ĐÀNH QUÊN SAO MỘT THỜI CÔNG VĂN, THAM CHIẾU, THI HÀNH; NGHỊ ĐỊNH, SẮC LỆNH... MIỆT MÀI CẠO GIẤY; KHÔNG MÀNG AI KHANH TƯỚNG BÊN NẦY HIỀN LƯƠNG! ./-TCL/Mt68

_______________

Một nghị định xưa.

ttt (Georgia)

Tôi khá ồn ào trong vụ Ukraine, có luôn những điều trái ngược với quan điểm chính thức của HK. Nhưng nay vụ Do Thái xẩy ra, tôi không dám nói gì vì e rằng sự hiểu biết của mình xem như zéro. Những nghiên cứu về muslim, về tiền sử Thánh Kinh, ảnh hưởng khí hậu như sa mạc và gió mùa, cùng những thời sự cận kề đều là politically wrong. Hơn nữa có những điều gọi là “reverse” như tiền đồn cũng bỏ, độc ác như Tết Mậu Thân, diệt chủng Khmer Rouge không ngăn CSVN và CS Khmer cầm quyền. Phía sau ngôi nhà làm văn phòng của TT Mỹ có cái bong bóng gió ở sân trực thăng. Người ta nhìn vào đó mà nói theo. Như tôi đã thưa với ông chánh án tương lai Nguyễn Trọng Nho: không có ai chống cộng, không có ai theo cộng, chỉ có người theo Mỹ; nói vậy để khỏi mích lòng khi ông cho rằng Trần Khánh Vân chủ trương ủng hộ Hà Nội là nói tiếng nói lương tâm.

Vì vậy xin thưa một chút liên hệ đến nghề cạo giấy. Một nghị đinh xưa của Pháp tại thuộc địa Nam Kỳ, ký ngày 2 Sept 1865 bởi Toàn quyền Roze đăng trên công báo Pháp ngày 20 Sept. cùng năm. Bán nguyệt báo ra ngày 3 và 20 mỗi tháng. Courrier de Saigon; journal official de la Cochinchine Française.

 Chỉ mới ba năm từ 1862 với hiệp ước Nhâm Tuất giao cho Pháp Saigon và ba tỉnh Biên Hòa, Gia Định và Định Tường, Pháp đã tổ chức nền hành chánh gần như toàn hảo và áp dụng luật của Pháp ngay từ đầu. Ngoài ra các tài liệu cho thấy Pháp đủ các tin tức văn hóa và lịch sử, nhờ những học giả và các nhà truyền giáo.

Aubaret đã dịch Gia Định Thành Thông Chí của Trịnh Hòa Đức. Văn đàn Pháp đầy những luận văn về tiếng Việt, về văn hóa Đông Nam Á. Các nhà tu đã làm xong các từ điển căn bản và Pháp đến lúc bắt buộc qua cai trị VN, quan lại Pháp phải biết tiếng Việt.

Tờ Courrier nầy cho một ý niệm khái quát về sinh hoạt Saigon như tàu thủy nào đi, tàu nào đến, chở gì đi, chở gì tới. Chúng tôi sẽ trình bày thêm các tiết mục khá interesting như cọp về bắt người ở Gò Vấp.

Tôi không nhớ giáo sư Nguyễn Quang Quýnh có nói đến các sổ hộ tich hay không; thầy Quýnh dạy dân luật, mà nhân thân là một đề tài chính, các đốc phủ sứ tương lai sẽ va chạm hằng ngày.

Nghị đinh nói trên thi hành cụ thể luật của Pháp trên thuộc địa mới như các sổ hộ tich phải chép thành ba bản: một bản giữ tại chỗ để làm trích lục, một bản nạp cho văn phòng lục sự tòa án và một bản gởi về Pháp làm hồ sơ thuộc địa.

Nghi định nầy, khá ngạc nhiên, không nói đến khai sinh, tuy trong phần hôn thú có nói vợ chồng tương lai phải trình khai sinh có thị thực chữ ký sao y để xin hợp thức hóa hôn nhân. Nghị định có hai phần chính là khai tử và giá thú.

Có lẽ vì liên quan đến người Pháp nhiều hơn, các hạm trưởng quân đội, các thuyền trưởng thương thuyền, đợn vị trưởng quân đội, giám đốc bệnh viện phải báo sở hộ tịch trong 24 giờ tử vong trong phạm vi hoạt động của mình để ghi vào số bộ ngay. Cơ quan hữu trách sẽ đúc kết tường trình định kỳ về mẫu quốc.

Chương thứ hai nhấn mạnh thi hành luật Napoléon qui định các thủ tục giá thú như niêm yết công cộng về hôn nhân dự định tại cửa phòng hộ tịch và tại tòa án.

Các phối ngẫu phải cư ngụ trong lãnh thổ pháp định sáu tháng liên tục. Người ngoại quốc không rõ nguồn gốc có thể xin kết ước hôn thú nếu được Toàn Quyền cho phép. Nghị định lập lại các điều khoản trong luật mẫu quốc như phải có sự ưng thuận của cha mẹ nếu người phối ngẫu vị thành niên.

Tổng quát nghị định về hộ tịch nhằm bảo đảm nhân thân của người Pháp và người ngoại quốc. Nhưng định chế hộ tịch bắt đầu từ đây và tiếng Việt có thêm danh từ mới như sổ bộ đời, ủy viên hộ tịch trong hội đồng xã tự trị cho đến 1975.

Nhân tiện cũng nên nhớ sắc lệnh của ông Diệm cho lập chứng chỉ thế vì khai sinh vì sổ bộ thất lạc trong chiến tranh. Là một dịp thay đổi tên họ dấu hành vi nằm vùng. Cũng là dịp hồi Việt tịch hay nhập tịch dễ dàng; nhưng sư Hộ Giác người Miên lấy khai sinh mới họ Ngô; như anh Lê Văn Rắc hồi Việt tịch từ tên Jacques.

Những nghị định bổ nhiệm các bạn, lên ngach, các nghị định trên bàn của các bạn có bố cục không khác nghị định nầy. Cũng có chiếu mền chăn gối, có “vu”, có câu nằm lòng cuối cùng: các ông … chiếu nhiệm vụ thi hành nghị đinh nầy. Nghị định nầy sẽ đăng vào công báo.

Đáng lẽ phải viết kiểu cụ trâu thế nầy: Các bộ trưởng Giáo dục và Quốc phòng, mỗi ông theo bổn phận riêng, được giao phó trách nhiệm thi hành nghị định nầy. Vì không có ‘’qui que quoi dont’’ nên thêm câu khác. Nghị định nầy sẽ được đăng vào công báo.

Les Ministres de l’Éducation et de la Défense Nationale, chacun en ce qui concerne son devoir, sont chargés de l’exécution du présent arrêté qui sera publié dans Le Journal Officiel du Gouvernement. Nghị định, sắc lệnh là một câu, một phrase, one sentence; tuy phần giữa nội dung như một đoạn văn có chấm phết riêng. Nghị định, sắc lệnh … đều là những động từ: arrêter, décréter, phải thay đổi tùy trường hợp, tức là phải chia, conjuguer.  Danh từ:  un arrêté, un décret.

Không biết bây giờ ông Ma Cà Rồng có ký những thứ nầy hay không. (?)