Mt68 History
Wednesday, 26 July 2023
Sunday, 17 July 2022
THÊM CHÚT ÍT TÀI LIỆU NẰM VÙNG CỦA MIÊN ĐỨC THẮNG- VỢ LÀ DƯỢC SĨ BẢO HẠNH - TOÀN BÊN VỢ ĐỊNH CƯ Ở ĐỨC./-TCL
![]() |
| Nhạc sĩ Miên Đức Thắng Ảnh: Trần Nguyên Anh |
Học trò thầy Thông Đạt
Nhà anh Miên Đức Thắng ở Thành Nội, Huế. Anh mồ côi sớm, ba mất trong chiến tranh khi anh chưa được một tuổi. Mẹ anh cũng bị mất do bệnh tật khi anh mới 8 tuổi.
Cậu bé lớn lên cùng với bà cô trong thành phố Huế giữa cảnh chiến tranh chia cắt. Anh kể: “Từ nhỏ tôi đã là một người đa cảm. Hễ Huế vào mùa mưa hay khi trăng sáng thì tôi rất khó mà ngủ được, tính xúc động, tâm hồn rung cảm, chỉ muốn viết, muốn vẽ gì đó. Tôi mê hát mê đàn, mấy ông anh sợ em theo nghiệp ca hát bỏ học, nên rất nghiêm khắc với tôi. Nhờ vậy, tôi vẫn đậu vào trường quốc học”.
Chàng trai trẻ mồ côi yêu nhạc được thầy giáo dạy nhạc rất yêu quý, coi như con, hết sức chỉ bảo. Người thầy ấy chính là nhạc sĩ Thông Đạt tác giả bài “Ai về sông Tương”.
Bài đầu tiên của cậu bé mồ côi mới 14 tuổi là bài : “Mùa xuân dưới mái học đường”, được chính ông thầy là nhạc sĩ Thông Đạt ký âm lại. Anh được thầy dạy thêm về hòa âm, sáng tác. Thầy Thông Đạt nói: “Một ca khúc hay phải có 3 phần đều hay đó là lời, nhạc và cấu trúc”. Chính nhạc sĩ Thông Đạt khuyến khích cậu học trò hát và ông đã đưa cậu học trò nhỏ vào Đài Phát thanh Huế để thu âm.
Học xong trường Quốc học Huế, chàng trai trẻ vào học Đại học Khoa học Sài Gòn và tham gia Tổng hội sinh viên. Do biết sáng tác và lại hát hay, anh là một trong những trụ cột văn nghệ của phong trào sinh viên.
“Hát từ đồng hoang”
“Tôi vừa học vừa tranh đấu, thế hệ sinh viên chúng tôi đa số là như vậy. Chúng tôi chán ghét chiến tranh và mong muốn có hòa bình. Học được được 2 năm ở Đại học Khoa học Sài Gòn, do bị chính quyền làm khó dễ, tôi phải ghi danh học bên Vạn Hạnh. Tôi tốt nghiệp cao học Vạn Hạnh (chuyên ngành bang giao quốc tế) và tốt nghiệp cao học Đà Lạt (chuyên ngành báo chí)- Nhạc sĩ nay tóc đã bạc màu, vui vẻ kể lại – Tuy học nhiều thế, nhưng đam mê của tôi vẫn là âm nhạc”. Biến cố lớn xảy ra năm 1967, khi tập nhạc phản chiến “Hát từ đồng hoang” gồm 10 ca khúc của Miên Đức Thắng đã được Tổng hội sinh viên Sài Gòn ấn hành tạo ra làn sóng phản chiến mạnh mẽ trong giới sinh viên, trí thức.
Trong bài “Mẹ ơi nuôi con lớn để con làm tù binh”, nhạc sĩ đã gọi binh sĩ miền Nam buông súng thay vì bắn vào anh em đồng bào, bài hát có những câu từ “Vì con không muốn giết bao anh em của mình, vì con không muốn giết nên con làm tù binh…”
Nhạc sĩ kể lại: “Năm 1969 tôi bị chính quyền cũ bắt, kết án 5 năm tù vì sáng tác nhạc phản chiến, sáng tác của tôi bị cấm biểu diễn”.
Nhờ báo chí lên tiếng, phong trào học sinh sinh viên trong nước và thế giới phản đối rầm rộ, nên tòa án chế độ cũng buộc phải tạm đình chỉ không thi hành án 5 năm tù khổ sai với nhạc sĩ Miên Đức Thắng. Khi ấy ông cũng đã ngồi tù 6 tháng, trong đó có 3 tháng phải biệt giam.
“Một sáng con về”
Trước năm 1975, tác phẩm của Miên Đức Thắng bị cấm phổ biến, ông chỉ có thể hát những tác phẩm của các nhạc sĩ khác. Năm 1970 hãng đĩa Việt Nam ký hợp đồng với Miên Đức Thắng với tư cách một ca sĩ, để anh hát cho hãng này. Tổng cộng, Miên Đức Thắng đã thu âm được 3 đĩa nhạc với khoảng 20 bài hát phát hành rộng rãi. “Tiền trả cho ca sĩ thu âm một bài hát tương đương với một chiếc xe máy thời đó” – nhạc sĩ tâm sự - “Nhưng tôi không được hát các bài viết của chính tôi”.
Sau năm 1975, người nghe được biết tới nhạc sĩ Miên Đức Thắng qua ca khúc mà anh sáng tác: “Một sáng con về” qua giọng hát Bảo Yến. Nhạc sĩ cho biết: “Bài hát này có ý thơ của nhà thơ Tường Linh. Tôi có lấy vài đoạn thơ của Tường Linh và viết thêm để hoàn thành ca khúc trong khoảng vài ngày”.
Bài hát mô tả cảnh hòa bình như trong mơ:“Một sớm con về đồng lúa Việt Nam/ thoát từng lưới đạn/ Đầu làng trăng sáng/ Nhà ai chung vườn/ khói bếp mến thương”.
Nhạc sĩ Miên Đức Thắng định cư ở nước ngoài 30 năm qua, con cái anh đều khá thành đạt, là các tiến sĩ y khoa. Tuy vậy, với nhạc sĩ Miên Đức Thắng thì “một sáng con về” Việt Nam vẫn là niềm vui lớn hơn cả. Anh thường về Việt Nam để thăm bè bạn, sáng tác và làm từ thiện. Anh vui vẻ bảo: “Mới rồi mình có tổ chức làm từ thiện ở Huế và chia sẻ với mọi người về tác dụng của âm nhạc trong việc giúp con người cải thiện sức khỏe”.
Thời gian gần đây nhạc sĩ Miên Đức Thắng dành hết tâm huyết cho dự án đem âm nhạc đến cho các bệnh nhân, dùng âm nhạc như một trị liệu giúp người bệnh lạc quan yêu đời, chiến thắng bệnh tật.
Saturday, 16 July 2022
CÓ NGƯỜI KHÔNG TIN MIÊN ĐỨC THẮNG HIỆN SỐNG TẠI ĐƯC QUỐC - CHÚNG NÓ CÓ TIỀN ĐỨA NÀO CŨNG MUỐN CHUỒN RA SỐNG Ở NƯỚC NGOÀI CẢ MÀ./-TC Lãnh
Thông tin, tiểu sử ca nhạc sĩ Miên Đức Thắng
Miên Đức Thắng sinh tại Huế năm 1945, đã có gia đình gồm một vợ và 4 cô con gái (đang định cư tại CHLB Đức cùng gia đình từ năm 1989 tới nay). Còn nhà ở Lý Tự Trọng, Quận 1, Sài Gòn, nơi mỗi khi anh trú chân về quê hương.
Miên Đức Thắng xuất thân từ Đại Học Khoa Học Sàigòn (1965-66-67), Đại Học Vạn Hạnh (1968), Ban Cao Học Đà Lạt (1972) và học âm nhạc với thầy Văn Giảng nguyên Giám đốc Trường Quốc Gia Âm Nhạc Sài Gòn.
Như đã nói, vào trước năm 1975 mọi người chỉ được biết Miên Đức Thắng qua phong trào du ca cùng SVHS từ cuối thập niên 60 đến giữa thập niên 70 của thế kỷ trước.
Trong quá trình sự nghiệp là ca nhạc sĩ, vì anh vừa trình bày các ca khúc do chính anh sáng tác cùng những nhạc phẩm của các nhạc sĩ khác.
Sự nghiệp ca nhạc sĩ của Miên Đức Thắng :
– 1965-1966 góp mặt trong tập nhạc “Hát từ đồng hoang”
– 1970 : Xuất bản 3 cuộn băng mang tên Việt Nam 1, 2 và 3
– Các tác phẩm tiêu biểu : “Hát từ đồng hoang” (1965), “Lớn mãi không ngừng” (1966), “Sóng chờ” (2005).
Chính kiến trong sáng tác :
Trong một bài phỏng vấn, có ký giả đã hỏi nhạc sĩ Miên Đức Thắng, chúng tôi xin trích đăng những câu hỏi đáp như sau :
– Hỏi : Nói đến nhạc sĩ Miên Đức Thắng, là nói đến dòng nhạc phản ánh, đi sát với cuộc sống, khởi sự từ những năm 60-70 tươi rói tính thời sự, tới nay, xin ông cho biết sự khác biệt gì trong sáng tác của ông hiện tại ?
– Đáp : Trong một ý tưởng triết học, có nói rằng, sự hiện diện là một cái gì đã mất đi. Và sự mất đi chừng nào, sự khao khát hiện diện lại càng rõ chừng đó. Càng xa quê hương chừng nào, sự hiện diện quê hương trong tâm tưởng tôi càng rõ chừng đó vậy. Cũng giống như khi người mẹ còn sống, mình ít lưu tâm. Nhưng rồi mất mẹ, càng nhớ thương nhiều hơn. Cho tới bây giờ, nhắc lại thời kỳ sáng tác nhạc những năm 60-70, tôi vẫn còn nghe dòng chảy quê hương trong tâm tư mình. Đó cũng là điều thích thú lắm.
– Hỏi : Thấm thoát, nhìn lại thời gian xa xứ đã hơn 30 năm, như một giấc mơ dài cho những người Việt rời xa quê hương kể từ dấu mốc 1975, ngồi ở đây, nhìn ngược lại dòng quay lịch sử, thời điểm của 30 năm trước, nhạc sĩ Miên Đức Thắng là một thanh niên trẻ yêu đời, lý tưởng… từ những ca khúc trong tập “Hát trên đồng hoang”, ông có thấy những ca khúc đó có tính chất “tiên tri” nào hay không, có đúng hay là… trật lất?
– Đáp : Con người chịu sự thay đổi, biến thiên của thời cuộc. Nói theo triết lý nhà Phật, đời là vô thường. Cái gì cũng thay đổi hết, theo thời gian. Tuổi trẻ bao giờ cũng mang một lý tưởng khác thường. Tuổi trẻ của chúng tôi trong chiến tranh, có lẽ ước mơ nhiều hơn tuổi trẻ bây giờ. Tuổi trẻ của thời chiến cao vọng nhiều hơn là thời bình, tôi nghĩ vậy. Bây giờ khi lớn tuổi, về hưu, tôi nhìn mọi vấn đề khác xưa, tất nhiên, và tâm cảnh thay đổi theo tuổi tác và sức khỏe. Âm nhạc, hội họa của tôi đã thay đổi.
– Hỏi : Âm nhạc, hay nói chung, nghệ thuật là sự phản ảnh từ cái tâm của người sáng tác, cho tới giờ phút này khivề hưu, nhìn lại chặng đường đã qua, ông có thấy những gì tiếc nuối, hoặc chưa nói lên hết được qua âm nhạc, hội họa hay không?
– Đáp : Âm nhạc và hội họa của tôi, vẫn chỉ là những bước bắt đầu mà thôi. Lý do, tôi nhìn mưa, nhìn trăng, vẫn xúc động như thuở nào. Tất nhiên, nỗi xúc động hôm nay khác xưa. Tôi cảm thấy mình chưa đủ khả năng để diễn tả nổi những gì mình cảm nhận đối với những gì xảy ra xung quanh. Nói về sự thất bại của ngôn ngữ âm nhạc, hay kỹ thuật vẽ tranh, tôi cảm nhận sâu xa sự giới hạn của mình. Do đó, tôi hầu như không thấy hài lòng những gì mình đã làm.
– Hỏi : Câu chuyện của chúng ta đã đi từ hiện tại, đi ngược về quá khứ, xin ông một câu hỏi cho tương lai, trong những năm tháng sắp tới, nghiệp viết nhạc, vẽ tranh của ông sẽ không tách rời khỏi nhau, ông sẽ viết nhạc, vẽ tranh về đề tài, khuynh hướng như thế nào ?
– Đáp : Ước mơ của tôi, chắc cũng không khác các bạn trong giới nghệ sĩ là tiếp tục được viết, vẽ, sáng tác nhiều nữa… như ban đầu, với một tấm lòng trong sáng, thơ ngây, với sự háo hức của tuổi trẻ là lúc nào cũng vươn tới, không bao giờ thấy hài lòng với mình. Mới viết một ca khúc hôm qua đó, hôm sau đã muốn viết tiếp một khúc nhạc mới hay hơn, ý nghĩa hơn, hay mới vẽ một bức tranh của hôm trước, hôm sau đã bị thôi thúc một bức tranh khác đẹp hơn, tươi sáng hơn.
Như vậy, sẽ làm cho mình lúc nào cũng mới hoài, mới hoài với chính mình. Tôi nghĩ câu “Nhật tân, nhật tân, hựu nhật tân” (Ngày mới, ngày mới lại ngày mới) là điều tôi mong muốn. Nhìn lại những gì mình viết, tôi thấy mình viết đến con người là nhiều nhất. Con người với những lo toan, khuynh hướng nhân sinh nhiều hơn. Còn khuynh hướng “nghệ thuật vị nghệ thuật”, cũng là ước mơ vương tới của tôi, nhưng chưa đạt được. Khả năng của tôi chỉ có thể đụng tới sự kiện liên quan đến cuộc sống, đến con người cụ thể, trong bối cảnh xã hội cụ thể mà thôi.
NGUYỄN VIỆT
Thursday, 14 July 2022
CON SÂU VC NẰM VÙNG MIÊN ĐỨC THẮNG HIỆN TIẾP TỤC NẰM VÙNG Ở ĐỨC./-TC Lãnh
Nhạc sĩ Miên Đức Thắng sinh năm 1944 tại Huế. Mười sáu tuổi tham gia các cuộc xuống đường của học sinh - sinh viên cố đô phản đối anh em nhà Ngô Đình Diệm áp dụng những chính sách hà khắc với dân chúng, chàng trai Phan Văn Thắng đã ghép tên hai người anh Miên và Đức cùng tên mình để thành bút danh Miên Đức Thắng. Sáng tác đầu tiên của Miên Đức Thắng có tựa đề "Ngày xuân dưới mái học đường".
Sau khi vào Sài Gòn theo học Đại học Vạn Hạnh, Miên Đức Thắng càng thấu hiểu nỗi bi thống của một thế hệ thanh niên không thể tự quyết định số phận mình trước tương lai mù mịt. Nhận thấy không thể tiếp tục ngọt lạt các bản tình ca đôi lứa, Miên Đức Thắng chuyển sang viết những bài hát tưng bừng khí thế đấu tranh để cổ vũ bạn bè cùng chí hướng. Có sẵn giọng hát truyền cảm, lại biết chơi nhiều nhạc cụ, Miên Đức Thắng tự biểu diễn những ca khúc của mình tại các tụ điểm văn hóa cũng như các cuộc xuống đường kêu gọi hòa bình. Nhiều lần bị an ninh chế độ cũ gay gắt cảnh cáo và nhiều lần bị dọa đuổi cổ khỏi giảng đường, Miên Đức Thắng không hề nao núng, không hề sợ hãi. Nhạc sĩ Miên Đức Thắng nhớ lại: "Lúc đó sao mà hăng hái thế. Người ta càng đe nẹt thì mình càng hứng khởi sáng tác. Cứ vài ba ngày lại có thêm bài mới, tôi lại hát trước đám đông dù biết có thể bị bắt nhốt bất cứ lúc nào!"
Năm 1967, tập nhạc "Hát từ đồng hoang" gồm 10 ca khúc của Miên Đức Thắng được Tổng hội sinh viên Sài Gòn ấn hành, tạo được hiệu ứng mạnh mẽ lan rộng trong cộng đồng. Các giới chức chính quyền Việt Nam Cộng Hòa không giấu được sự bực bội, nhưng lệnh cấm đầu tiên được ban bố từ… tỉnh Tây Ninh. Về sự kiện hơi tréo ngoe này, lục lại tư liệu cũ, báo Tin Sáng cuối năm 1967 có mẩu tin ngắn như sau: "Đại tá tỉnh trưởng Tây Ninh vừa ký Thông cáo số 5167-TN ra lệnh cấm tất cả quán ăn, tiệm giải khát… cho phổ biến những bản nhạc của nhạc sĩ Miên Đức Thắng, vì phần nhiều không được sự kiểm duyệt của Bộ Thông tin, và có nội dung phản chiến, đã làm giảm tinh thần chiến đấu của quân đội, đồng thời còn gây bi quan cho SV- HS và thanh niên nam nữ. Yêu cầu đồng bào thi hành triệt để Thông cáo này. Nếu ai bất tuân sẽ chịu tội trước pháp luật!". Theo ký ức dạt dào của nhạc sĩ Miên Đức Thắng thì, tuy có cái lệnh hăng xằng kia nhưng nhiều chủ phòng trà tại Sài Gòn vẫn bất chấp, vẫn mời Miên Đức Thắng trình diễn những bài hát trong tập nhạc "Hát từ đồng hoang".
Tuy nhiên, Miên Đức Thắng chỉ ca hát bán công khai "từ ruộng đồng hoang vu hôm nay, ta cùng hát với nhau lời này" được khoảng hơn một năm thì… biến cố lớn xuất hiện. Đại tá Đặng Văn Quang từ vị trí tỉnh trưởng Tây Ninh được thăng hàm Trung tướng và chuyển về làm cố vấn an ninh cho Tổng thống Nguyễn Văn Thiệu. Cái lệnh cấm ngày trước chỉ có phạm vi một tỉnh được cải biên thành lệnh cấm có giá trị toàn lãnh thổ Việt Nam Cộng hòa. Không còn tư cách nhạc sĩ, Miên Đức Thắng vẫn điềm nhiên bước lên sân khấu bằng tư cách… ca sĩ. Sau khi hát những ca khúc của các nhạc sĩ cùng lập trường tranh đấu với mình như Phạm Thế Mỹ hoặc Tôn Thất Lập, chàng ca sĩ Miên Đức Thắng bèn tranh thủ hát ca khúc của bản thân. Khán giả vỗ tay nồng nhiệt chừng nào thì Miên Đức Thắng gần kề nguy hiểm chừng ấy. Và chuyện gì đến cũng đã đến, một đêm cuối tháng 10/1969, lúc Miên Đức Thắng đang say sưa vừa đàn vừa hát "đất cho ta sống, quê hương ta bồng, đất cho ta chết, quê hương ta về" thì bị mật vụ bủa vây còng tay và áp giải thẳng vào trại biệt giam.
Ngày 23/1/1970, tòa án Mặt Trận của chế độ Việt Nam Cộng hòa đã mở phiên tòa xét xử nhạc sĩ Miên Đức Thắng. Các tờ báo thân thiết với chính quyền Sài Gòn hân hoan đưa tin, bài về vụ này. Ví dụ, trên tờ Tiền Tuyến số ra ngày 24/1/1970 có một bài hoành tráng với cái tít lớn: "Chi tiết phiên tòa Quân Sự xử vụ "nhạc phản chiến": Nhạc sĩ sinh viên Miên Đức Thắng bị phạt 5 năm khổ sai". Nội dung bài báo có đoạn như sau: "Theo bản cáo trạng, nhạc sĩ Thắng khai là sinh viên ban Xã hội tại Đại học Vạn Hạnh. Niên khóa 1968, Thắng được giữ chức vụ Trưởng ban Văn Nghệ trường Đại học Vạn Hạnh, tạm trú tại phòng chứa sách của trường này. Tháng 12/1967, Thắng đã đưa cho Tổng hội Sinh viên Sài Gòn xuất bản 500 tập nhạc "Hát từ đồng hoang" gồm 10 bản nhạc chống chiến tranh do Thắng sáng tác: "Lời ru", "Sáng mai chim hót", "Mẹ ơi nuôi con lớn để con làm tù binh", "Tình ca cho mẹ", "Viên đạn", "Đêm nghe người rồi", "Gọi quê hương mà nhớ", "Tiếng ca trên vùng đất khô", "Bài ca về người", "Hát từ đồng hoang". Thắng được dành ưu tiên 50 tập, giữ lại 1 tập, số còn lại tặng cho bạn bè và những người ái mộ. Thắng không rõ Tổng hội Sinh viên Sài Gòn đã phân phối các tập nhạc trên như thế nào… Những lời lẽ bản nhạc mà Thắng sáng tác đã nói lên những oán trách về cuộc chiến tranh…. Khác hẳn các bản nhạc Trịnh Công Sơn nói lên thân phận làm người trong một quốc gia có chiến tranh…"
Nhạc sĩ Miên Đức Thắng hồi tưởng: "Phiên tòa xét xử tôi có rất đông nhân sĩ và trí thức tới dự, tất cả đều bày tỏ sự phẫn nộ với chính quyền Sài Gòn. Khi nghe tuyên án, tôi chỉ nói lời sau cùng ngắn gọn: "Những ca khúc tôi viết ra chỉ để chia sẻ với đồng bào tôi, dân tộc tôi đang bị đọa đày và đau thương. Dù bị 5 năm khổ sai hay nhiều hơn nữa, tôi cũng không ân hận. Tôi thấy mình không có tội gì!".
Phiên tòa xét xử nhạc sĩ Miên Đức Thắng đã thu hút sự chú ý của công luận quốc tế. Rất nhiều tờ báo có phóng viên thường trú tại Sài Gòn đã theo dõi và phản ánh vụ án lịch sử trớ trêu này. Chẳng hạn, tờ Far Eastern Economics Review phiên bản tiếng Anh phát hành tại Pháp số ra ngày 26/2/1970 có bài mỉa mai rằng, phiên tòa của chính quyền Nguyễn Văn Thiệu đã công khai xác lập kỷ lục cho Miên Đức Thắng trở thành nhạc sĩ đầu tiên trên hành tinh phải đứng trước vành móng ngựa và nhận một sự phán quyết nghiệt ngã, chỉ vì những sáng tác của chính mình. Đồng thời tờ báo trên cũng in lại 4 bài hát "Viên đạn", "Mẹ ơi nuôi con lớn để con làm tù binh", "Lời ru" và "Gọi quê hương mà nhớ" của Miên Đức Thắng bị kết tội "có lời lẽ phản chiến"
Trước sự phản đối của các lực lượng tiến bộ trong nước và sức ép của dư luận nước ngoài, chính quyền Nguyễn Văn Thiệu không thể đưa Miên Đức Thắng ra Côn Đảo thực hiện bản án 5 năm khổ sai. Ngày 27/4/1970, nhạc sĩ Miên Đức Thắng được trả tự do.
Hơn 40 năm đã trôi qua, nhạc sĩ Miên Đức Thắng lý giải: "Trong bài "Lời ru", tôi có câu "ngủ đi con, ngủ đi con, rồi ngày mai khôn lớn bán nước mà làm quan". Trong bài "Viên đạn" thì tôi viết "Ôi những viên đạn bằng đồng, thật tươi, thật đỏ hồng. Các nước bạn đồng minh tặng cho dân Việt mình. Dân Việt cần cơm áo, bạn đồng minh hiếu thảo tăng viện trợ thật cao, những viên đạn đỏ hồng. Những viên đạn bằng đồng, dân Việt chết đói khô, không làm sao nhai được…". Còn trong bài "Mẹ ơi nuôi con lớn để con làm tù binh", tôi lại viết "Vì con không muốn giết bao anh em của mình, vì con không muốn giết nên con làm tù binh…". Chính quyền Nguyễn Văn Thiệu căm ghét mình cũng phải, kết án mình cũng phải!". Nói tới đây, nhạc sĩ Miên Đức Thắng bật cười cay đắng, và lại ung dung cất giọng hát: "Rồi ngày mai đất ta vươn thơm mùa lúa mới, rồi ngày mai đất ta hoa lên hồng môi cười, rồi ngày mai quê hương xanh lên màu sông núi, vì ngày nay dân ta quyết sống vì đất này".
Lẽ thường, chính nghĩa luôn có sự uy nghiêm riêng. Chính vì phiên tòa ấy mà nhiều sáng tác của Miên Đức Thắng được chấp cánh bay xa. Trong chương trình "Những lời phản kháng của phong trào thế giới ủng hộ Việt Nam" tổ chức tại Paris năm 1973, bên cạnh tác phẩm của Tố Hữu, Lê Anh Xuân, Chế Lan Viên… được diễn ngâm, thì ca sĩ nổi tiếng nhất nước Pháp lúc bấy giờ là Y Montant đã tự dịch và hát ba ca khúc "Viên đạn", "Mẹ ơi nuôi con lớn để con làm tù binh", "Lớn mãi không ngừng" của Miên Đức Thắng. Hiện tại nhạc sĩ Miên Đức Thắng vẫn giữ băng ghi âm đêm thơ nhạc ấn tượng này, và coi đó là phần thưởng quý giá cho những năm trai tráng đầy lý tưởng của mình!
Nhạc sĩ Miên Đức Thắng năm nay nhấp nhỏm tuổi 70. Bốn người con gái của ông đã là những tiến sĩ, bác sĩ, kiến trúc sư thành đạt, nên ông yên tâm dành mọi sức lực cho niềm đam mê nghệ thuật. Không chỉ sáng tác ca khúc, Miên Đức Thắng còn vẽ tranh sơn dầu và làm gốm. Tuy nhiên, nhạc sĩ Miên Đức Thắng hé lộ, ông đã nghiên cứu y học gần nửa thế kỷ và có chút ít kỹ năng chữa bệnh không dùng thuốc. Minh chứng cho điều này, ông khoe những bài hát mà ông xếp vào thể loại âm nhạc trị liệu, như "Mai kia lòng độ lượng", "Độc quyền tro bụi" hay "Trùng tu giọt lệ"
Tp HCM, tháng 4/2013
Wednesday, 20 March 2013
Gặp lại nhạc sĩ Miên Đức Thắng giữa Hà Nội nghìn năm
Ông là nhạc sĩ Phan Văn Thắng hay còn gọi với tên khác là Miên Đức Thắng, Việt kiều trở về từ Đức. Những năm buôn ba xứ người, ông tâm sự: “Tôi chỉ hợp với nghệ thuật và Việt Nam là quê hương nghệ thuật của tôi”. Vì thế mà, người ta biết đến ông không chỉ với tư cách là một nhạc sĩ mà còn là họa sĩ, nghệ nhân gốm sứ tài hoa.Vì mình là người Việt Nam...Với giọng đậm chất Huế, ông mở đầu bằng những câu chuyên vui, về ấn tượng với thủ đô nghìn năm tuổi. Hòa chung vào không khí của cả dân tộc, đặc biệt lại với tâm thế kiều bào về với quê hương, ông thực sự xúc động. Với ông, Hà Nội muôn đời vẫn đẹp, một vẻ đẹp cổ kính và nhiệm vụ của những người con đất Việt là gìn giữ nét cổ kính ấy.Quay ngược thời gian về những năm 60 của thế kỷ trước, người con của sông Hương, núi Ngự đang theo học trường Đại học Khoa học kỹ thuật Sài Gòn. Cùng thời điểm đó, đất nước đang phải sống trong khói lửa chiến tranh, bần hàn, cơ cực. Khi ấy, ông mới chỉ hơn 20 tuổi, suy nghĩ duy nhất là: làm thế nào để đất nước mình được độc lập?Không thể cam lòng khi chứng kiến nhà cửa đổ nát, bom đạn dội xuống quê hương… và ông đã sáng tác. Lời ca, tiếng hát hào sảng dội trên đường phố Sài Gòn lúc bấy giờ được tập hợp trong tập ca khúc Từ đồng hoang. Với những tác phẩm: Bài ca viên đạn, Mẹ ơi nuôi con lớn để con làm tù binh, Đêm nghe người rồi, Bài ca trên vùng đất khô, Sáng mai chim hót, Lời ru …đã được học sinh, sinh viên đương thời truyền tay nhau và hát. Không súng đạn, không gươm đao nhưng chính nó đã hừng hực khí thế chống chiến tranh, đòi hòa bình cho dân tộc. Bản thân ông thì thực sự vui mừng bởi suy nghĩ của mình được đồng cảm. Ông nghĩ rằng, ai là người Việt Nam đều có tinh thần dân tộc và mỗi người đều tự có suy nghĩ, hành động là làm một điều gì đó cho dân tộc mình.Ấn tượng với những ca từ: “Vì con không muốn giết, bao anh em của mình, vì con không muốn giết nên con làm tù binh…” trong bài ca “Mẹ ơi nuôi con lớn để con làm tù binh”. Ông tự nhận đó là những ý nghĩ non nớt của một thời sinh viên, tình cảm xuất phát từ chính trái tim chưa bao giờ nguôi nóng là làm sao nhân dân thoát khỏi kiếp lầm than này. Và cứ thế, những bài ca chống chiến tranh đã trở thành phong trào, đặc biệt là trong giới sinh viên, trí thức.Năm 1969, tác giả Từ đồng hoang bị chế độ ngụy kết án 5 năm tù khổ sai. Ông nói rằng, có lẽ ông là người nghệ sĩ duy nhất trên thế giới này bị kết án lưu đày biệt xứ bởi chính những đứa con tinh thần của mình. Nhưng đến ngày hôm nay, hơn 40 năm nhìn lại, ông không hề hối hận về những gì mình đã làm. Ông tâm sự: “Cho tới bây giờ, nhắc lại thời kỳ sáng tác nhạc những năm 60-70, tôi vẫn còn nghe dòng chảy quê hương trong tâm tư mình. Đó cũng là điều tôi thích thú lắm”. Rồi ông cất cao tiếng hát “Đất cho ta sống, quê hương ta bồng, đất cho ta chết, quê hương ta về”. Nhạc sĩ Miên Đức Thắng vẫn vậy, trẻ trung, khí thế với một trái tim nồng nhiệt dành cho quê hương.Cùng với phong trào “Hát cho dân tôi nghe”, thì những ca khúc ấy có sức sống mãnh liệt, khi vượt lên sự giam hãm bởi vòng vây của quân thù để sống đến ngày hôm nay.Việt Nam là quê hương nghệ thuậtBạn bè, đồng nghiệp đều nhận xét ông là một người đa tài, từ soạn nhạc, hát ca khúc đến vẽ tranh và bây giờ là nặn gốm nghệ thuật. Điều đặc biệt là, tất cả những ý tưởng nghệ thuật ấy, đều xuất phát từ chính quê hương của ông.Xa quê từ 1989, ông sinh sống cùng gia đình tại Đức, nhưng vẫn không nguôi hướng về quê hương. Ông trải nỗi nhớ của mình với quê hương qua việc hát lên những ca khúc Việt Nam tại một số nước châu Âu như Đức, Pháp, Bỉ, Thụy Sĩ, Hà Lan, Mỹ… Người con xa quê này thú nhận: "Càng đi xa càng nhớ nhà. Càng có nhiều thời gian, nhiều không gian, hình ảnh quê nhà càng xâm nhập và chi phối mình nhiều hơn".Và ông tự trải lòng, quê hương đã như ăn vào máu thịt, vào từng giọng nói, hơi thở của mình. Con người ta sống là phải có nơi nương tựa và quê hương là nơi ẩn náu cho tâm hồn người nghệ sĩ. Ông nhớ về quê với hình ảnh sông nước, phố cổ rêu phong, con người rất đỗi mộc mạc… và còn nhớ cả tiếng hò xứ Huế, lời ru hời mênh mang…. Những ai xa quê, sẽ hiểu được cảm xúc ấy.Mỗi ngành nghệ thuật có một ngôn ngữ riêng. Và ông đến với hội họa như một liệu pháp cho tâm hồn mình, tâm hồn luôn hướng về quê hương và mong sự đồng cảm. Nếu có một Miên Đức Thắng tài hoa trong âm nhạc thì trong hội họa cũng có một Miên Đức Thắng với một phong cách riêng, thể hiện trong hơn 100 bức tranh với sự đa dạng về đề tài, màu sắc. Tranh của ông, phần nhiều lấy cảm hứng “hồi hương”. Ông nhớ về quê hương và sáng tác.Ông tâm sự: “Sống nơi xứ người, cứ mỗi lần nhớ quê là tôi lại bật những ca khúc mang âm hưởng dân ca, nghe những lời ru mà chỉ quê mình mới có, lại rớt nước mắt”. Tâm hồn người nghệ sĩ này đa cảm là vậy.Chưa dừng lại, ông lại “tham lam” lấn sân sang cả nặn gốm sứ nghệ thuật, tất cả đều để thể hiện tình yêu của mình đối với quê hương, với văn hóa, nghệ thuật dân tộc.Các tác phẩm nặn tượng của ông mang màu sắc hội họa nên dường như nó mềm hơn, có hồn hơn. Với ông, đất có một sức thu hút, hơn bất cứ một chất liệu nào thì đất mang hồn quê hơn cả. Năm 2009, ông đạt giải thưởng của hội Mỹ thuật TP HCM với tác phẩm Phố trăng. Đến nay, nhìn lại Miên Đức Thắng đã để lại dấu ấn với những tác phẩm nghệ thuật độc đáo. Về âm nhạc có sự góp mặt của: Từ đồng hoang (1965-1966); Xuất bản cuộn băng Việt Nam 1, 2 và 3 (1970)… cùng với các tác phẩm tiêu biểu: Lớn mãi không ngừng (1966), Sóng chờ (2005)…Với hội họa, ông cũng không ngừng cho ra những tác phẩm mới với hơn 100 bức tranh sơn mài, tượng nghệ thuật được triển lãm tại bảo tàng TP HCM.Lần trở về Việt Nam này, chứng kiến cảnh nhân dân miền Trung vật lộn với lũ lụt, tâm hồn ông lại rung lên, những lời thơ được bắt nguồn từ chính ý tưởng “Bầu ơi thương lấy bí cùng” được ông phác họa: “Bầu ơi nhắn dùm tôi lâm nạn, giàn bí xanh cuối vườn hoảng hốt báo tin, cơn lũ cuối mùa giận dữ…phố nhà da thịt tang thương…mùa bi ai về vội chốn này". Để rồi: “Bầu ơi, nhắn dùm tôi lâm nạn, thương lòng anh mở rộng, để lòng chị vun trồng. Giàn bí xanh vun lại những mảnh đời bão giông”.Huyền Anh
Tuesday, 19 March 2013
THẰNG KHỐN NẠN VC NẰM VÙNG PHAN VĂN THẮNG (Miên đức thắng) và ĐỒNG BỌN TRƯỚC 1975./- Mt68
***Trích 1 đoạn:
***
NS Miên Đức Thắng tên thật là Phan Văn Thắng (SN 1945 tại Huế), học Đại học Khoa học Kỹ thuật Sài Gòn (1965-1967), Đại học Vạn Hạnh (1968), Cao học Đà Lạt (1972), bắt đầu sáng tác nhạc phản chiến trong phong trào Hát cho đồng bào tôi nghe (cùng Trương Thìn, Tôn Thất Lập, Trần Long Ẩn, Nguyễn Nam, Lê Văn Nuôi, Trương Quốc Thắng, Vũ Đức Sao Biển, La Hữu Vang, Nguyễn Phú Yên, Hải Hà, Trịnh Thanh Tùng, Kiên Giang) trong những “đêm không ngủ” xuống đường đấu tranh chống Mỹ ngụy của học sinh, sinh viên Sài Gòn thập niên 60-70 tại đô thị miền Nam, với loạt 10 ca khúc Hát từ đồng hoang: Bài ca viên đạn, Mẹ ơi nuôi con lớn để con làm tù binh, Đêm nghe người rồi, Sáng mai chim hót, Lời ru... Chính vì tập nhạc khơi dậy lòng yêu nước này mà năm 1969, ông bị chế độ ngụy quyền Sài Gòn kết án 5 năm tù khổ sai và suýt bị đày đi biệt giam tại nhà tù Côn Đảo.
Trong năm 2013, NS Miên Đức Thắng dành toàn bộ thời gian, công sức nhằm hoàn tất công trình đồ sộ Tuyển tập Miên Đức Thắng dày 3.500 trang với 6 chương gồm hội họa, âm nhạc, thơ ca, y học, gốm sứ và tản mạn đồng thời ra mắt album ca nhạc đầu tay Cây si vạm vỡ với 12 tình khúc lãng mạn. | ||
| NGỌC THIỆ | ||




