thành tâm tưởng nhớ đến Bố Mẹ nhân ngày giỗ
Bố lần thứ 8 và giỗ Mẹ lần thứ 7 (Đào Nam Hòa.)
Tôi không biết bắt đầu câu chuyện từ lúc nào,
nhưng có lẽ ấn tượng nhất và rõ nét nhất mà hầu
hết người dân miền Nam Việt Nam nhớ mãi là
ngày 30/4/1975.
Khi miền Nam sụp đổ cũng là lúc bất ngờ tất cả
nỗi thống khổ đày đọa ập xuống. Nhanh như một
cơn cuồng phong thịnh nộ phá nát tan hoang.
Mất tất cả!
Ngày 10/06/1975 tôi vẫn còn nhớ rất rõ. Trước
khi đi cái gọi là “học tập cải tạo” 10 ngày, dù với
suy nghĩ chỉ là 10 ngày như lời thông báo, cha tôi
cũng không có lấy mấy ngàn dằn túi. Ông bảo tôi
(lúc đó 19 tuổi) đem 2 chỉ vàng cuối cùng còn lại
của gia đình- là đôi bông tai của bà nội tôi để lại-
ra tiệm vàng bán. Đó là kỷ vật quý nhất nhưng
đành phải bán để mua ít lương thực cho ông
mang đi. Hai chỉ vàng lúc ấy bán được 33 ngàn.
Ông mua khoảng 2 ngàn đồng lương thực các
thứ và dằn túi 1 ngàn. Còn lại 30 ngàn ông dặn ở
nhà cố gắng 13 mẹ con dè xẻn ăn uống đợi Ông
về.
Mười ngày trôi qua nhanh chóng- không ai trong
số cải tạo trở về. Tôi nghĩ đây là một cú lừa mà
đã và sẽ được lịch sử ghi lại kỹ hơn. Giá sinh
hoạt tăng từng giờ. Buổi sáng 100 đồng 1 ổ bánh
mỳ thì chiều đã lên 120. Sau 3 tuần thì 12 anh
em tụi tôi và mẹ tôi không còn một đồng nào
trong nhà. Chị tôi lớn nhất 21 tuổi còn đang đi
học, và em út mới có 2 tuổi. Mười hai con tàu há
mồm tuổi đang lớn nuốt bao nhiêu cho đủ! Cơm
và thức ăn mỗi bữa mẹ tôi phải chia cho từng
đứa. Vài hột cơm sót nơi đáy nồi cũng không
yên. Chúng tôi đổ nước vào và cạo sạch không
còn một hột. Còn hơn là gạo châu củi quế.
Mẹ tôi và vài đứa em phải đi xâm canh làm ruộng
rau muống, một hình thức của kinh tế mới để
giãn dân,. Không lên voi nhưng phải xuống chó,
mẹ tôi và em tôi ngày ngày vào ruộng hái rau
muống xong gánh bộ về tới chợ cách đó 6 cây
số để bán.
Buổi sáng khoảng 3 giờ khi trời còn mờ mịt hơi
sương và giá lạnh, mẹ và em tôi thay nhau gánh
bộ cho kịp phiên chợ sáng. 70 bó rau oằn trên
vai người phụ nữ nhỏ bé cao 1,45 nặng chưa tới
40Kg. 6kg rau mới đổi được 1 kg gạo. Một tuần
mới cắt được một lần chờ cho rau mọc. Những
ngày còn lại là cấy rau, nhổ cỏ,trồng khoai mỳ…
Sức ăn trước ngày 30/4/75 của gia đình tôi một
bữa là 3 lít gạo, tức 1 tuần 42 lít, khoan nói
chuyện thức ăn cá mắm gì hết. Nay 1 tuần chỉ
còn 13 lít!
Bắt đầu tháng 7/1975 lần lượt đồ đạc trong nhà
mọc cánh nhẹ nhàng,nhanh chóng, lả lướt, bay
đi theo chân những kẻ buôn hàng. Từ cái quạt
trần, tôn cống, hàng rào, tủ quần áo, đài radio,
giường sắt, đồng hồ treo tường, đồng hồ đeo tay
… đều giã từ để về với chủ mới. Hết sạch đồ thì
mấy kẻ đi buôn bảo giở gạch bông, gIở bớt tôn
ngoài mái hiên,tôn trần nhà.. bán tiếp.
Bán cho đến khi căn nhà nhỏ bỗng trở nên rộng
tênh vì chả còn thứ gì ngoại trừ vài cái nồi nấu
bằng củi đen thui cũng đã sứt quai gãy
gọng.Buổi tối trải chiếu ngủ dưới đất là xong với
cái bụng lép kẹp và cơn đói hành hạ.
Không biết bao lần tôi phải ăn tưởng tượng trong
đêm khuya bằng cách hình dung mấy món ăn
tầm thường ngày trước như vài con khô, miếng
dừa kho, tô canh bầu.. ( Mơ mà cũng hà tiện
không dám mơ thịt cá hải sản.)
Bố tôi sau 6 tháng trong trại cải tạo lần đầu được
viết thư về, Ông dặn khi lên thăm nuôi, không
cần mang theo gì cả vì trong trại có đủ mọi thứ.
Hic! Ông hiểu hơn ai hết, còn cái gì để mà mang
cho ông! Tôi nhớ mãi ngày lên thăm nuôi ông ở
trại Thanh Hoá (Hố Nai), cả nhà chỉ có 1 cái xe
đạp, còn lại mẹ và các em tôi cuốc bộ 8 cây số
mang theo 1 cái giỏ đi chợ lưng lửng với ít thịt
kho mắm ruốc, 1 ký đường,2 hộp sữa và 1 bộ
quần áo. Nhìn những người đi thăm nuôi, có
người gánh 2 bao đầy mà lòng tôi trào dâng
niềm tủi hổ.
Sau đợt đổi tiền ngày 22/9/1975, chúng tôi như
đàn chim vỡ tổ, tất cả bỏ học ngang, vài đứa em
nhỏ tiếp tục theo mẹ làm ruộng rau muống, còn
lại mỗi đứa một phương trời kiếm sống. Đứa lên
Gia Ray vào rừng lấy củi, làm lò than, đứa theo
xe lửa bán trà đá, hàng rong, đứa bán thuốc lá.
Hơn 3 năm sau Bố tôi được cho về để nhìn xác
nhà tan hoang điêu tàn loang lở, nhìn bầy con
xanh khướt, gầy rạc, tản mát. Một chị tôi bệnh
tâm thần không người chăm sóc phải lang thang
ăn xin đầu đường xó chợ,có lần xin không được,
quá đói, chị giựt mấy miếng đậu hũ bỏ chạy, chị
bị người ta phang đòn gánh chảy máu lỗ đầu
giữa ngày bố tôi được tha về.
Bố không khóc, cũng không nói gì! Qua hàng
xóm xin ít bông băng. Lòng ông như xát muối!
Có lẽ ông bấy giờ mới thấm sâu mệnh đề “mất
Nước là tất cả mất”. Khóc lóc than van ích lợi gì.
Giọt nước mắt chỉ làm cho kẻ chiến thắng hả hê
say sưa thêm mà thôi. Rồi theo chủ trương, ông
không được ở lại thành phố.
Họ hàng nhà tôi đa số cũng là thành phần "Ngụy
quân, Ngụy quyền" nên không ai giúp gì được
cho nhau. Cuối năm 1978 Ông lên rừng Gia Ray
ngay chân núi, cất túp lều nhỏ bé xiêu vẹo, ngày
ngày ông và 2 em tôi sống nhờ rừng.Ai ở rừng
mới biết: ăn của rừng rưng rưng nước mắt! Và
từ đó chuỗi ngày lầm than, buồn thảm lại tiếp tục
sau hơn 3 năm trong trại cải tạo. Đói nhiều hơn
no, buồn nhiều hơn vui. Cực khổ nặng nhọc
quần quật suốt cả ngày chỉ đủ kiếm vài lon gạo
vài con cá khô.
10 năm sau, tôi đã làm ăn khá hơn, mua được
chiếc xe máy Mini scootter, lần đầu tiên lên thăm
Ông, quà cho Ông chỉ là 1 lít rượu đế nấu bằng rỉ
mật. Ông mừng lắm vì tôi đã tương đối ổn định
công việc.Trong bữa cơm hôm đó, Ông nói:
-Bố năm nay 63 tuổi rồi, cuộc đời không dành
cho Bố con mình được sống sum họp và đầy đủ.
Dù sao các con cũng cố gắng vươn lên để thoát
khỏi bệnh tật, đói khát và tù đày.
Rồi Ông chỉ tay dưới chân ngọn núi Chứa Chan:
- Nhớ lời Bố dặn, nếu Bố có chết, các con không
cần quan tài làm chi cho tốn kém, cứ bó chiếu
vùi thây Bố dưới chân núi là Bố mát mẻ rồi.
Thú thật, lúc ấy nếu tất cả 12 anh em tôi gom lại
chắc cũng không đủ tiền mua cái quan tài loại
chót. Ông biết và không muốn các con gánh
nặng thêm!
Năm 1999, sau bao nhiêu là khó khăn vì không
có tiền làm hồ sơ xuất cảnh diện HO, cuối cùng
thì 4 bố con tôi cũng tới được Mỹ. Ngày lên
đường mẹ tôi và 9 em phải ở lại vì hộ khẩu lung
tung không đuợc phái đoàn Mỹ chấp thuận.
Bốn bố con mà hành trang vỏn vẹn có 5 va ly
nhỏ và nhẹ tênh, chưa tới 1/3 tiêu chuẩn trọng
lượng.
Đến Mỹ 3 anh em tôi phải đi làm ngay sau tháng
đầu tiên để kiếm tiền trả nợ lúc làm hồ sơ. Bố tôi
thì ăn welfare vì Ông đã 74 tuổi. Ban đầu hội
thiện nguyện giúp thuê nhà, 4 bố con phải ở
chung trong 1 căn apartment 2 phòng ngủ cùng
với 2 người nữa là 6 người. Quá chật, chúng tôi
đành ra ở riêng trong khi Bố tôi được chính phủ
Mỹ cho ở nhà Housing.
Và từ đó Ông sống cô độc, một thân một mình.
Nhưng cũng là lúc Ông làm được một việc lớn
nhất, to nhất, ý nghiã nhất kể từ sau ngày
30/4/1975! Hàng tháng Ông trả tiền điện và tiền
nhà chưa tới tổng cộng 80$. Thức ăn thì Ông đi
xin các Hội từ thiện miễn phí. Có lần tôi giận Bố
kinh khủng. Gia đình tôi cố tình chở Ông vào 1
quán kêu cho Ông mấy món ngon, Ông từ chối,
chỉ xin cho 1 diã bánh cuốn là đủ.
Ông nói: Ở Việt Nam nhà mình còn quá khổ, Bố
không đành ăn ngon bên này nhưng các con đi
làm vất vả cần bồi bổ, cứ ăn đi. Mỗi tháng số tiền
dư còn lại gần 400$ Bố để dành và cứ 6 tháng
Bố gởi về VN cho Mẹ và 9 đứa con còn ở lại.
Chị cả tôi viết thư qua có câu: “Bố ơi, nhiều lần
con phải đi bán máu với số tiền 200 ngàn một lần
để có tiền nuôi con. Để có 200 ngàn đồng tiền
Việt, tụi cò máu nó đã ăn chặn mấy chặng rồi.
Cầm 300$ Bố cho mà con cứ ngỡ trong mơ. Đời
con chưa bao giờ cầm số tiền lớn như thế…
Phải bán 10 lần máu chỉ mới được 150$ …” Bố
đọc thư không khóc! Mặc dù Bố biết chị chỉ cân
nặng có… 34 Kg! Hic! Gan góc đến thế là cùng!
Rồi việc phải tới! Một ngày mùa đông năm 2006,
tức sau gần 8 năm ở Mỹ. Tự dưng Bố kêu và
đưa tôi 8.000$ và một tờ di chúc – nét chữ vẫn
còn rất đẹp dù đã có dấu hiệu nghệch ngoạc
biểu hiệu của tuổi già – trong di chúc có nói rõ:
Khi bố chết đi, bố đã hỏi cô Hoa, người của hội
thiện nguyện, và biết rằng tiền hỏa thiêu không
quan tài chỉ mất có 800$ thôi!. Bố nói bố không
cần quan tài, không cần để nhà quàn làm gì cho
tốn dăm ngàn, cứ để người ta đưa thẳng bố đi
thiêu, trừ tiền thiêu ra, còn bao nhiêu con cứ làm
theo di chúc gởi về cho người bên Viet Nam..
Sau đó mấy ngày, Bố đột qụy! Người ta đưa Bố
vào trại Dưỡng lão. Rồi Bố hấp hối. Ba anh em
tôi họp nhau và quyết định làm theo di chúc của
Bố. Và chúng tôi phải ký một hợp đồng với nhà
thiêu. Khi Bố tắt thở, sau 1 tiếng người ta đuổi
hết anh em tôi ra, trong phòng người ta bỏ Bố
vào 1 cái bao và kéo cái fermeture là xong!
Quá đơn giản cho một kiếp người! Khả năng 3
anh em tôi lúc đó mới đi làm ăn lương 1 giờ 8$
(lương tối thiểu) chỉ vừa đủ tiền nhà tiền ăn. Vẫn
biết có làm đám tang bỏ Bố vào quan tài bằng
vàng với hàng ngàn người tham dự cũng vậy
thôi vì Bố đâu biết gì nữa mà sao tôi vẫn cảm
thấy xót xa vô bờ.
Cuối đời của một sĩ quan, từng chỉ huy hàng mấy
trăm lính, từng chỉ huy mấy cung đường sắt, âm
thầm, vắng lặng và quạnh hiu. Không ai biết,
không ai đưa tiễn! Y như một chiến sĩ vô danh!
Người ta bỏ Bố lên chiếc xe kéo, đẩy ngang chỗ
chúng tôi đang đứng, tất cả con, dâu và cháu chỉ
có 5 người, họ dừng lại và hỏi chúng tôi có muốn
nói gì không. Tôi có cảm tưởng như một luồng
điện lạnh chạy xé dọc sống lưng. Tôi chỉ lắp bắp
nói như kẻ không hồn:
- Vĩnh biệt Bố. Từ nay Bố không còn phải hy sinh
nữa Bố nhé. Công ơn của Bố cao hơn núi Thái
Sơn Bố ạ!
Rồi họ lạnh lùng kéo Bố tôi đẩy lên chiếc xe dài,
đi chỗ nào thiêu hay làm gì, ở đâu, chúng tôi
không được biết! Họ làm theo hợp đồng.Tôi
không khóc! Không còn nước mắt để khóc!
Hai tuần sau tôi lấy tro cốt Bố. Khi cô nhân viên
nhà xác đưa hộp tro cốt ở dưới có ghi tên bố tôi,
chỉ đến lúc bấy giờ, nước mắt tôi tự dưng tuôn ra
đầm đìa .
Đào Nam Hòa
No comments:
Post a Comment