nữ chiến binh Kurd

Quanh quẩn cối xay

Ít lâu sau anh Vĩnh đến, anh tự giới thiệu là cựu sinh viên QGHC, anh Vĩnh người Bắc, vóc người trung bình có một chút gọi là nhỏ thó. Anh Vĩnh thường cho xem các bức họa trên giấy croquis, vì trong trại đâu có những thứ như khung vải, màu dầu v.v...

Ít lâu sau thì anh Vĩnh và cô Nga đã kết nhân nghĩa, không hiểu có lập hôn thú hay làm phép cưới hay không. Sau hơn một năm ở chung, tôi ra Bangkok trước và làm thông dịch viên cho phái bộ HK. Sáu bảy tháng sau, trại mới được giải tỏa từng đợt. Người từ Sikiw lên Panat sẽ ở trong khu người Việt. Vì lộn xộn giữa nhóm anh chị trong trại và nhân viên Mỹ, tôi không được vào khu người Việt, người Việt phải qua khu Miên phòng vấn rồi về; cho nên không thể gặp Nga và Vĩnh cùng tất cả những người thân quen cũ ở Sikiw, nhất là nàng thơ Tuyết Hương.

Khi sau mọi người, tôi biết computer 2005, tôi email thăm hỏi thì anh Vĩnh trả lời Nga đã sang sông. Tôi có gởi anh Vĩnh vài bài viết và thường có nhận định về họa phẩm của anh Vĩnh. Trong những lần nầy tôi đã nêu tên Dégas và Van Gosh. Hầu như một tranh của Dégas đều có sự cô đơn riêng rẻ dù là các vũ nữ ballet, những kỵ sĩ, khách uống rượu. Điều đó làm tôi thấy tranh của anh Vĩnh thường một điều gì cô đơn như một chiếc thuyền nhỏ neo riêng. Vì thích màu vàng đặc thù của Van Gosh, tôi thích màu vàng trong tranh của anh Vĩnh. Có một bức thiếu nữ mặc áo bà ba vàng trông giống em vợ tôi 100%.

Tôi chỉ nhớ có một lần anh Vĩnh đem tranh từ Canada về Orange County triển lãm do Hội QGHC Nam Cali tổ chức.

Và sau đó, theo cảm nhận riêng của tôi, web Tiếng Thông Reo đổi chiều một cách tế nhị, trùng hợp với sự đổi chiều của một số đại đồng môn huynh trưởng và tôi đã không đọc và không gởi bài. Tôi không thể nhớ cụ thể như thế nào nhưng đưa ra một trường hợp gần giống.

Ví dụ bàn về cuộc chiến của Lê Duẫn. Trong đó mọi thứ đều do Lê Duẫn quyết định; HCM đã già nua đã bị loại ra ngoài. Trong dịp Mậu Thân HCM chỉ là cái bung xung. Điều nầy giống như lập luận tha tội của Bùi Tín. QGHC Đào Văn Bình đã xuất bản sách cho biết HCM có đến ba bản di chúc; HCM đã cúi lạy Ngô Đình Diệm xem là anh hùng dân tộc, HCM sợ chết sẽ thành quỷ, mong đồng bào tha tội.

Hoặc như một bài thơ kinh khủng nhiều thứ bảng đỏ bỏ đảng nhưng câu lái cuối cùng là bác đi, bi đát cho chúng cháu; hàm ý vì HCM chết nên mới có cảnh cải tạo, dân đói, nếu HCM còn sống thì miền Nam là thiên đường, không bi đát, có bác mà lo chi.

Sự thay đối tế nhị nầy xẩy ra ở nhiều blogspot, trình bày mỹ thuật hơn và có cover chống cộng, như TTR vẫn còn cờ vàng chút chút lấy lệ. (Tôi mới mở TTR thì thấy nhiều bài của tôi ghi ngày rất gần đây như 2024). Từ đó tới nay tôi không biết TTR đi theo hướng nào, blogspot phát triển ra sao.

◙

Tôi có mua ấn bản tin học của New York Times nên đã đọc bình luận của Thomas Friedman (TF) và thấy bản dịch không đi ra ngoài. Nhìn chung bài nầy không thuộc loại chỉ trích cố đấm ăn xôi. Từ xưa TF là người nhủng nhặn nhất trong đám OpEd của NYT.

TF đã quên nguyên tắc quan trọng: quân sự là phương tiện của chính trị. Lenine đã viết lại văn hoa hơn. Một cuộc chiến mang tính chất chính trị bao nhiêu thì mang tính chất quân sự bấy nhiêu và ngược lại. Dân Chủ cũng như những tờ báo nầy và CNN, phản đối vì nhu cầu phản đối, đã oan oan nói Trump không biết mình muốn gì và không bị khiêu khích. Khiêu khích không có thời tiêu như nợ quá 10 năm thì xúy xóa. Mục tiêu đề ra từ khi bước chân về nước của Khomeni là tiêu diệt HK mà hình minh họa bài báo cho thấy rõ. Từ lớn đến bé, Iran không bao giờ dấu việc nầy; đó không phải là khiêu khích chăng.

Một nước nhiều vũ khí hạch nhân nhất đi cấm kẻ khác có hạch nhân là điều vô lý. Nhưng trong tính chất tương đối của vạn sự, thế giới đã phải chấp nhận nhu cầu không phổ biến hạch nhân nữa. Thế giới sẽ bị tiêu diệt vì hạch nhân nổ do tai nạn nhầm lẫn, động đất hay thiên thạch. Thế giới chủ trương "non nuclear proliferation" chứ không nói "nuclear disintegration", mặc nhận ai đã có thì cứ giữ.

TF chí trích Trump không chịu ngưng chiến nhưng Iran có chịu ngưng chiến hay không. Cái ông tổng thống mới mở miệng hòa hoãng với lân quốc, một giờ sau lân quốc ăn bom ngay. Hãy xem lại những lời tuyên bố của giới hữu quyền như tăng thống hay chủ tịch ủy hội an ninh, nhất quyết HK và DT phải bị tiêu diệt mới chịu ngồi yên.

TF có lý khi lo ngại lúc hệ thống chỉ huy Hồi giáo bị giải tán, Iran sẽ hổn loạn đủ thứ, các phe phái cũ sẽ đánh nhau, các lực lượng Kurd sẽ nổi dậy. Lybia đã nhiều xáo trộn hơn khi Mỹ và Nato giúp phe chống đối bắt Gaddafi mà giết đi. Congo giết Lumumba để nội chiến từ 1960 đến  nay ...Iran nguy hiểm hơn nữa, 40 năm đủ để tổ chức vệ binh hồi giáo có mặt từng góc đường. Người muslim thường dân ngoan đạo sẽ trở thành lính chiến.

Tôi sẵn sàng chia sẽ sự quan ngại nầy của TF. Rất nhiều nhà quan sát ngạc nhiên tuy tình hình nhẹ hơn tại sao không có biểu tình như mấy tháng trước. Có lẽ HK đã kỳ vọng cuộc nổi dậy khi nói chúng tôi thả bom xong, Khameni đã chết thì nhân dân Iran sẽ lo định mệnh của mình. Ngạc nhiên không kém, chủng tộc Kurd chiếm 1/10 dân số, đã có tổ chức, trang bị, kinh nghiệm chiến đấu, những nhóm nầy ngồi yên. Họ có thể cùng dân chúng lật đổ chính quyền. Thổ Nhĩ Kỳ đã thấy và tuyên bố sẽ đổ quân ngăn chận, không phải vì thương gì Khameni. Nhưng nếu vậy thì nhóm Kurd nầy sẽ trở nên hùng mạnh giúp người Kurd tại Thổ ly khai thành lập một Kurdistan.

Quan điểm của TF gần giống với quan điểm của Thổ và vài lân quốc khác: cứ giữ chính thể thần quyền Iran nhưng kiềm chế, ngõ hầu tránh lỗ trống chính trị trong vùng.

Trump cũng thấy như vậy, ông muốn dùng giải pháp Delcy như ở Venezuela, cũng như Cuba đang thành hình qua chính lời của TT Cuba hôm nay. Dân Cuba đã tấn công đốt phá trụ sở đảng CS phía bắc.

TF viết: Trump và Netanyahu đã làm suy yếu đáng kể khả năng hạt nhân của Iran, sức mạnh hải quân, không quân và phi đạn của nước này. Đây là điều tốt cho người dân Iran, xét đến việc chế độ đó đã sử dụng quyền lực giết hại rất nhiều người, và cũng tốt cho khu vực. Điều khôn ngoan cần phải làm bây giờ là tạm ngưng lại và xem mọi chuyện sẽ diễn biến và hậu quả của nó như thế nào.

TF viết bài nầy ngày 9, nay đã 5 ngày. Tình hình thay đổi từng giờ và bất ngờ. Pakistan đưa chiến hạm vào eo bể Hormuz bảo vệ thuyền bè của mình. Tàu lên tiếng phản đối Iran đốt tài dầu; các quốc gia Trung Đông lên án Iran tại LHQ đã bắn phá họ; Iran đã gây hấn Italy bắn hỏa tiển vào căn cứ quân sự Ý tại Iraq huấn luyện quân nhân chống Isis, Thổ Nhĩ Kỳ đưa máy bay đến đảo Cyprus vì Iran bắn hỏa tiển vào đất Thổ. Và mới nhất hôm nay 5 ngàn lính nhảy dù thiện nghệ được đưa đến trong vùng với 50 ngàn quân sẵn có. HK đã bắn phá các khu quân sự trên đảo dầu Kharg. Về trước nữa, tình hình biến chuyển từng giờ như Anh đột nhiên cho phép HK sử dụng căn cứ quân sự ở Cyprus; Pháp Đức Ý gởi chiến hạm đến Địa Trung Hải v.v...

TF chê trách Trump không biết sẽ đi đường nào, và không biết sẽ chấm dứt lúc nào. Lịch sử cho thấy rất dễ bắt đầu chiến tranh nhưng vô cùng khó khăn mà chấm dứt. Tuy vậy, ý của TF nên áp dụng cho Iran nhiều hơn. Mở đầu Iran nói sẽ giới hạn tấn công căn cứ quân sự của Mỹ ở Trung Đông nhưng Oman không có căn cứ vẫn ăn bom. Tiếp đến bắn phá nơi lọc nước biển, rồi đến phong tỏa eo biển Hormuz dứt đường sống của mấy nước cận kề, tuyên bố sẽ bắn các ngân hàng. Mới nhất thì Iran mở ra quá nhiều đường, không biết sẽ đi đường nào khi cho biết mọi cơ sở kinh tế, trụ sở thương mãi, công ty v.v... nào ở Trung Đông có Mỹ đầu tư đều sẽ là mục tiêu của hỏa tiển. Có chỗ nào Mỹ không mua chứng khoán, trừ cái xe ba gạt bán dừa xiêm, đá chanh đường. Hóa ra Iran chơi với lũ không có súng nhưng có tiền.

Với tình hình nhảy nhanh như ngựa, rất khó mà có ý kiến về ý kiến của TF, ngoại trừ những lưu ý cần thiết khi HK cho bộ binh tiến vào lãnh thổ Iran như địa hình núi đồi của xứ nầy. Cần lượng định mức độ hợp tác của người Shiite cuồng tín, họ có trở thành chiến binh như kiểu Ngô Ganh hay không (anh em ơi, VC đến làng gậy đùi lựu đạn súng trường giết đi). Nếu chuẩn bị cẩn thận, "boots on the land" sẽ lục soát các ổ hỏa tiển mà phi cơ không thể tìm ra; mà phải đánh nhanh không để thành một du kích chiến kéo dài.

◙ Trở về câu chuyện nội bộ, anh Nhan Tử Hà biết rõ hơn nhiều người vụ sáu nữ cầu thủ bóng tròn Iran xin tỵ nạn ở Úc; không kể người thứ bảy thay đổi ý kiến. Úc vừa công khai hóa đã cho tỵ nạn một nhân viên ngoại giao Iran từ hai năm nay. Anh tự trả lời một chế độ thần quyền như thế có nên bênh vực hay không.

Về mặt nổi, bình luận của Thomas Friedman chẳng có gì là quá khích nhưng Mậu Thân lo ngại đó là một cái vòi của con bạch tuộc từ Úc Châu bỏ qua Canada dò đường (testing the water) như đề lô pháo binh./-