Tôi hiểu lịch sử Hoa Kỳ, hiểu những hy sinh to lớn của
người Mỹ trong công cuộc bảo vệ nền độc lập, tự do và dân chủ. Tôi cũng không
phải là người đứng ngoài những biến cố lịch sử ấy.
Tôi từng giữ chức Y sĩ trưởng Sư đoàn Nhảy Dù Việt Nam Cộng
Hòa, nhiều lần hành quân chung với các chiến binh Hoa Kỳ. Tôi đã được quân đội
Hoa Kỳ trao tặng huy chương, cấp bậc danh dự và tốt nghiệp Trường Chỉ huy Tham
mưu Lục quân Hoa Kỳ (U.S. Army Command and General Staff College).
Trong trường có treo hình Đại tướng Dwight D. Eisenhower,
vị Tổng thống Hoa Kỳ từng tốt nghiệp thủ khoa khóa học này. Tôi chẳng dám so
sánh mình với một nhân vật lịch sử như ông Eisenhower, nhưng tôi rất hãnh diện
vì đã được học dưới mái trường mà ông từng theo học.
Tôi kể những điều ấy không phải để khoe khoang thành tích
cá nhân, mà để nói rằng tôi có đủ trải nghiệm và hiểu biết để nhận định về nước
Mỹ. Tôi từng sát cánh với quân đội Hoa Kỳ trong những năm tháng chiến tranh, từng
chứng kiến tình đồng minh và những hy sinh trên chiến trường. Vì vậy, tôi không
chấp nhận việc một số người tự cho mình quyền dạy dỗ tôi về lòng biết ơn hay đạo
lý chỉ vì tôi lên tiếng phê bình một tổng thống Mỹ.
1. Yêu nước Mỹ không có nghĩa là phải bênh vực Donald
Trump.
Tôi tin rằng có rất nhiều người Mỹ gốc Việt, kể cả những
người từng ủng hộ ông Trump, hiện nay cũng có những lo ngại giống tôi về tình
hình chính trị Hoa Kỳ.
Điều khiến tôi bất bình là cung cách hành xử của một vị tổng
thống dường như xem quyền lực quốc gia như tài sản riêng, thường xuyên có những
phát ngôn ngạo mạn, coi thường người khác, xem nhẹ những chuẩn mực chính trị và
pháp luật.
Tổng thống Hoa Kỳ không phải là chủ nhân đất nước. Ông ta
chỉ là người được nhân dân trao quyền trong một nhiệm kỳ. Quyền lực ấy bị giới
hạn bởi Hiến pháp, Quốc hội, Tối cao Pháp viện và những định chế dân chủ.
Không một tổng thống nào đứng trên luật pháp.
Tôi vẫn yêu quý nước Mỹ, trân trọng những giá trị mà quốc
gia này đã xây dựng qua hàng trăm năm. Chính vì vậy, tôi càng có lý do để lên
tiếng khi thấy những giá trị ấy bị đe dọa.
Phê bình Donald Trump không có nghĩa là chống nước Mỹ.
Ngược lại, đôi khi chính sự im lặng trước những sai trái của người cầm quyền mới
là điều đáng lo ngại.
2. Người dân có quyền chỉ trích người cầm quyền.
Có người hỏi tôi: Tại sao không lo chuyện nhà mình mà lại
đi chỉ trích tổng thống một quốc gia khác?
Xin thưa, đây là một cách đặt vấn đề rất lạ.
Tôi đang sinh sống trong một thế giới mà nước Mỹ có ảnh
hưởng sâu rộng đến chính trị, kinh tế, an ninh và trật tự quốc tế. Những quyết
định của Tổng thống Hoa Kỳ không chỉ ảnh hưởng đến người Mỹ mà còn tác động đến
nhiều quốc gia và hàng tỷ người trên thế giới.
Người Việt sống tại Úc, tại Mỹ hay bất cứ nơi nào cũng có
quyền quan tâm và nhận định về những biến chuyển ấy.
Hơn nữa, tôi từng có một thời gian dài làm việc với quân
đội Hoa Kỳ. Tôi có bạn bè, đồng đội và những mối liên hệ lâu năm với người Mỹ.
Tôi không thể thờ ơ trước những gì đang xảy ra tại đất nước mà mình từng có nhiều
gắn bó.
Tôi cũng còn liên lạc với một số cựu cố vấn Mỹ. Trong số
đó, có người từng bỏ phiếu cho ông Trump nhưng nay tỏ ra hối tiếc.
Chính trị là chuyện có thể thay đổi. Người ta có quyền ủng
hộ một ứng cử viên hôm nay và thất vọng về người ấy ngày mai. Đó là quyền tự do
lựa chọn, không phải tội lỗi.
Điều đáng buồn là một số người lại muốn biến sự ủng hộ
chính trị thành một thứ nghĩa vụ. Ai không đồng ý với mình thì bị chụp mũ, bị mạt
sát, thậm chí bị xem như kẻ thù.
3. Người Việt tỵ nạn không nên đánh mất tinh thần tự do.
Tôi muốn hỏi một số người Mỹ gốc Việt đang nhiệt tình
bênh vực ông Trump: Quý vị có chắc rằng những người thuộc phong trào MAGA thực
sự xem quý vị là những người Mỹ bình đẳng hay không?
Chúng ta đến Hoa Kỳ với tư cách những người tỵ nạn, mang
theo ký ức về một quê hương mất tự do, về một chế độ độc tài mà mình đã phải bỏ
nước ra đi.
Chúng ta hiểu giá trị của tự do không phải qua sách vở mà
bằng chính kinh nghiệm sống của mình.
Vậy tại sao ngày nay, một số người lại có vẻ sẵn sàng
bênh vực mọi hành động của một chính trị gia, bất kể đúng sai?
Tôi không phản đối việc quý vị ủng hộ đảng Cộng Hòa hay
ông Trump. Đó là quyền chính trị của mỗi người. Nhưng ủng hộ không có nghĩa là
phải nhắm mắt trước sai trái.
Một người có thể bỏ phiếu cho ông Trump nhưng vẫn có quyền
chỉ trích ông Trump. Một người có thể là đảng viên Cộng Hòa nhưng vẫn bảo vệ Hiến
pháp và lên án những hành vi lạm quyền.
Đó mới là tinh thần dân chủ.
Tôi đặc biệt không đồng ý với cách gọi những người bất đồng
chính kiến bằng những danh từ miệt thị như Thổ Tả, Khỉ Đỏ Đít hay những lời lẽ
hạ thấp nhân phẩm khác.
Tranh luận chính trị phải dựa trên lý lẽ, dữ kiện và
trách nhiệm. Không thể lấy sự hung hăng thay thế cho hiểu biết.
4. Đừng tự đóng cửa trước tin tức và kiến thức.
Tôi nhận thấy một vấn đề đáng suy nghĩ trong một bộ phận
cộng đồng người Việt tại Hoa Kỳ.
Có những người sống nhiều năm trên đất Mỹ nhưng lại ít
theo dõi truyền thông chính thống bằng tiếng Anh. Họ chủ yếu tiếp nhận tin tức
qua một số chương trình truyền hình tiếng Việt, mạng xã hội, các trang bình luận
và những nguồn tin cùng quan điểm với mình.
Tôi không có ý phủ nhận giá trị của báo chí tiếng Việt.
Báo chí cộng đồng có vai trò quan trọng trong việc duy trì ngôn ngữ, văn hóa và
đời sống của người Việt xa xứ.
Nhưng nếu chỉ đọc một loại báo, xem một vài chương trình
truyền hình và nghe những người cùng quan điểm nói với nhau, chúng ta rất dễ
rơi vào tình trạng thiếu thông tin đa chiều.
Tôi đã nhiều lần sang Hoa Kỳ, mỗi chuyến thường kéo dài
năm, sáu tuần để thăm bà con và bạn bè. Tôi nhận thấy việc tiếp cận báo chí,
truyền thông Mỹ trong một số gia đình người Việt còn hạn chế.
Tại sao chúng ta không thử đọc thêm The New York Times,
The Washington Post, Los Angeles Times, The Wall Street Journal hay xem những
chương trình thời sự của các đài truyền hình Hoa Kỳ?
Không phải những cơ quan truyền thông ấy lúc nào cũng
đúng. Báo chí nào cũng có thể sai sót, có thiên kiến và cần được kiểm chứng.
Nhưng đọc nhiều nguồn khác nhau sẽ giúp chúng ta có cái nhìn rộng hơn, biết
phân biệt tin tức với bình luận, sự kiện với tuyên truyền.
Ngày nay, Internet đã xóa nhòa khoảng cách địa lý. Một sự
kiện xảy ra tại Washington, New York hay bất cứ nơi nào trên thế giới đều có thể
được theo dõi gần như tức thời.
Không thể lấy lý do sống xa nước Mỹ để biện minh cho sự
thiếu hiểu biết về nước Mỹ.
5. Tự do không phải là quyền bắt người khác suy nghĩ giống
mình.
Tôi vẫn tin Hoa Kỳ là một quốc gia vĩ đại, có truyền thống
lập hiến, tự do và nhân quyền đáng trân trọng.
Nhưng nước Mỹ vĩ đại không phải vì có một vị tổng thống
nào đó. Nước Mỹ vĩ đại vì có Hiến pháp, có những định chế kiểm soát quyền lực,
có báo chí tự do, có tòa án độc lập và có một xã hội mà người dân được quyền
lên tiếng phản đối chính quyền.
Tổng thống có thể thay đổi sau mỗi nhiệm kỳ. Đảng cầm quyền
có thể thay đổi sau mỗi cuộc bầu cử. Nhưng những nguyên tắc căn bản của nền dân
chủ phải được bảo vệ.
Tôi không yêu cầu ai phải đồng ý với quan điểm của tôi.
Quý vị có quyền bênh vực ông Trump, có quyền bỏ phiếu cho đảng Cộng Hòa và có
quyền phản đối những điều tôi viết.
Nhưng xin quý vị cũng tôn trọng quyền của người khác được
suy nghĩ độc lập.
Đừng nhân danh lòng yêu nước để đòi hỏi người khác phải
im lặng. Đừng nhân danh tự do để tước đoạt quyền tự do phát biểu của người bất
đồng chính kiến.
Tôi từng cầm súng trong một cuộc chiến bảo vệ tự do. Tôi
từng sát cánh với những người lính Hoa Kỳ. Tôi hiểu giá trị của tình đồng minh
và càng hiểu rằng tự do không phải món quà tự nhiên mà có.
Vì vậy, tôi sẽ tiếp tục lên tiếng khi thấy những giá trị ấy
bị đe dọa.
Tôi không chống nước Mỹ. Tôi không chống người Mỹ. Tôi chỉ
không chấp nhận việc bất cứ một chính trị gia nào, dù mang tên Donald Trump hay
bất cứ tên tuổi nào khác, được quyền đứng trên luật pháp và đòi hỏi người dân
phải cúi đầu.
Bởi vì lòng yêu nước chân chính không phải là tôn sùng
người cầm quyền, mà là bảo vệ những nguyên tắc làm nên đất nước.
Hoàng Cơ Lân.