Các đảng Arab gia tăng ảnh hưởng trong bầu cử Quốc hội Israel.

Tỷ lệ cử tri Arab đi bỏ phiếu tăng mạnh trong cuộc bầu cử Quốc hội Israel ngày 27/10, góp phần đưa các đảng do người Arab lãnh đạo giành số ghế cao hơn đáng kể so với nhiệm kỳ trước. Chính sách của chính phủ đương nhiệm, tình trạng bạo lực trong cộng đồng và mong muốn có tiếng nói lớn hơn trong đời sống chính trị được xem là những yếu tố thúc đẩy xu hướng này.

Từ trái sang phải, Chủ tịch đảng Hadash Yousef Jabareen, Chủ tịch đảng Balad Sami Abou Shahadeh và Chủ tịch đảng Ta’al Ahmad Tibi trong Liên danh chung. Ảnh: Liên danh Joint List

Với gần 75% số phiếu đã được kiểm, khối ủng hộ Thủ tướng Benjamin Netanyahu dự kiến giành được 54 ghế, khối ủng hộ ứng cử viên Gadi Eisenkot dự kiến giành được 48 ghế. Hai lực lượng chính trị lớn do người Arab lãnh đạo là Liên danh Chung (Joint List) và đảng Ra’am có thể giành tổng cộng 18 ghế trong Quốc hội gồm 120 ghế. Con số này cao hơn đáng kể so với tổng cộng 10 ghế mà hai lực lượng đang nắm giữ trong Quốc hội mãn nhiệm. Tuy nhiên, kết quả chính thức vẫn cần được xác định sau khi toàn bộ số phiếu được kiểm.

Theo báo Times of Israel, một trong những điểm đáng chú ý của cuộc bầu cử lần này là sự gia tăng rõ rệt tỷ lệ cử tri đi bỏ phiếu tại nhiều địa phương có đông người Arab sinh sống, đặc biệt ở miền Nam Israel. Tại thành phố Bedouin Rahat, nơi có đông người ủng hộ đảng Ra’am của chính trị gia Mansour Abbas, nhiều cử tri cho biết họ tham gia bỏ phiếu nhằm phản đối các chính sách mà họ cho là bất lợi đối với cộng đồng mình.

Một nguyên nhân nổi bật được các cử tri đề cập là những chính sách của Bộ trưởng An ninh Quốc gia Itamar Ben Gvir, một chính trị gia thuộc phe cực hữu trong chính phủ của Thủ tướng Benjamin Netanyahu.

Tại Rahat, các thành viên gia tộc al-Qassassi bày tỏ bất bình trước tình trạng gia tăng phá dỡ nhà ở của người Bedouin, việc chưa kiểm soát hiệu quả bạo lực và tình trạng sử dụng súng trong cộng đồng Arab, cũng như những thay đổi liên quan đến các thỏa thuận ngân sách dành cho cộng đồng này.

Ông Einad al-Qassassi nhận xét rằng các chính sách cứng rắn của ông Ben Gvir đã góp phần tập hợp cử tri Arab, bất chấp những khác biệt về quan điểm chính trị giữa các nhóm trong cộng đồng.

Trong khi đó, ông Ahmed al-Qassassi cho biết chưa từng chứng kiến số người tập trung tại điểm bỏ phiếu đông như lần này. Ông nhắc lại tuyên bố nổi tiếng của ông Netanyahu trong cuộc bầu cử năm 2015, khi nhà lãnh đạo này cảnh báo rằng cử tri Arab đang đi bỏ phiếu với số lượng lớn, và cho rằng hiện tượng tương tự đang diễn ra trong cuộc bầu cử năm nay.

Đáng chú ý, tỷ lệ phụ nữ Bedouin tham gia bỏ phiếu cũng tăng lên. Một cử tri tại Rahat cho biết trước đây vợ và các con gái của ông thường không đi bầu, nhưng tình hình đất nước hiện nay khiến nhiều thành viên trong gia đình quyết định thực hiện quyền công dân. Một phụ nữ 56 tuổi lần đầu đi bỏ phiếu nói rằng cách điều hành của chính phủ đã khiến bà và nhiều người trong cộng đồng cảm thấy bị tổn thương. Bà đặc biệt lo ngại về điều kiện sống tại những ngôi làng Bedouin chưa được Israel chính thức công nhận, nơi một số gia đình vẫn thiếu điện và nước sinh hoạt.

Bên cạnh các chính sách của chính phủ, tình trạng tội phạm và bạo lực trong xã hội Arab cũng là vấn đề được cử tri quan tâm. Việc chưa giải quyết được những bất an trong đời sống thường ngày khiến nhiều người cho rằng lá phiếu là công cụ để gây sức ép, yêu cầu chính quyền quan tâm hơn đến an ninh, nhà ở, ngân sách và các dịch vụ công tại địa phương.

Sự gia tăng tỷ lệ đi bỏ phiếu phản ánh không chỉ tâm lý phản đối chính phủ đương nhiệm mà còn cho thấy một bộ phận cử tri Arab mong muốn tăng cường vai trò của cộng đồng mình trong hệ thống chính trị Israel.

Hai lực lượng chính là Joint List và Ra’am có những cách tiếp cận khác nhau. Joint List tập hợp các đảng Hadash và Ta’al cùng các lực lượng cánh tả, dân tộc chủ nghĩa Arab; liên danh này chú trọng quyền bình đẳng, quyền lợi của người Arab và vấn đề Palestine. Trong khi đó, Ra’am, do ông Mansour Abbas lãnh đạo, chủ trương tập trung nhiều hơn vào những lợi ích thiết thực của cộng đồng Arab và từng tham gia chính phủ liên minh do ông Naftali Bennett và ông Yair Lapid đứng đầu trong giai đoạn 2021 - 2022.

Kinh nghiệm tham gia chính phủ trước đây của Ra’am cho thấy các đảng Arab có thể đóng vai trò quan trọng trong những cuộc thương lượng thành lập liên minh cầm quyền, đặc biệt khi các khối chính trị lớn không giành đủ số ghế cần thiết. Tuy nhiên, việc tham gia liên minh vẫn là vấn đề gây tranh cãi trong chính trường Israel. Một số đảng thuộc phe đối lập đã tuyên bố không muốn thành lập chính phủ dựa trên sự tham gia của các đảng Arab, trong khi ông Abbas bày tỏ mong muốn đưa lực lượng của mình vào tiến trình điều hành đất nước.

Trong khi chờ kết quả cuối cùng của cuộc bầu cử được công bố, Chủ tịch đảng Dân chủ Yair Golan kêu gọi các đảng thuộc khối do ông Gadi Eisenkot, lãnh đạo đảng Yashar, dẫn dắt hợp tác với các đảng Arab để thành lập chính phủ, cho rằng liên minh này sẽ nắm đa số ghế tại Quốc hội Israel.

Thanh Bình (PV TTXVN tại Israel)