QUÁN BIÊN THÙY

      Tôi có thói quen, cuối tuần thường đến tiệm Cà phê Factory của người Việt trên đường Brookhurst, Westminster để họp mặt bạn bè. Nơi đây tôi có dịp hàn huyên với những bạn bè năm xưa , trong đó có cố đồng môn Quốc Gia Hành Chánh Phùng Minh Tiến. Tiệm có nhiều “ẩm khách” ngồi ngoài hiên, theo từng nhóm với nhau. Họ bàn chuyện “thiên hạ sự”, hay kể lại những kỷ niệm thuở thanh xuân - những năm trước ngày Sài gòn rơi vào tay CS.  Ở lứa tuổi trên dưới “thất bát tuần”, kể lại chuyện xưa cũng là cách trắc nghiệm trí nhớ xem còn “dùng được” hay không, tinh thần còn minh mẫn không? - mặc dù thể chất đã bắt đầu “vô dụng” !

          Hôm ấy anh Tiến giới thiệu tôi với một “ẩm khách” - cựu pilot của không quân VNCH trước năm 1975:

          -Đây là anh T. từng lái trực thăng, huấn luyện lính “Biệt kích nhảy toán” trong rừng cao su Lộc Ninh năm xưa…

          Nghe anh Tiến nhắc đến Lộc Ninh, tôi có cảm tưởng sắp được hưởng cái thú “tha hương ngộ cố tri”!   Anh T. bắt tay tôi thật chặt khi biết tôi đã từng làm việc ở Lộc Ninh những năm 1969-1970. Anh ta thân mật hỏi :

          -Hồi đó anh làm việc ở Lộc Ninh à? Sĩ quan Chi khu hay Sĩ quan Địa phương quân?

          Tôi lắc đầu nhiều lần. Rồi do dự chốc lát –vì ngại mình không cùng “màu áo chiến binh” với anh trong quá khứ - tôi trả lời:

          -Không , tôi từng là Phó Quận Hành chánh  Lộc Ninh…

Vì muốn gợi lại chuyện xưa ở nơi có nhiều kỷ niệm ấy, tôi bèn hỏi anh:

          -Theo anh, thị xã Lộc Ninh có gì đặc biệt, đáng nhớ?

Anh ta hỏi lại tôi :

          -Vậy anh có nhớ quán hủ tiếu thiệt ngon ở chợ Lộc Ninh tên là gì không ?

Tôi đáp nhanh với người đang sát hạch “bộ nhớ” của tôi:

          -Có chớ! Quán Biên Thùy, ở dãy nhà bên cạnh chợ, gần tiệm thuốc bắc người Hoa phải không?

Thấy tôi còn trí nhớ tốt, anh ta liền hỏi lại :

          -Ngoài hủ tiếu ngon, quán đó có gì đặc biệt hấp dẫn thực khách?

            Câu hỏi này như ánh chớp rọi vào tiềm thức tôi . Nó làm sống lại trong tôi nhiều kỷ niệm ấp ủ từ lâu. Như một thí sinh được giám khảo hỏi trúng “bài tủ”, tôi đáp ngay:

          -Cô con gái chủ quán người Việt gốc Hoa…

          Anh ta lại hỏi dồn thêm:

          -Cô ta tên chi?

          Bỗng nhiên, cái tên nằm trong tiềm thức mấy mươi năm qua bỗng loé lên trong óc tôi:

          -Cô Dứng!

          Người cựu phi công trực thăng nhìn tôi mỉm cười hỏi:

           -Anh nhớ tên “người đẹp” lâu lắm đó. Chắc hồi đó anh thường đến ăn hủ tiếu ở quán cô Dứng? Hay là bồ bịch với cô ta ?

          Tôi đáp ngay:

          -Không đâu anh. Tôi chưa từng quen thân với cô Dứng chứ đừng nói “bắt bồ” với cô ta! Còn vì sao tôi còn nhớ tên cô ta lâu đến thế, chuyện đó dài dòng lắm,  tôi sẽ kể cho anh nghe …

                                                          *****

          Lộc Ninh là quận biên thùy của tỉnh Bình Long, sát biên giới Campuchia. Quận lỵ nằm trên quốc lộ 13, cách Sài Gòn khoảng 110km về hướng tây bắc. Đó là một thị trấn xưa. Nơi đây người Pháp thành lập đồn điền cao su Cexo , kiến tạo những cơ ngơi khang trang cho công nhân cạo mủ cao su cư trú, sinh hoạt.

          Trước năm 1960, Lộc ninh có đường xe lửa về Sài gòn, phần lớn để chuyên chở mủ cao su đã sơ chế. Về sau, vì VC thường hay phá hoại đường sắt, nên tuyến đường này bị hủy bỏ. Quận Lộc Ninh nằm sát biên giới Cam bốt, nên VC thường lẻn sang đặt súng cối pháo kích vào thị trấn. Thỉnh thoảng du kích xuất hiện trên Quốc lộ 13,  đắp mô, giật mìn, chận bắt các viên chức xã ấp đi xe đò trên tuyến đường Lộc ninh - An Lộc.

          Lộc Ninh cũng là quận đầu đời công chức của tôi, sau khi tốt nghiệp trường Quốc Gia Hành Chánh Sài gòn năm 1967. Sau đó, tôi  trải qua khóa huấn luyện sĩ quan trừ bị 1/68 trường Bộ binh Thủ Đức. Đầu năm 1969, tôi đáp xe đò lên tỉnh Bình Long trình diện Tỉnh trưởng và nhận Sự Vụ Lệnh bổ nhiệm làm Phó quận Lộc Ninh.

          Vì đường bộ thường bị VC giật mìn, bắn sẻ… nên tôi phải đi bằng máy bay Cessna của đồn điền, từ Sài gòn lên nhiệm sở mới. Quận lỵ Lộc Ninh đã trải qua hai trận chiến 1967 và Mậu thân 1968, khiến nhà cửa trong phố chợ đổ nát. Nhưng trong lồng chợ, khách hàng lo tái thiết nên người buôn kẻ bán tấp nập.   Điều trước tiên tôi nhận thấy khi máy bay hạ cánh xuống phi trường Lộc Ninh là những rừng cao su dày đặc bao quanh. Cuối phi đạo có căn cứ Biệt kích được xây theo hình tam giác, ẩn mình sát mặt đất. 

          Cạnh sân bay có chi khu quân sự rộng lớn- nơi ăn ở và làm việc của Chi khu trưởng (kiêm Quận trưởng) cùng các sỹ quan chi khu. Bên cạnh là compound của các cố vấn Mỹ và thông dịch viên người Việt. Một con đường nhỏ từ phi trường chạy dài xuống thung lũng có khu phố chợ.

          Nằm trên Quốc lộ 13 là văn phòng quận - một căn nhà gỗ cao ráo kiến trúc đặc biệt. Trước đây là Hội quán đồn điền cao su Cexo của Pháp. Từ cửa sổ của văn phòng làm việc Phó quận, có thể nhìn thấy khu phố chợ. Xa hơn nữa là Làng Hai, khu vực thiếu an ninh mà tứ đó VC thường lẻn về pháo kích vào quận lỵ.

          Chợ Lộc Ninh khá sầm uất, buôn bán tấp nập. Có nhiều quán bán cà phê, hủ tiếu; với một tiệm bán thuốc bắc và một tiệm thuốc tây. Duy chỉ có điều bất tiện là chưa có nhà máy điện để đem lại ánh sáng và an ninh về đêm cho dân chúng. Vì cẩn trọng, tôi không hề đến quán xá trong khu chợ để ăn sáng, uống cà phê.

          Hồi ấy tôi có nghe đồn có một quán hủ tiếu khá ngon trong khu phố chợ, trong đó có cô Dứng- ái nữ chủ quán người Hoa , với nhan sắc “chim sa cá lặn”. Các chàng trai trong khu phố, kể cả quân nhân thường đến đây ăn uống. Có lẽ đó là lý do mà anh chàng phi công đến công tác ở Lộc Ninh năm xưa, nay đã gần bát tuần mà vẫn còn nhớ đến quán hủ tiếu nổi danh trong chợ Lộc Ninh.

          Thật ra, quán hủ tiếu ấy không có bảng hiệu. Tên quán Biên Thùy là do các quân nhân trú đóng ở một quận nơi biên thùy như Lộc Ninh, đã gọi, lâu dần thành thói quen.    

          Vào những ngày đầu mới đến quận nhậm chức, sau giờ làm việc buổi chiều ở văn phòng, tôi lái xe vào chi khu quân sự Lộc Ninh để nghỉ đêm. Vài hôm sau, tôi thấy nơi trú ngụ này chật hẹp, gò bó, nên đã nhờ viên sỹ quan phụ tá Nhân Dân Tự Vệ tìm thuê một căn nhà trong khu phố .

          Nhà thuê gần căn nhà chính của chủ nhân trong khu phố chợ.  Nhà có hầm chống pháo kích, nên ban ngày tôi ở đó để ăn uống nghỉ ngơi. Đêm đến, theo lời mời của chủ nhà, tôi thường đến nghỉ qua đêm trong căn phòng sát bên hầm trú ẩn của gia đình. Chủ nhà gốc người Hoa lấy vợ Việt – được gọi là thím Hoa. Họ làm ăn sinh sống tại đây; có môn bài bán gạo, và họ dùng kho gạo làm hầm trú ẩn chống pháo kích. 

          VÌ tôi sống độc thân tại nơi làm việc, nên ông Quận trưởng biệt phái cho tôi một nghĩa quân người Việt gốc Hoa còn trẻ, tên Mụn. Anh ta  lo việc cơm nước, giặt giũ và làm cận vệ cho tôi lúc ban ngày. Chiều tối anh ta lên chi khu quân sự làm nhiệm vụ canh gác.

          Tình hình an ninh tại quận Lộc Ninh, sau trận đánh Tết Mậu thân 1968, đã trở lại yên tĩnh. Thỉnh thoảng du kích VC thường pháo kích lúc đêm khuya. Do đó, Thiếu tá quận trưởng quyết định tổ chức hành quân vào Làng Hai, nơi du kích VC thường pháo vào quận lỵ. Cuộc hành quân lúc mờ sáng, thật bất ngờ, nên chi khu đã bắt giữ một số du kích VC, khám phá nơi tích trữ lương thực, một số tài liệu chúng bỏ lại để tẩu thoát.

          Hành quân xong, khi trở về Thiếu tá Quận trưởng đưa cho tôi một sơ đồ ghi đường đi công tác của Phó quận, cũng như những nơi tôi thường đến viếng thăm dân chúng, thân hào nhân sĩ trong quận. Ông Quận nghiêm giọng lưu ý tôi:    

          -Ông Phó nên cẩn thận. Ban đêm đừng đi một mình ra khỏi nhà. Nhất là nên đổi lộ trình công tác cũng như đi thăm viếng dân chúng. Ông cũng nên cho người dò tìm những kẻ khả nghi, thường đến quán xá đông đảo lấy tin tức, tìm cách ám hại ông …

          Tôi suy nghĩ về những lời Thiếu tá quận trưởng và tìm cách đối phó. Một buổi sáng sớm, ông Quận đến gặp tôi tại nhà, bàn vài công việc trước khi đi hành quân. Tôi bảo nghĩa quân Mụn đi mua hủ tiếu đãi khách. Cậu ta mang “gà mên” ra đi nhưng lại trở về tay không. Tôi chưa kịp hỏi lý do, đã thấy cô gái chủ quán và người bán hàng bưng hủ tiếu đến.  Lại có cả hai ly cà phê sữa còn nóng hổi. Cô cúi đầu chào, e thẹn nói vài câu và tự giới thiệu tên Dứng.  

          Nhìn cô, tôi ngạc nhiên, thầm nghĩ: nơi phố chợ Lộc Ninh nhỏ bé này, sao lại có cô gái xinh đẹp đến thế? Người con gái mang hai dòng máu Việt Hoa có vẻ đẹp thanh tú như bức tranh Tàu. Cho nên cô đã thu hút cảm tình nhiều khách hàng nên quán hủ tiếu của cô đông khách chăng?

          Sau lần gặp cô Dứng, tôi nảy ra ý định thực hiện mạng lưới tình báo tại quán cô. Bởi quán này quy tụ nhiều khách hàng ăn uống ở khắp nơi trong quận lỵ. Ngoài các quân nhân của chi khu quân sự, lính biệt kích từ đồn bót trên phi trường thường đến quán cô Dứng, còn cóccư dân trong thị xã hay các ấp chung quanh,ccông nhân đồn điền cao su Cexo hay dân làm rừng, làm rẫy từ các vùng mất an ninh quanh thị trấn đến đây ăn uống. Cho nên tôi dự định sẽ nhờ cô Dứng thu thập tin tức từ những người lạ mặt đến quán này.

          Một buổi tối cuối tuần, như thường lệ, tôi đến nhà thím Hoa thắp đèn dầu, nằm xem sách. Bỗng nhiên có tiếng pháo kích ì ầm. Lát sau, có tiếng người gọi qua khe cửa:

          - Chú Thím Hoa ơi, có ông Phó ở đó không?

          Tôi bước xuống giường, vớ lấy khẩu súng ngắn định ra xem tình hình. Ông chủ nhà nhanh trí đưa tay cản tôi lại, rồi bước đến cánh cửa nói to:

          - Không có đâu! Hồi chiều Ông Phó ghé đây ăn cơm, sau đó ổng lên Chi khu rồi…

          Cùng lúc, thím Hoa thổi tắt đèn đến  nói nhỏ với tôi:

          - Ông Phó đừng ra vội. Tui ra ngoài nghe ngóng rồi cho ông biết tin tức.

          Lát sau, bà chủ nhà cho biết tình hình không có gì đáng lo, nhưng phải cẩn thận đề phòng. Người vừa hỏi ngoài cửa chính là Trưởng ấp LN. Thím Hoa thì thầm nói tiếp:

          - Người ta nói cậu ta có thân nhân Việt Cọng đó ông. Cậu ta có nhiều hành động đáng nghi lắm. Đêm tối, ông tránh gặp cậu ta thì hơn…

          Hôm sau, trong bữa cơm trưa tại nhà, tôi bàn với nghĩa quân Mụn: 

          - Sáng mai cậu đi mua cà phê, hủ tiếu ở quán cô Dứng dùm tôi nhé! Nhân đó, cậu nhờ cô ta theo dõi trưởng ấp LN thường đến quán nói chuyện với ai?  Họ nói chuyện gì? Cậu nói tiếng Tàu với cô ta, chắc không ai hiểu ! Đây là công tác bí mật, chớ tiết lộ ra ngoài. Nhận được tin tức gì, cậu báo cho tôi ngay!

          Một buổi trưa, ông Kim Thư ký đồn điền lái xe vào Văn phòng Quận mời tôi đến nhà dùng cơm chiều, nhân ngày giỗ trong gia đình. Thường ngày, ông Kim vẫn hay lái xe chiếc xe Citroen 2 Mã  lực (còn gọi là xe Đơ sơ vô) mang văn thư giấy tờ của Công ty Cexo đến Quận. Ông cũng mời luôn Trung úy Hồng, người cùng “quê hương bổn kiểng” với ông ở Miền Tây đến nhà dự tiệc.

          Khi ông Kim từ văn phòng bước ra, tôi nghe trưởng ấp LN đang đứng bên ngoài hỏi ông: 

          -Hôm nay cuối tuần, chú Kim có tổ chức nhậu nhẹt gì cho vui không? …

          Ông Kim thật tình đáp:                 

          -Nhà có giỗ nên tôi đến mời ông Phó Quận và Trung úy Hồng đến nhà uống chén rượu cho vui. Mời ông Trưởng ấp cũng đến tham dự với chúng tôi!

           Tuy nhiên trong bữa tiệc cúng giỗ chiều hôm ấy, tôi không thấy có mặt Trưởng ấp LN. Tôi sực nhớ đến tin tức do cô Dứng tiết lộ với nghĩa quân Mụn về người Trưởng ấp khả nghi này. Ngày hôm trước, có người lạ mặt từ Làng Hai đến ăn hủ tiếu tại quán của cô. Sau đó trưởng ấp LN đến ngồi cùng bàn và thì thầm nói chuyện với người lạ mặt.  Họ nói nho nhỏ nên cô Dứng không rõ nội dung. Tuy nhiên thấy vẻ mặt hai người đang bàn tán, cô đoán là chuyện quan trọng lắm! 

          Trời vừa ngã bóng hoàng hôn, tôi bàn với Trung úy Hồng nên kiếu từ gia chủ để về sớm. Anh Hồng lái xe gắn máy Honda đưa tôi vào Chi khu nghỉ đêm. Đến nửa đêm, bỗng có tiếng pháo kích ì ầm hướng Quốc lộ 13, nơi có khu nhà của nhân viên đồn điền Cexo.  Sáng hôm sau, ông Kim lên Văn phòng Quận đưa văn thư giấy tờ như thường lệ. Xong ông xin vào gặp Phó quận, nét mặt ông nghiêm trọng hơn ngày thường:

          - Thưa Ông Phó, đêm qua tụi nó pháo vô khu nhà của nhân viên đồn điền, một quả lọt vô nhà tôi. Nhờ Trời không ai chết chóc, thương tích gì cả…May mà Ông ra về sớm chớ có điều gì không hay xảy ra cho Ông, tôi ân hận biết chừng nào!

                                                ****                                                                                         

 

             Đầu năm 1971, tôi được thuyên chuyển về tỉnh Long Khánh, nhận nhiệm vụ Phó Quận Định Quán. Một lần trở lại thăm cố quận Lộc Ninh, tôi và một người bạn ghé vào  quán cô Dứng. Cô vui mừng khi gặp lại tôi. Cô cho biết : đã lâu cô không gặp nghĩa quân Mụn.

          Sau đó tôi đến nhà thăm nghĩa quân Mụn - người đã từng lo cơm nước, lo an ninh lúc tôi còn làm việc tại đây. Cậu Mụn cho biết khi tôi đi rồi, cô Dứng rất lo ngại cho an ninh cá nhân cô. Cô nói, trưởng ấp LN thường đến tra hỏi: cô thường “nói to nói nhỏ” điều gì với nghĩa quân Mụn. Hắn cũng biết Mụn là người thân tín của Phó quận! Từ đó, Mụn e ngại trưởng ấp LN ám hại nên không dám đến quán cô Dứng nữa …

           Năm 1972, sau khi Việt Cộng đánh chiếm Lộc Ninh, người dân bỗng thấy nguyên trưởng ấp  Lộc Ninh đã lộ nguyên bộ mặt “CS nằm vùng”! Hắn mang băng đỏ trên cánh tay, đeo súng K54 đi lùng bắt các viên chức Xã Ấp. Đồng thời bắn cùng đồng bọn đi lùng bắt nhiều thường dân mà chúng nghi ngờ tiếp tay cho chính quyền Việt Nam Cộng Hòa . Sau cảnh tan tác đau thương đó, không ai gặp lại cô Dứng nữa!                                                                                                                                                             *****

          Hôm nay bầu trời Nam California thật ảm đạm. Trời đang đổ mưa. Những giọt mưa trái mùa thánh thót ngoài khung cửa, tưởng như những giọt lệ tiếc thương cho nạn nhân cuộc chiến tại Lộc Ninh năm xưa.  Tình cờ, nơi xứ sở tỵ nạn xa xôi, qua sự giới thiệu của bạn đồng môn Phùng Minh Tiến, tôi đã gặp anh bạn từng lái trực thăng, từng bay trên vùng trời Lộc Ninh, từng đến quán cô Dứng năm xưa. 

          Anh Phùng Minh Tiến đã mất từ lâu. Nhưng mỗi khi đến tiệm Càphê Factory, tôi lại nhớ đến người bạn đồng môn thân thiết, từng khuyến khích tôi ghi lại buổi trùng phùng với người từng lái máy bay đến Lộc Ninh, đến quán hủ tiếu Biên Thùy mà đã hơn nửa thế kỷ chúng tôi vẫn nhớ đến cô gái tên Dứng- con chủ quán hủ tiếu tại khu chợ quận biên thùy hiểm nguy ấy. Bây giờ cô ở đâu?  Cô còn sống hay cô đã  chết bởi sự trả thù tàn bạo của bọn VC nằm vùng.  Nhất là tên cựu trưởng ấp từng cật vấn cô, nghi ngờ cô làm từng làm“mật báo viên” cho Phó quận Lộc Ninh trước đây?                       

Tam Bách Đinh Bá Tâm