Trại nuôi chó Nam Hàn
Thịt cầy và thịt cấy
Cell Culture War, London Times Feb16, 2024
Regina Rini
Ngày 9 thg Giêng 2024, Quốc Hội Nam Hàn thông qua đạo luật cấm nuôi chó làm thịt, gây nhiều xáo trộn. Vào thời điểm 2015, các cuộc thăm dò cho biết 1/4 dân số Nam Hàn vừa nhấm nháp thịt chó. Trước cuộc bỏ phiếu nầy, Hội Thịt Cầy Nam Hàn tuyên bố: Không ai được phép tước đoạt quyền ăn thịt của 10 triệu người xơi thịt (cầy). Nhưng người Triều Tiên thế hệ trẻ cùng quan điểm với dân chúng các nước giàu trên thế giới cho rằng chó là loài thú gần gũi với trẻ em và không đáng làm thịt mà ăn.
Trong cùng thời gian nầy, lập pháp của tiểu bang Florida đang xúc tiến việc cấm một món nấu khác gọi là thịt cấy (cultured meat), thịt làm từ các tế bào trong phòng thí nghiệm. Loại thịt nầy hiện rất mắc. Một cái burger thịt cấy giá gấp 10 lần burger thịt bò sống. Nhưng cultured meat sẽ vinh dự phục vụ một thế giới mới có thể thỏa mãn khẩu vị thịt mà không cần đến thịt từ lò sát sanh.
Sau khi Cơ Quan Quản Lý Dược Phẩm và Thực Phẩm (USFDA) vào năm 2023 chứng nhận thịt cấy an toàn, các nhà hàng tiên phong ở Thủ Đô và San Francisco gấp rút đem vào thực đơn. Trong lúc ấy, các tiểu bang do Đảng Cộng Hòa lãnh đạo giành nhau danh hiệu tiểu bang đầu tiên cấm thịt cấy.
Cười khinh việc ăn thịt chó là một trong những thái độ bất thân thiện người Tây Phương dành cho Đông Á. 20 năm trước, trong cuộc giành nhau tổ chức Thế Vận Hội 2008 giữa Paris và Bắc Kinh, phe Tàu nói rằng trong cái kinh đô ngăn nắp của Trung Hoa, không như hố xí bên bờ sông Seine, không có ai lo ngại sẽ đạp lên cứt chó. Phe Pháp trả lời: ai chả biết vì Pháp không ăn thịt chó. (Kết quả, thịt chó cấm bán những nơi tranh tài Thế Vận Hội Bắc Kinh).
50 năm trước, Cora Diamond đã chỉ trích các triết gia khác bênh vực đường lối ăn chay dựa trên những nguyên tắc trừu tượng. Bà nói họ không biết con người sẵn sàng ăn mọi thứ thịt; chỉ không ăn thịt người, dù người chết một cách tinh tấn như bị sét đánh.
Nhưng với thịt cấy thì sao? Thịt cấy không lấy từ các con vật sống. Bênh vực việc cấm thịt cấy, thống đốc DeSantis nói: Quý vị muốn thịt hả? hãy đến Florida, chúng có thịt; chúng tôi không tạo ra thịt giả". Nguyên động lực của ông có lẽ là để tránh cạnh tranh bất lợi cho ngành nuôi bò hơn là vì lý do luân lý. Ý Đại Lợi cũng làm như vậy vào tháng 11 năm qua.
Texas và Florida đều đưa chuyện thịt cấy vào cuộc tranh luận môi sinh giữa hai đảng, nào là canh nông làm cho nhiệt độ trái đất tăng, nóng hơn v.v...đúng hay không?
Kỹ nghệ chiến tranh văn hóa đã làm lu mờ mối bức thiết luân lý là giảm thiểu sự khổ đau của thú vật. Đừng dùng thịt cầy thịt bò thay cho thịt cấy, thịt cấy không dựa vào thịt từ lò sát sanh.
Bình loạn xạ:
Cách đấy 10 năm, các khoa học gia Thụy Điển tiên đoán 50 năm nữa thế giới muốn hay không muốn đều phải ăn chay vì lúc ấy trái đất không đủ nước trồng thực phẩm cho thú vật như cỏ, bắp và nước uống cho chúng. Rứa là còn 40 nữa thế giới có cơ duyên theo nhà chùa thứ thiệt, chứ không phải thứ giả bán tự vi sư.
Trước đó nữa, cách nay cả 70 cuốn lich, người Nhật tuyên bố biển sẽ là nguồn sống khi mặt đất không đủ sức cung cấp thực phẩm vì thiếu nước, đất khô vì môi sinh bị phá hoại, núi trọc, lụt kéo đất màu xuống biển. Người Nhật nâm bờ oan ăn rong biển (sea weed) nên họ đoan chắc như vậy. 70 năm trước chưa có những vụ dầu ngập đại dương (oil spill), lâu lâu có chiếc tàu dầu vĩ dại đụng đá ngầm vì thuyền trưởng say thuốc lào. Cũng như khoan dầu ngoài khơi tránh sao cho dầu không rơi rớt. Những nước phát triển vội như VN và Tàu thải ra biển vô số thứ chất tóc xít; như quanh Saigon cá không sống được thì nước đó sẽ chảy ra biển.
Nhưng hiện nay, sản xuất thịt rất tốn kém; nguyên do chính là trồng thực phẩm cho thú vật, nông cơ nông cụ đều dùng xăng, chuyên chở súc vật tốn xăng nữa. Ngoài ra phân bón làm ô nhiểm. Triệu tấn phân hóa học ở MidWest hằng năm trút xuống sông Mississippi, ô nhiễm vịnh Mexico.
Do đó, cứ rất thực tiển như ăn con gà chay, hãy phát triển thịt cấy. Thế giới không âu lo chuyện sinh tưởng, ngã tưởng, vọng tưởng của PG từ gà chay gà mặng. Họ gọi là "carnivorous taste", khoái ăn thịt. Vã lại chữ "meat" dùng cho thực vật: thịt quả xoài, meat of mangove, of banana.
Thần học Tây phương đã bớt nhắc luận thuyết rằng God sinh ra thú vật cho con người ăn, ngõ hầu có sức phụng thờ God; có người nói đó là egocentric; God chỉ làm cho chính mình để được phụng thờ. Quan niệm nầy được các giáo sĩ bảy tám trăm năm trước đưa vào Tàu mới có lý thuyết "vật dưỡng nhân''. Ngày nay các Bible nói bữa ăn đầu tiên Adam nấu cho Eva là bữa ăn chay, Adame vào vườn God tạo dựng hái lá và trái cây làm bữa cho Eva.
Các thay đổi lớn về sản xuất đều gây xáo trộn nhưng rồi cũng qua. Ví dụ mới nhất là trồng thuốc lá ở Mỹ. Thuốc lá là nguồn sống, đến độ tên tiểu bang Virginia là thuốc thơm thuốc màu vàng ghi trên các bao thuốc. Ngành trồng cây thuốc xem như tê liệt mà các tiểu bang như Virginia không chết. Trong kinh tế, nhiều nghịch cảnh mà lợi hơn. Chuyển từ nuôi bò qua một ngành khác có thể nhiều sinh lợi hơn tùy sáng kiến.
Chừng thập niên 1930, một nữ Phật Tử trẻ ở Bến Tre đã viết cuốn Phật Giáo Dưỡng Sinh gồm nhiều vần đề kể cả masturbation. Bà phân tích khá chi tiết việc ăn chay, bà trích dẫn một luận thuyết dài của một bác sĩ nói rằng cơ cấu thân thể con người là một giống ăn rau quả như không có răng nanh xé thịt, có những điểm giống như bỏ ăn cỏ.
Tuy vậy, con người đã ăn cùi giống con gazelle, thủy tổ con nai vàng ngơ ngác ngày nay.
Về cultured meat, Singapore đã khai thác khá nhiều.
Người Việt ở quận Gwinette Georgia thường mất chó và mèo; họ đổ thừa cho người Đại Hàn nhưng người Việt mình không ăn thịt chó hay sao. Sống trên đời phải ăn cái dồi chó, xuống âm phủ có có mà ăn không?------------------------
=========================================================================
 |
| chợ Nha Trang thập niên 1960 ================================== |
Tôn Thất Tuệ
1954 đình chiến Đông Dương, Hỏa Xa VN cho chạy những chuyến tàu chợ từ Huế vào Đà Nẵng. Tàu chợ đi một chút thì ngừng như từ ga Huế xuống An Cựu thì ngừng, Dạ Lê, Nong, Truồi v.v... Tàu ra khỏi hầm thì than bụi đầy áo quần. Nhưng rồi qua khỏi đèo mình thấy nhiều ánh sáng hơn từ Huế vô. Dẫu sao cũng đến Đà Nẵng trên chuyến tàu không có những va gông bọc sắt và ba xe phía trước phòng khi mìn nổ thì đầu máy không bị thiệt hại.
Lúc ấy tôi 14 tuối vẫn còn những vô định trong đầu từ chiến tranh 1945. Tôi muốn ra khỏi thành phố Huế cho biết, vì ở Tourane có gia đinh Dì Bé của tôi. 1945 dì dượng ở Bao Vinh Huế có cho tôi một chiếc chiếu để xếp đội lên đầu cho đỡ nắng. Lúc ấy mấy chị em tôi tản cư và hồi cư từ làng Thế Chí phá Tam Giang, ghé Bao Vinh. Chúng tôi chia làm hai; hai đứa về Vi Dạ, hai đứa lên phía Thuyền Tôn. Hướng núi là tôi và người chị. Trưa nắng tôi đội chiếc chiếu trên đầu.
Rồi nghe nói dì dượng vô Đà Nẵng, dì có sạp bán rau cải ở Chợ Hàn đến mà hỏi thì ra. May đến thì người con gái giúp mẹ đi kêu dì về coi thằng bé nầy có bà con không. May quá nếu không thì tối đó ngủ chỗ mô.
Nhà dì dượng chen trong khu đất phía sau một sân tennis khu Chợ Cồn, làm bằng gỗ thùng. Ở lại mấy ngày, tôi đi lang thang và thấy như một mặc khải thiên đường, những nữ sinh Tàu đồng phục jupe xanh áo trắng và đi giày cao cổ mình gọi là giày basket bằng vải đen; vui chơi trong sân trường sau những hàng rào sắt uy nghi.
Nghe kể, dì mua cho một đôi giày basket đen nầy đem về kinh đô. Bẳng đi thời gian hơn nửa thế kỷ, tôi có về lại Đà Nẵng chừng 2010, tìm gặp lại dì ở Chợ Cồn. Dì mắt đã yếu nhiều.
Trời ơi, e phải khóc thôi, dì nói mẹ tôi chết trên tay dì. Tôi sinh 1939, chỉ biết mẹ tôi chết khi tôi chừng một tuổi và dì đã bồng tôi theo đám ma. Dì bà con với mẹ tôi ra sao tôi không biết. Trước chiến tranh 1945 nhà tôi ở Bến Ngự và dì ở với ngoại cũng có nhà ngay đó. Dì thường đến nhà tôi bẻ măng vòi về nấu bánh tét tro màu đỏ.
Lúc tôi đến Đà Nẵng lần nầy, dì có người con trai lớn hơn tôi nhưng gọi tôi bằng anh, người ấy có tiệm sửa radio. Lúc ấy tôi không còn bình tĩnh và ra về không lấy địa chỉ của dì. Mất liên lạc cho đến nay.
Dượng tên là dượng Giờ, chuyên nghề lái xe vận tải, Huế Đà Nẵng và các tỉnh phụ cận. Dượng bị tim ngừng khi đang lái xe nhưng ngừng xe được không gây tai nạn cho ai. Dì và con gái tiếp tục hàng rau ở Chợ Hàn, khi dượng qua đời.
Tôi còn một vài kỷ niệm nữa với thành phố Đà Nẵng nhưng tôi không tin Đà Nẵng ngày nay còn giữ một chút gì của Đà Nẵng xưa trên hầu như mọi phương diện. Tôi yêu Đà Năng xưa là vậy; đúng như lời của Pierre Loti, nhà văn Pháp, hãy yêu thương những gì không thể thấy lần thứ hai.
Thân ái,
 |
| cầu Nam Ô từ Đà Nẵng đi Huế ====================================== |
No comments:
Post a Comment