CÁM ƠN HUYNH TRƯỞNG TUỆ TÔN: DÙ NGÀN TRÙNG XA CÁCH NHƯNG "NHẬN XÉT" HOÀN TOÀN KHÔNG KHÁC NHAU.

*Khi đọc bài viết của KIM LOAN về trại Sikew - Cảm thấy có cái gì đó (tố cáo hay về phe?) không rõ ràng nên Mt68 mới tạm phát biểu chưa thể xác định Kim Loan nầy là ai? Bởi vì trong bài viết khác (Edmonton có gì lạ không em?) - Kim Loan tự nhận mình mê VĨNH HẢO mà chắc chưa biết VĨNH HẢO LÀ VC NẰM VÙNG trong nhóm tự xưng là "135 TRÍ THỨC VĂN NGHỆ SĨ HẢI NGOẠI XÁC NHÂN TUỆ SỸ KHÔNG PHẢI LÀ VC TÔN GIÁO VẬN", trước cư ngụ tại Houston (?) [* Bài viết của Kim Loan được luân lưu trong một nhóm QGHC và đươc NQTh. QGHC nhiệt liệt khen tặng nên Mt68 chưa dám ... bước xa hơn.]./-Mt68

___________

***Trich y:

..............

"Trước đây khi Má tôi còn sống thì bà thường đi Chùa, sau khi Má mất đến nay chỉ còn vài anh chị em có đi Chùa vào những dịp lễ lớn. Riêng tôi trở thành con chiên của Chúa, nhưng vì mê các món ăn chay của Chùa Trúc Lâm rất ngon như chả giò, canh chua, đậu hũ chiên giòn, đậu hũ kho thơm, nên thỉnh thoảng có ghé mua.
Bữa đó, sau khi mua đồ chay, tôi thấy trong tủ sách của Chùa có sách của Vĩnh Hảo, người gốc Nha Trang từng là một tu sỹ Phật Giáo, sau đó hoàn tục, hiện đang ở California. Tôi đã đọc và yêu mến khung cảnh bàng bạc của quê hương qua những ngôi Chùa bình yên mùi khói nhang hoà quyện với tiếng gõ mõ của từng thời kinh sớm chiều, cũng như những triết lý giản đơn nhưng thẳm sâu giữa đời và đạo trong sách của Vĩnh Hảo. Thầy Pháp Hoà thấy tôi ngắm sách liền bảo:
– Chị thích thì đem về đọc, khi nào xong đem lại trả cũng được.
– Nếu con giữ luôn, được không Thầy?
– Lúc đó thì em tặng chị, còn bây giờ thì cho… mượn!!"

_____________

Một thời Sikiew (Sikew)

Tôn Thất Tuệ

Tôi cũng loẹt quẹt đôi câu cho nên ngại có ý kiến về bài của Kim Loan, sợ bị cho là ganh tài. Không đâu nhé. Tôi hết sức thất vọng về bài nầy trong ý hướng biết thêm về trại. Thật tình tôi không biết KL muốn nói gì. KL không cho biết thời gian đang nói và không gian của KL không rõ giữa trại nầy và một trại gọi là transit; KL không giúp độc giả hiểu cô muốn nói gì trong hai chữ “đại ca”.

Về thời gian, độc giả có thể dự đoán gần cuối thập niên 1980 vì cô có nói việc một người quen đọc tờ Hợp Lưu từ bên Mỹ gởi. Họa sĩ Khánh Trường đã in tập san Hợp Lưu sau khi ông du lịch Paris vào thời khai mào chuyện văn nghệ VC công khai nhảy vào các cộng đồng hải ngoại, chừng 1987, 1988; cái tên Hợp Lưu cũng đã rõ.

Tác giả nói đến trại transit, theo tôi đó là một danh từ chung chỉ một trại chuyển tiếp trong khi làm các thủ tục cần thiết. Tại Thái Lan, trại nầy rất lớn và danh tiếng là Panat Nikhom Holding & Processing Center, ở thị xã sạch sẽ nhất của Thái Lan tuy rất nhỏ, trong tỉnh Chonburi; hiện tượng “đại ca” xẩy ra ở đây.

Nếu lấy thời điểm 1988 mà nói rằng trại đông quá phải xây thêm chỗ bên kia đường và đồng bào hai bên qua lại phải có giấy phép, thì việc xây nầy đã xẩy ra năm 1983, chuyện qua về khó khăn là đúng như vậy.

Đây là một rừng cây thưa, như rừng chồi, đất rất rộng chúng tôi đã phát quang và cất một trường tranh tre mà học sinh đại đa số là bên trại chính, ngày ngày thầy trỏ xếp hàng qua trại B. Trường nầy chúng tôi đã dùng làm đề tài trong nhiều bài văn vè.

Hầu như không ai biết trại Sikiw nằm trong tỉnh Ratshasima, đông bắc Bangkok. Sikiw là một nhà tù từ xưa không dùng nữa gồm những building hai tầng rất lớn; mỗi building trông như một trường học, ước chừng 15m x 60 m; bốn building trên dưới không chia phòng nhỏ và có cầu tiêu ngay bên trong; trừ một building chia phòng nhỏ chừng 3m x 6m.

Khi thuyền nhân không còn hấp dẫn trên báo, các nước đã nhận quá nhiều thì Thái Lan áp dụng điều gọi là Humane Deterrence Policy (làm nãn lòng một cách nhân đạo). Đến Thái bằng đường bộ hay đường biển đều là nhập cư bất hợp pháp và là tù nhân nhưng Thái để cho UNHCR nuôi ăn. Do đó trại tù Sikiw là nơi tiếp nhận thuyền nhân.

Thuyền nhân từ VN chỉ đến ven biển Nam Thái, giáp với Mã Lai. Trại danh tiếng Songkhla đặt ở Nam Thái. Từ khi có chính sách mới, thuyền nhân vào trại, chờ cho đủ một chuyến chừng 3 chiếc xe buýt để đi Sikiw. Thường không quá một tháng. Trại vẫn có một phái đoàn y tế quốc tế như Médecins Sans Frontières.

Đường từ Songkhla đến Sikiw bằng một nửa đường trên bản đồ nối hai điểm cực nam và bắc của Thái. Tôi có đọc một hồi ký, đoàn người đi tù nầy ghé lại một quán giải khát và được nghe một bản nhạc vàng Saigon tuy mọi chi tiết trong quán đều Thái ngay cả trang phục của bà chủ, hỏi ra mới biết bà người Việt và tặng một tiếng hát cố quốc. Tôi tin chuyến đi nầy có thật, căn cứ vào kinh nghiệm bản thân.

Khi tôi đến 1982 thì một building đã đầy người nên kéo nhau vào building kế để gọi từ nay là building 2. Ít hôm sau thì phi công Vân dẫn một đoàn người dọn dẹp trong ngoài building 3 mà ở, cứ thế rồi 4 rồi 5. Nhưng B5 là ngôi nhà gỗ sạch sẽ nhỏ hơn có lẽ xây sau. Được vào B6 thì ngon lành hơn, vì có từng phòng nhỏ, ai có gia đình có thể vào đấy.

Trại nhỏ bên kia đường cũng đầy người; cho nên trại phá hàng rào phía sau làm thêm ba dãy nhà tôn, sàn gỗ gọi là B7, B8 và B9.

Những building cũ nằm trên cao nhìn xuống một dãy nhà tương đối mới, một nửa là nhà thờ, một nửa là bệnh viện. Phần y tế do phái đoàn Nhật đảm trách; một nữ y tá Nhật đã làm vợ người bạn tôi và hiện ở Úc.

Nhà thờ thì cao sang thế ấy mà ngôi chùa chỉ là một mái tôn có ông Phật mặc áo vàng như tập tục Thái. Nhà thờ mỗi tuần cha Payoon vào làm lễ, cha làm lễ theo tiếng Việt: này anh chì em.., cha thuộc thế hệ thứ tư người Việt qua Thái, chỉ biết bấy nhiêu. Sau lễ cha mua vàng, cầm trên tay cha biết mấy chỉ, già non và cha cũng đổi check, money order.

Trại không có giếng hay nguồn nước nào khác là các xe bồn ra hồ nào đó bên ngoài chở nước vào chia nhau từng xô. Thực phẩm sống do UNHCR cấp chẳng vào đâu, số lượng thịt được cấp tính theo thịt tươi ”on the hoops”. Nhưng đồng bào đã sống sung sướng nhờ tiền Mỹ gởi qua, chưa thấy quan tài chưa đổ lệ, cứ tưởng qua Mỹ là tiền đầy túi.

Có lẽ vì lời hăm dọa không cho đi định cư, với tiền Mỹ, Sikiw đã có những “viện uốn tóc”, rất nhiều quán cà phê. Nếu Sikiw sướng bao nhiếu thì trại đường bộ khổ bấy nhiêu. NW82 (Northwest 82) là một nhà tù thực sự, không được phép nhận tiền từ Mỹ, lính Thái đánh đập tự do. Khi được giải tỏa, đồng bào ra phỏng vấn áo quần xơ xác.

Bài của KL nói Sikiw vừa có đường bộ, có lẽ về sau Thái không chia thành hai loại.

Trước khi tôi đến, đồng bào thường khúm núm và có người bò xuống đất theo kiểu Thái khi nói chuyện với trại trưởng Balhan. Tôi đã quen thân ông nầy, đã được cho xem những tấm hình các thanh niên tỵ nạn xưa dưới sự kiểm soát của ông nay hiện ở Mỹ. Tôi tin ít ai biết trước khi thành một trại đông người, Sikiw là nơi dung dưỡng những tân binh trẻ đào ngũ khi đi theo đoàn quân VC đánh Khmer Rouge 1979.

Đoàn quân nầy gồm nhiều thanh niên, con cháu của nhân viên chính quyền VNCH đi nghĩa vụ quân sự. Theo hồi ký ‘’Đồng Cỏ Miên’’ của Trần Vũ, các tổ tam tam gồm chính ủy là lính ngoài Bắc và hai tân binh gốc trong Nam. Số thanh niên trẻ nầy bỏ ngũ nhảy qua biên giới và được định cư ở Mỹ, Úc, Canada v.v… Nhưng đột nhiên HK không chấp nhận nữa, số còn lại trong số phận rất bi thương mà một trong nhưng biến thể là nạn đại ca. Số kẹt lai nầy đưa lên Panat Nikhom nhưng không phải làm transit mà ở trong một khu vực riêng tạm giam, hổn danh HCM City, tù không ra tù, tự do không ra tự do. Có lẽ đấy là nhà tù mà KL nói đã đi cùng nhân viên UNHCR vào lập danh sách. HCM City ở trong khu VN, trại gồm ba khu Việt Mên Lào.

Nhóm gọi là đại ca không thể hoành hành như ở thành phố, vì lính Thái rất nghiêm khắc. Nhóm nầy thường tỏ ra anh chị, bênh kẻ yếu, đi chọc gái, giúp mua bán, liên lạc Thái và người tỵ nạn; giúp đổi thành tiền một số money orders hay certified check sai tên v.v…

Phải nói vấn đề tỵ nạn là của Mỹ; muốn đi Canada, Úc v.v… đều qua Mỹ. Phái bộ Mỹ làm việc tại từng khu Việt hay Mên Lào. UNHCR không làm gì ngoài việc cấp cho bạn một cái form, tờ giấy mỏng, không dùng, vì mỗi người đã có số T (T number). Vì vậy KL nói đi với nhân viên UNHCR ở trại transit, có lẽ là nhân viên HK. “Nhân dân HCM City” đã kéo tới văn phòng Mỹ đòi được phỏng vấn định cư. Họ được hẹn nói chuyện với nhân viên hữu quyền, sở di trú INS. Hai hôm sau, có phiên họp mà tôi thông dịch. Buổi họp rất ngắn, một người đại diện nói rằng khi chúng tôi cầm súng ở Miên thì nghe radio nói bỏ ngũ qua Thái sẽ được định cư ở Mỹ, sao các ông không cho chúng tôi đi.

Đại diện INS rất lịch sự nói: chào các bạn, chúng tôi đâu có nói các bạn không nghe như vậy. Các bạn không bày chuyện. Nhưng lời nầy trên radio không phải là lời của Mỹ nên chúng tôi không có trách nhiệm đưa các bạn đến HK.

Chỉ trong vòng một giờ sau, ngay trước văn phòng, một người tự thiêu và một người đâm dao vào bụng. Người đâm dao được cứu sống, người tự thiêu chết hôm sau.

Sợ vạ lây, phái đoàn Mỹ không vào khu Việt nữa, người Việt đi phỏng vấn được chở qua trại Miên làm thủ tục.

Chính sách làm nãn lòng đã được một đại sứ Mỹ đến trại Sikiw nói với chúng tôi. Họ cấm mở lớp dạy tiếng Anh, nói rằng có định cư mô mà học; chính sách ngu dân nầy tự nó hủy bỏ, chúng tôi đã dạy anh văn và văn hóa như đã nói trên. Chính sách xem như hủy bỏ khi HK giải tỏa Sikiw và NW82. Trại Sikiw về Panat phỏng vấn chờ đi; trại NW82 phỏng vấn tại chỗ và chỉ về Panat lo thủ tục cuối là vay tiền máy bay.

Bài của KL cho biết khuôn dạng nhân sự (demographic landscape) không còn như xưa, gồm những thành phần bị truy nã kinh doanh trong chế độ mới, những đại gia no tiền phải trốn đi chỗ khác xài, không phải là tỵ nạn chính trị. Vấn đề trở nên phức tạp; sau 1984 nhiều người đến và ở trong trại gần chục năm.

Trại Sikiw đã tiếp nhận hơn 100 người Lào bị lộ diện là người Việt sống tại Lào vượt sông Mekong qua Thái cùng người Lào. Số nầy đều đi Pháp vì lúc ở Lào sinh hoạt văn hóa kinh tế với kiều dân Pháp.

Những đại gia đến Thái không như chúng tôi đến Patani gần biên giới Mã Lai, làng Panrapa, chỉ còn cái quần xà lỏn vì quần tây bọn hải tặc bực mình quẳng xuống biển vì lục mãi không ra vàng. Chúng tôi được người muslim gốc Mã Lai cho chiếc xà rông, quần một ống.

“Cái xà rông Hội quấn ở làng Panrapa, mỗi chiều đứng bên hàng dừa nước là hình ảnh đầu tiên cho em thấy sự lưu đày, sự xa xứ. Đến một nơi phải mặc xiêm y của người; ra đi trần truồng, trút bỏ những gì đã móc lên mình và đã thành một phần đích thực của đời mình như thôn xóm, trường học, những món ăn quen thuộc, mồ mã …” (truyện ngắn Đàn Bà)./-