Từ chuyện TQ vượt qua Mỹ trở thành quốc gia thương mại lớn nhất hành tinh vào năm 2012

Sunday, 10 February 2013 23:16

Nguyễn Xuân Nam Cali Today News – Vào ngày đầu năm, một bản tin chi tiết của Bloomberg cho biết rằng nếu tính về phương diện hàng hóa đơn thuần, thì Trung Quốc đã vượt qua Mỹ trở thành quốc gia thương mại (tổng giá trị xuất và nhập cảng) lớn nhất hành tinh vào năm 2012 vừa qua. Tổng số xuất nhập cảng của Mỹ trong năm ngoái là 3.82 ngàn tỷ Mỹ kim, theo số liệu của Bộ Thương Mại Hoa Kỳ. Trong lúc đó, số liệu của Tổng Cục Hải Quan Trung Quốc cho biết tổng số trị giá xuất nhập cảng của Trung Quốc trong năm qua là 3.87 ngàn tỷ Mỹ kim, vừa đủ vượt Hoa Kỳ. Sự ảnh hưởng gia tăng của Trung Cộng trong lãnh vực thương mại toàn cầu có thể thúc đẩy thương mại song phương giữa các quốc gia và làm chậm lại hợp tác thương mại khu vực. Ví dụ như Đức có thể gia tăng gấp đôi xuất cảng sang Trung quốc vào cuối thập niên này, như hiện đang làm với Pháp, theo ước đoán của ông Jim O’Neill của công ty Goldman Sachs Group Inc. Ông O’Neill cũng nói thêm rằng “Đối với quá nhiều nước trên thế giới, Trung quốc đang nhanh chóng trở thành đối tác thương mại song phương quan trọng nhất. Và với tốc độ này thì vào cuối thập niên hiện nay, sẽ có nhiều quốc gia châu Aâu tiến hành thương mại với Trung quốc với tư cách từng quốc gia riêng rẻ hơn là với tư cách thành viên của Âu châu.” Nếu tính luôn cả các lãnh vực dịch vụ thì tổng giá trị thương mại của Mỹ lên đến 4.93 ngàn tỷ trong năm 2012 (theo U.S. Bureau of Economic Analysis, viết tắt là BEA). Theo BEA nói trên thì chỉ riêng dịch vụ, Mỹ thặng dư 195.3 tỷ, nhưng lại thâm thủng 700 tỷ hàng hóa, trong lúc đó Trung quốc thặng dư qua hàng hóa là 231.1 tỷ trong năm 2012. Theo World Bank (Ngân hàng thế giới) thì nền kinh tế Mỹ với 300 triệu dân tạo ra tổng sản lượng (GDP) là 15 ngàn tỷ, trong lúc đó Trung quốc với dân số gần gấp 5 Hoa Kỳ, nhưng lại chỉ tạo ra mức GDP là 7.3 tỷ vào năm 2011, gần bằng 1/2 của Mỹ. Tổng Cục Thống Kê Quốc Gia của TQ (National Bureau of Statistics) vừa công bố GDP của TQ năm 2012 là 51.93 ngàn tỷ yuan (nhân dân tệ), tương đương 8.3 ngàn tỷ Mỹ kim. Một điều rất bất thường là TQ với mức GDP bằng 1/2 của Mỹ lại có tổng giá trị xuất nhập cảng cao hơn Mỹ. Nicholas Lardy, một nhà nghiên cứu của Peterson Institute for International Economics in Washington, nhận định rằng sự vượt qua Mỹ nói trên của Trung Quốc không phải vì đồng Yuan mất giá nên TQ tăng nhanh xuất cảng, mà vì TQ nhập cảng nhiều hơn trước kể từ năm 2007. Trong lịch sử, Mỹ trở thành cường quốc thương mại hàng đầu sau thế chiến thứ hai vì Mỹ thúc đẩy thương mại toàn cầu và hệ thống tài chánh thế giới. Chính sách bảo hộ mậu dịch vào thời kỳ 1930s đã tạo ra suy thoái kinh tế toàn cầu. Cùng lúc Mỹ gia tăng toàn cầu hóa, thì Anh, siêu cường kinh tế thế giới thế kỷ 19, suy thoái và lùi lại phía sau Mỹ. Học điều này, TQ sau thời kỳ Mao Trạch Đông (qua đời từ năm 1976) đã tập trung vào thương mại và đầu tư ngoại quốc để thúc đẩy kinh tế đi lên. Từ năm 1978 đến nay, mức phát triển trung bình của TQ là 9.9%. TQ trở thành quốc gia xuất cảng nhiều nhất từ năm 2009, trong lúc Mỹ (chỉ với 300 triệu dân) vẫn là quốc gia nhập cảng nhiều nhất với 2.28 ngàn tỷ vào năm 2012 trong lúc đó TQ (với gần 1.4 tỷ dân) nhập cảng chỉ 1.82 ngàn tỷ. HSBC Holdings Plc dự đoán TQ sẽ vượt qua Mỹ trong vai trò quốc gia thương mại đệ nhất (tổng giá trị xuất nhập cảng) vào năm 2016, thế nhưng gia tăng đột biến của thương mại TQ vào cuối 2012 khiến cho nước này đã vượt lên mức vừa đủ để qua Mỹ vào năm qua. Tháng qua, thương mại của TQ tăng đột biến: Xuất cảng tăng 25% và nhập cảng tăng 28% so với cùng kỳ năm ngoái. Con số này bị các tổ chức tài chánh như UBS AG and Australia & New Zealand Banking Group Ltd bày tỏ sự nghi ngờ. Tuy nhiên, Tổng cục Hải quan Trung Cộng khẳng định những con số đó là dựa trên số khai hải quan (quan thuế) đích thật và Bộ Thương Mại TQ giải thích rằng sự gia năng đột biến này xảy ra vì các nhà xuất nhập cảng vội vàng xuất cảng trước khi lệnh miễn phí khám xét được hủy bỏ vào cuối tháng qua. Vấn đề thâm thủng mậu dịch giữa Mỹ và Trung Quốc đã là một vấn đề được tranh luận trong cuộc vận động bầu cử tổng thống và vẫn còn là sự căng thẳng hiện  nay. Tuy nhiên, theo ông O’Neill thì các con số thống kê nói trên về thương mại TQ khẳng định một điều đáng nói hơn là nhu cầu kéo Trung Quốc vào cái cấu trúc thương mại và tài chánh toàn cầu mà Mỹ đã từng góp phần tạo ra hệ thống này. Ông O’Neill nói: “Bằng cách này hay cách khác, chúng ta phải kéo TQ liên quan vào, nhập vào các tổ chức toàn cầu hiện nay và tương lai dù cho TQ có miễn cưỡng đi chăng nữa.” TQ mà đứng ngoài các hệ thống này, từ tài chánh đến ngân hàng thế giới, mới là chuyện phiền toái hơn. Chuyện TQ từng là một nền kinh tế hàng đầu thế giới thì đâu phải là chuyện mới mẻ gì. Thời nhà Thanh ở thế kỷ 18, TQ được xem là một nền kinh tế dẫn đầu thế giới. Điều khác biệt giữa Đế chế nhà Thanh và vương quốc Anh lúc đó là nhà Thanh không chú trọng vào thương mại. Vua Càn Long trong lá thư vào năm 1793 gửi cho vua George III của Anh có đoạn: “Chúng tôi có tất cả mọi thứ. Tôi không đặt giá trị trên những vật lạ và chúng tôi cũng không cho nước ông dùng để sản xuất.” Bao nhiêu thế kỷ rồi, từ thế kỷ 18 thời nhà Thanh đến cuối thời Mao Trạch Đông, TQ đi từ sự bế môn tỏa cảng cho đến hòa nhập từng phần vào thế giới về mọi mặt từ thương mại, tài chánh, chính trị và các giá trị nhân quyền,… Ông O’Neill nói rất có lý là để một TQ đứng ngoài thế giới, hành xử độc lập với thế giới thì có hại hơn là một TQ tham dự vào thế giới một cách có trách nhiệm hơn,… Đây là điều mà Trung Quốc và Việt Nam rất sợ, vì họ cho rằng đó là một trong những chiến lược “diễn biến hòa bình” tạo họ sụp đổ hệ thống về cấu trúc cũng như về ý thức hệ… Chuyện kinh tế có khi đâu chỉ là chuyện kinh tế không thôi… Nguyễn Xuân Nam