, and Hung wasn’t content to stay on the sidelines.

He became his father’s apprentice, venturing into the heart of Saigon with a camera in one hand and a heart full of courage in the other.

His small stature, a disadvantage in most situations, became an advantage in the warzone. Hung could squeeze through rubble and navigate alleyways that adults couldn’t.

But his youthful appearance also brought challenges. Police often stopped him, questioning a child’s presence in the midst of danger.Hung, however, was persistent. Armed with his father’s credentials and an unwavering determination, he earned grudging respect and access to stories others couldn’t reach.

Lo Manh Hung became more famous during the Tet Offensive in 1968, often seen following ARVN troops deep into the VC-controlled part of Saigon to take photos and sell them to local and international news.

Hung eventually left Vietnam and established his own photo shop in San Francisco. In 1998, he met former AP photographer Horst Faas, as reported by the San Francisco Examiner:In San Francisco, Faas was surprised by Jimmy Lo Hung, who took pictures for AP as a 12-year-old during the Tet Offensive and now runs his own photo shop on Ninth Street.Hung had brought a picture of himself in a helmet with PRESS across the front, and a laminated story headlined ‘Boy, 12, in Dangerous Jobs’.

‘They paid me $10 a picture,’ he said, ‘and that was big money in Vietnam. It could support my whole family for one month.’Hung lost all his pictures and negatives when the North Vietnamese invaded the South. ‘I only had a few minutes to escape,’ he said, remembering that ‘I was pulled aboard a helicopter filled with soldiers.

They held my leg while it took off. So many soldiers trying to get on… some didn’t, some dropped down.’Faas, sitting beside Hung, said ‘This kid, I didn’t even know he was alive. I’m happy, really happy, to see him.'”

The original article published by The Southeast Missourian on February 14 1968: Boy Photographer Seeks Danger as Others Flee, by John Nance.One of the most unusual sights in a city overflowing with strange sights is the slight figure of a 12-year-old Vietnamese boy darting into the street battles, scrambling across the rubble, deliberately heading for trouble.

While other youngsters flee danger, he looks for it. He is a professional photographer and he has a thick stack of published pictures to prove it.

Not much taller than four feet and only a smidge over 60 pounds, bright-eyed Lo Manh Hung wears his cameras like a badge.

He has been taking pictures professionally for more than two years, since his locally well-known father, Lo Vinh, was injured covering street rioting and needed help in his work.

With the father, who is 58 years old, the pair form a team boasting Saigon’s oldest and youngest working photographers.

The father, a cameraman for 44 years, was born in North Vietnam, and studied art and literature at a French university, but turned to his hobby of photography for income when times got tough.For years he traveled, taking pictures throughout Indochina, and didn’t marry until he was 43. A few months later he and his bride fled the Communists in the North and came to Saigon.

Lo Manh Hung and his father arise every day at 5 am, to be early on the job, and usually don’t finish until after 9 pm. That’s 365 days a year, the father sighs.

In less hectic times, the pair scoot about the city on a motorbike to cover official government affairs, weddings, airport arrivals, parties, fires, whatever may make news.

Lo Manh Hung helps with the film processing and printing, then turns messenger salesman, peddling fresh prints to local newspapers and foreign news agencies.

His small, slim frame and child’s face are both the hindrance and help in his work.

Police invariably stop him as he tries to pass through official gates, demanding “Where do you think you’re going?”

He explains calmly he is the son of photographer Lo Vinh, produces his credentials and cameras, and usually continues on his way.

But not always – and that, he says, is his biggest problem: convincing police he really is a working news photographer.

The advantage of his size has been seen often by the Saigon press corps.

As photographers jam together, elbowing, pushing, clawing for the right picture angle of an arriving dignitary or a crowded news conference, who squirms through? Lo Manh Hung.

He snakes through a crowd on all fours, emerges in the front of the lot and clicks happily away with the best angle of all.

He is so short he never blocks those behind and they let him be.