TÓM LẠI THÊM 1 LẦN NỮA: BẦU CỬ MỸ CHỌN LỰA THEO "LUẬT" HAY THEO "ĐÁM ĐÔNG" (LẤY THỊT ĐÈ NGƯỜI)? - NẾU THEO ĐÁM ĐÔNG (DI DÂN+MÀU DA) THÌ DÂN CHỦ SẼ MUÔN NĂM CẦM QUYỀN! DÂN MỸ MUỐN CÁI NÀO??? COI BỘ KHÔNG THỂ NÀO BÔI BỎ CỬ TRI DOÀN ĐÂU HÀ GIANG!!! 

VÌ DÂN MỸ MUỐN CÓ "KIẾN" VÀ "CÁ" THAY NHAU CHO ĐỠ ẤM ỨC TRIỀN MIÊN!!!./-Mt68

________________________

chính trị chuồng ngựa

Tôn Thất Tuệ

Cái barn của tôi rất nên thơ, có tầng lầu, trước kia để ngựa ở. Bây giờ thì gió đánh mất khá nhiều tôn, không thể nào sửa vì tốn kém. Nhưng nếu trúng lô tô tôi sẽ sửa thành một nơi nhóm họp, hay có thể làm bên trong một cái nhà gỗ ngụy trang. Nhưng viễn ảnh của nó là tàn lụi như một ngôi nhà khác đã phải phá sập.

Cái barn cũng như cái đình làng, thỉnh thoảng tổ chức cải lương, hát bội. Người Mỹ xưa kia đã dùng barn làm nơi hội họp tranh luận bầu cử. Từ đó có động từ "barnstorm" đi vận động tranh cử vùng quê, dịch theo từ điển Anh Pháp quốc tế.

Nhưng barnstorming mang một ý nghĩa hoàn toàn Hoa Kỳ mà nguyên ủy sâu xa chính là hiến pháp Mỹ ấn định cách bầu cử tổng thống mà số phiếu cử tri đoàn, electoral vote, quyết định.

Một hội câu cá biến thành đảng nhỏ chỉ có một dân biểu nhưng quyết định chính trường quốc gia. Điều nầy có thể xẩy ra trong chế độ đại nghị; khi các phe nhóm khác có số phiếu bằng nhau thì đảng nầy ngả vào đâu thì nhóm ấy lập chính phủ. Ví dụ nầy giúp chúng ta hiểu luật chơi bầu cử của Mỹ, luật chơi nầy đã nẩy sinh quan niệm barnstorming.

Các ứng cử viên hay đại diện vận động tranh cử tại địa phương; mỗi địa phương có những vấn đề riêng, như sử dụng cỏ trên đất công nuôi gia súc, tài trợ trồng trọt như bắp ở Midwest; cụ thể là phế thải phóng xạ tại Nevada; chôn phế liệu nguyên tử không phải là vấn đề của Georgia; tài trợ bắp không phải là vấn đề của Massachusetts. Nhưng dân chúng mỗi nơi bỏ phiếu cho người có chính sách thích hợp nhất.

Những tiểu bang nhỏ (ít phiếu) có thể đóng vai hội câu cá nói trên để cho cán cân nghiêng về đâu; ví dụ không chính xác là Florida đã quyết định Al Gore hay Georges Bush Jr.

Dạ thưa quý thân hữu, chúng tôi mạo muội trích đăng đoạn trên trong bài cùng nhan đề viết 4 năm trước, nhận định (sai) rằng các tiểu bang nhỏ bảo thủ và nông nghiệp sẽ giúp Trump vào hội những tổng thống hai nhiệm kỳ.

Chúng tôi làm việc nầy nhân khi đọc bài phân tích của Hà Giang về diễn trình bầu cử tổng thống Mỹ rất phức tạp với hệ thống cử tri đoàn. Tác giả để cập ý kiến dân chúng v/v hủy bỏ hệ thống bầu cử gián tiếp nầy. Ủng hộ hay chống tùy theo tính toán của từng phe nhóm, CH hay DC.

Không những người ngoại quốc, người Mỹ cũng không hiểu tại sao có số phiếu nhiều mà không trúng cử. Trường hợp ồn ào mới nhất là Hillary Clinton nhiều popular vote hơn mà thua chồng một người đẹp, đẹp hơn bà là Mélanie. Tuy nhiều phiếu hơn lần nầy không phải đầu tiên, Hillary cho rằng bà bị đánh cắp cơ hội làm tông tông. Nhiều thủ lãnh đảng DC đến giờ nầy vẫn không cho việc Trump thắng là điều hợp pháp, chẳng khác gì Trump nói ông bị đánh cướp WH. Chính Hillary cũng đòi hủy bỏ hệ thống cử tri đoàn. Cựu TNS của California, bà Boxer, nói bà sẽ đệ nạp dự luật hủy bỏ chuyện nầy.

Bà Boxer biết rõ các cứ đấm boxing nhiều hơn hiến pháp HK. Sửa đổi HP không thuộc hoàn toàn vào thẩm quyền của Thượng Viện. Không dễ như tác giả Hà Giang nói chỉ cần 2/3 Quốc Hội đồng ý. Dự án tu chính rất nhiêu khê qua thủ tục phê chuẩn của các tiểu bang.

Hủy bỏ cử tri đoàn cũng có nghĩa sẽ hủy bỏ thượng viện. Vì tiểu bang lớn nhỏ đều có hai thượng nghị sĩ, California không khác Maine. Hình ảnh nầy giống như ở Liên Hiệp Quốc các quốc gia lớn nhỏ đều chỉ có một phiếu. Chuyện nầy không quan trọng vì mọi quyết định tại đại hội đồng đều vô giá trị với một phủ quyết của một quốc gia trong Hội Đồng Bảo An. Với HK và cách tính cử tri đoàn, sự chênh lệch nầy có ảnh hưởng sâu đậm.

Việc cho các tiểu bang có quyền đại diện như nhau ở Thượng Viện bắt nguồn từ quan niệm cộng đồng riêng rẻ của từng nhóm người nhập cư, một mặt muốn giữ cá tính và một mặt không để các cộng đồng lớn mạnh hơn ăn hiếp. Họ đã chán các chính phủ to lớn áp bức ở Âu Châu.

Quan niệm nầy đã đưa đến một nước Mỹ Bang Liên (Confederation) như một liên minh hơn là một hệ thống chính trị hành chánh. Vì nhu cầu thực tế, Liên Bang (Federation) đã xuất hiện thay thế, dung hòa giữa chính quyền trung ương và địa phương.

Xuyên qua bầu cử, các tiểu bang duy trì các nét đặc thù của mình, không khác gì trước khi thay đổi hiến pháp.

Vì vậy, thật khó lòng có đa số tiểu bang phê chuẩn dự án tu chính thay đổi cách bầu cử. Trong cuộc phê chuẩn nầy, California và Vermont sẽ có phiếu như nhau.

Tổng quát, DC muốn có một chính quyền trung ương to lớn, có ngân sách to lớn và phân bổ trở lại một cách gọi là hợp lý như kiểu các quốc gia dân xã, dùng ngân sách điều hợp quốc gia, thuế rất cao để giúp người ít lợi tức.

Trong lúc ấy CH muốn cho các tiểu bang có nhiều quyền hạn. Ví dụ Trump không chính thức chống phá thai nhưng muốn vấn đề do từng tiểu bang quyết định.

Chính quyền tiểu bang ảnh hưởng trực tiếp các cuộc bầu cử tổng thống. Nếu Jeff Bush không làm thống đốc Florida thì ông anh Georges Bush khó lòng làm tổng thống với số phiếu của tiểu bang nầy. Jeff đã cho các county tùy nghi làm các phiếu bầu như phiếu bướm (butterfly ballot) của quận Dade, chọt ở Al Gore thì ra chỗ khác hoặc Bush hoặc Buchanan. Đến khi tái kiểm thì bà Katherine Harris, secretay of state, cho kiểm bằng máy ở nơi Al Gore có ảnh hưởng: nếu “chat” cái lỏi đã bị chọt nhưng còn đeo lơ lửng sẽ không đươc đọc “yes”. Katherine đã dùng 4 triệu thuê một công ty điện tử loại một số người ra khỏi danh sách đi bầu, những người da đen có tôi rất nhẹ, và vô số người vô tội; nhóm nầy có khuynh hướng bỏ phiếu cho Al Gore.Trước đó cũng tại Florida, thống đốc dân chủ đã giúp Clinton thắng Bob Dole.

Các thống đốc DC không cho phép bỏ tên Robert Kennedy khỏi ballot để cử tri bỏ cho ông nầy thay vì Trump. Trên đây chỉ là một số rất ít ví dụ.

Vì thiếu mạch lạc, chúng tôi xin tóm lược:

-       Hủy bỏ cử tri đoàn là một tu chính hiến pháp theo một thủ tục phức tạp chứ không phải chỉ cần 2/3 quốc hội đồng ý.

-       Cử tri đoàn nằm trong một hệ thống tư tưởng chung làm căn bản xây dựng nước Mỹ, không thể sửa cái nầy mà không sửa cái kia.

-       Đây là một luật chơi. Ngay cả cờ tướng cũng không thể công bằng, đi trước có lợi thế, hơn nhau một nước cờ mà thôi. Dễ mình dễ ta; khó mình khó ta.

-       Một tác giả đã dùng base ball để giải thích. Hàng năm chức vô địch tính theo số trận, game (4/3) chứ không phải số home run. Đội A có nhiều home run (như popular vote) nhưng vẫn thua đội B thắng 4 trận (như 270 phiếu cử tri).