VƯỢT BIỂN 

*Thầy Huỳnh Ngọc Thọ (KG)

Việc trong trường

Sau ngày 30 tháng 4/1975, miền Nam “đổi

đời”. Chính quyền mới thực chất là Cộng Sản

(CS) nhưng bấy giờ tự xưng là “Cách Mạng”

nên dân chúng cũng theo đó mà gọi họ là

“Cách Mạng” (CM). Nhiều người lén khôi hài

với nhau rằng “cách mạng” là làm lìa cái mạng

ra khỏi cái thân nghĩa là giết chết

Cả thị xã Rạch Giá, thủ phủ của tỉnh Kiên

Giang nằm trên vịnh Thái Lan, nhôn nhao chào

mừng chiến thắng. Nay chỗ nầy biểu tình chào

mừng chiến thắng, mai chỗ kia văn nghệ chào

mừng chiến thắng, thật là tưng bừng náo nhiệt,

“hồ hởi phấn khởi” biết là bao nhiêu. Biểu tình

thì dân chúng tham dự thật đông, cố chen đứng

trên hàng đầu đặng cho thấy là mình có dự, há

miệng nhe răng mà cười như thể vui mừng lắm,

nhưng có biết đâu bên ngoài thì hớn hở mà bên

trong thì lại khóc thầm! Trên khán đài các quan

chức CM ăn mặc đứng ngồi rất là tự nhiên như

ở nhà. Mặc thì quần tây áo sơ mi bỏ ngoài mà

bèo nhèo mới đúng mốt, hoặc bà ba nâu hay

đen, cổ quấn khăn rằng, hoặc muốn bận đồ ngủ

cũng được. Chân đi giầy, đi dép râu làm bằng

vỏ xe cũ hay đi chân không tùy ý, hể thấy mỏi

hay không quen ngồi theo kiểu “tư bản” thì cứ

co chân ngồi xổm lên ghế. Còn văn nghệ thì

thật ra tôi không thấy có ban văn nghệ nào

chánh thức của CM, mà thường do dân chúng

trong các phường các xóm hay các trường học

tự động lập ra, ngày đêm tập dượt nhạc CM, hể

nghe ở đâu có mừng chiến thắng thì xung

phong đến đó giúp vui. Mà nhạc CM tính ra

Vượt Biên (1)

Hội Ngộ Liên Trường Kiên Giang 2026 Trang 6

cũng chẳng có bao nhiêu, cứ mấy bài hát đi hát

lại, dợt tới dợt lui. Hai bài thông dụng nhất là

“Như có Bác Hồ trong ngày vui đại thắng” và

bài “ Trường sơn đông Trường sơn tây”

Ngay ngày đầu, mặc dù trường đóng cửa ( ở

đây tôi nói về trường trung học tổng hợp

Nguyễn Trung Trực thuộc thị xã Rạch Giá mà

trước đó tôi là hiệu trưởng ) nhưng tôi vẫn vô

trường mở cửa văn phòng ngồi một mình, hồi

tưởng lại mới hồi trưa hôm qua, các giáo sư

vào từ giả tôi, đa số nói sẽ về quê làm ruộng

hay làm cu ly nếu ở thành ( Xin mời xem bài

“Cái đêm hôm ấy đêm gì” của cùng người viết

). Ngoài sân cỏ của trường có mấy nhóm học

sinh tụ tập, nhóm thì vỗ tay ca hát, nhóm thì

ngồi vòng tròn không biết nói chuyện hay thảo

luận gì đó. Hai ba ngày sau, có 1 nhóm học

sinh đi xe jeep do 1 cậu lái, vào văn phòng bảo

tôi nạp súng cho CM. Đây là những cây súng

carbines cổ lỗ sĩ đã phát cho các nam giáo sư

thời VNCH để gác Nhân dân Tự vệ trong

trường, họ mới giao lại cho tôi ngày 30 tháng 4

đây. Tôi đã bảo anh thơ ký Lưu đánh máy lập

danh sách ai trả súng, ghi rõ từng người từng

cây, rồi đem cất vô cái tủ khoá lại, xem như là

việc quan trọng lắm. Tôi nghe các học sinh bảo

nộp súng còn đang do dự chưa biết phải làm

sao (vì súng ống là việc quan trọng mà) thì các

cậu như hiểu ý tôi, quả quyết đây là lệnh của

CM. Tôi đành mở tủ, chưa kịp lôi tờ danh sách

ra thì các cậu đã ào tới ôm mấy chục cây súng

ra liệng lên xe jeep như củi mụt rồi đi mất,

không có ký tên, bàn giao chi hết. Tôi từ đó để

ý là CM thường ra lệnh bằng miệng, muốn làm

gì chỉ cần nói miệng không cần công văn giấy

tờ, thành ra thay đổi dễ dàng lắm. Thỉnh thoảng

có 1 vài người CM bộ tướng quê mùa thô kệch,

dân miền Nam thấy rõ, ghé qua hỏi vài câu rồi

bỏ đi.

Một buổi sáng tôi vào trường thì thấy có 1

người mặc 1bộ đồ màu nâu giống như bà ba

(tôi không biết tiếng Bắc gọi là gì ) đang rữa

mặt tại vòi nước trên hành lang của dãy lớp,

xong rồi đi thẳng lên lầu. Tôi chờ 1 chút rồi lên

lầu theo thì thấy anh ta đã kê bàn học thành 1

khoảnh để ở, trong 1 lớp học. Tướng tá sạch sẽ,

dáng người ở thành, trán sói bóng loáng, nhìn

vô biết ngay là người miền Bắc vào. Anh nói

chuyện đàng hoàng, nhưng 2 hàm răng khít rịt,

răng cửa và răng chó bén nhọn, người Nam coi

đó là dấu hiệu của 1 tâm địa hiểm độc. Sau vài

câu trao đổi, tôi hiểu ngay anh là người của CM

đến đây để tiếp thu cái trường nầy. Tôi ngồi lại

nói chuyện với anh cả buổi. Trong câu chuyện,

tôi hỏi, làm như muốn tìm hiểu về CM, anh sốt

sắng giải thích cho tôi. Anh kể cho tôi nghe

những chuyện ở ngoài Bắc, như là ngoài ấy

trường học chỉ nhỏ thôi không có “vĩ đại” như

thế nầy, như là có lúc đụng trận anh nhảy qua 1

cái mương rộng, đến khi đi qua trở lại anh tự

hỏi không biết làm sao mà anh qua nổi cái

mương nầy. Anh cũng nói rằng lúc ở trong khu

anh có thấy hình của tôi. Nhiều lân, khi đề cập

đến Bác Hồ anh móc trong túi ra di chúc Bác

được gói trong giấy nylon thành 1 gói hình chử

nhật ngay ngắn thẳng thóm, đọc lên 1 cách

trang nghiêm thành khẩn như ông cha đọc kinh

thánh khi hành lễ ( Sau nầy sau khi tổng kết 1

buổi học tập chính trị, anh có nói thêm rằng:

nhiều đồng chí khi đọc di chúc Bác Hồ, thấy

Bác nói “..phòng khi tôi sẽ đi gặp cụ Các Mác,

cụ Lênin ..” thì tưởng Bác tin có linh hồn.

Không phải, Bác lạc quan cách mạng. Nhưng

anh không giải thích “lạc quan cách mạng” là

gì ). Thế là trong 1 thời gian trên dưới 10 bữa,

mỗi sáng tôi đóng vai vua Lê Chiêu Thống lên

hầu chuyện tướng tàu Tôn Sĩ Nghị, tôi biết anh

tên là 5 Tặng. Tôi cũng có dịp qua Ty Giáo

Dục mấy lần, gặp ông trưởng Ty tên là 5 Tặng,

cũng người miền Bắc, có vẻ người ở thành có

Vượt Biên (1)

Hội Ngộ Liên Trường Kiên Giang 2026 Trang 7

văn hoá, bề ngoài coi bộ ít gắt gao cuồng tín

hơn, so với anh Tặng. Trong các buổi nói

chuyện lúc bấy giờ, tôi và anh Tặng không bao

giờ đề cập đến trường Nguyễn Trung Trực (

NTT ), rồi 1 hôm, khi từ giả anh ra về, tôi móc

trong túi ra xâu chìa khoá giao cho anh, anh

nhận 1 cách thản nhiên, không nói năng gì hết.

Tôi lúc bấy giờ bề ngoài thì cố giữ vẻ tự nhiên,

nhưng bên trong thì ruột thắt gan bào, phần

buồn vận nước, nỗi lo phận mình, không biết

rồi mình sẽ ra sao, vợ con mình sẽ ra sao đây.

Cho nên đầu óc tôi lộn xộn rối nùi, cái nhớ cái

quên, nhất là về thời gian và thời điểm. Tôi nhớ

rằng không lâu sau đó, CM cho trường mở cửa

lại đặng học sinh học nốt niên khoá 1974-1975

bị dang dở vì biến cố 30 tháng 4. Tôi cũng

được phát thời khoá biểu dạy Toán. Không biết

các môn khác như Văn, Triết, Công Dân thì

sao, chớ môn Toán chúng tôi thì vẫn như cũ,

không thay đỗi gì hết, bây giờ cũng vậy mà

mấy năm sau nầy cũng vậy. Hết chương trình

vẫn thi cuối năm, học sinh lớp 12 sau đó vẫn thi

Tú Tài như thời VNCH, bằng lối trắc nghiệm

kiểu Mỹ. Tôi không biết bằng Tú Tài năm đó ra

sao chứ học bạ thì vẫn là của VNCH vì tôi đã

được gọi vào ngồi trong phòng hiệu trưởng ký

hơn 6000 cái học bạ và đóng dấu bằng con dấu

hiệu trưởng cũ của tôi. Trong thời gian nầy,

thỉnh thoảng có 1 ông bên tỉnh (cứ gọi là tỉnh

uỷ) qua giảng CM cho chúng tôi nghe, đề tài

của các ông lúc bấy giờ là “dân VN ta anh

hùng, nước ta giàu đẹp vô cùng, rồi đây Mỹ và

các nước khác sẽ lạy mà xin giao thiệp với ta”

Sau khi cho học sinh bổ túc niên học xong

xuôi, anh 5 Tặng cho triệu tập các giáo sư (từ

đây đổi gọi là giáo viên) đặng “bầu” 1 Ban

Điều Hành gồm 3 người là :1-cô D., vốn là 1

cựu học sinh của trường, tốt nghiệp Đại Học Sư

Phạm trở về dạy lại ở trường từ vài năm nay. 2-

Thầy Ng., cũng là cựu học sinh của trường, tốt

nghiệp kỹ sư công chánh Phú Thọ, chưa từng

dạy ở trường bao giờ, nay sao bỗng nhiên được

nhận là giáo viên của trường. Chẳng những chỉ

là Ng. thôi mà còn có cả chục người khác cũng

vậy nữa. 3-Cô V., trước là hiệu trưởng trường

nữ tiểu học, có tú tài, được học bổng qua Pháp

học, về cải nghạch lên dạy Pháp văn trung học.

Cô V. có vẻ như người đứng đầu Ban Điều

hành. Đoạn, chúng tôi được lệnh chuẩn bị áo

quần mền gối cùng tiền ăn cho 1tháng đặng qua

Cần Thơ học tập chính trị. Tôi nhớ lúc bấy giờ

CM phát tượng trưng cho chúng tôi 10 đồng

bạc Quốc Gia 1 tháng. Buổi sáng đứng trên lề

đường đợi xe đến chở đi, cô V. đi ngang qua

tôi, thấy không có ai gần đó, bèn đứng lại nói

chuyện với tôi. Cô phân trần rằng cô không có

ham làm cái chức nầy đâu, rằng: “tôi (tức là cô)

chỉ muốn làm dưới quyền ông hiệu trưởng (tức

là tôi) mà thôi”. Ở vào hoàn cảnh nầy mà nghe

được như vậy thật cũng mát lòng.

Đi Cần Thơ về thì nghe tin cô V. từ chức. Chi

tiết việc nầy tôi không được biết, nhưng cô V.

vẫn được ở lại học tập và sau đó dạy tại trường.

CM bèn cử thầy H. thay thế, kỳ nầy không có

bầu bán chi hết. Thầy H. là 1 giáo sư kỳ cựu

của trường, hai ba năm sau nầy thầy gia nhập 1

đảng chính trị Quốc Gia đối lập với chính

quyền của tổng thống Thiệu, được đắc cử vào

Hội Đồng Thị Xã Rạch Giá nên bỏ dạy ra làm

nghị viên. Thời bấy giờ tình hình đất nước

nhiễu nhương, lại có phong trào học sinh xuống

đường do cha Thanh xách động, mà thầy H. lại

thuộc đảng đối lập, nên việc tiếp xúc giữa tôi

với thầy có phần e dè tẻ nhạt. Lúc CM mới vô

không biết thầy ở đâu, nay trở lại thì được đặt

vào Ban Điều Hành. Thầy ăn nói hoạt bát lại là

vai thầy của 2 người kia, nên bên ngoài nhìn

vô, thấy rỏ thầy đứng đầu ban Tam Đầu Chế.

Vượt Biên (1)

Hội Ngộ Liên Trường Kiên Giang 2026 Trang 8

Thầy cũng có dẫn theo 1 người bà con, anh nầy

cũng được nhận vào học tập với chúng tôi.

Trở lại việc học tập. Các giáo viên được chia

thành từng tổ trên dưới 10 người, dưới sự chỉ

huy của 1 tổ trưởng. Người nầy có phận sự

trình bài đề tài thảo luận và điều khiển lớp học.

Trên hành lang có 1 vài người đi tới đi lui kiểm

soát, khi ghé vô lớp nầy ngồi nghe rồi phê bình

nầy nọ, khi đứng trước cửa lớp kia ngó vào cho

ý kiến. Những người nầy đều là giáo viên cũ

của trường được CM lựa chọn vì họ (CM) chưa

có cán bộ giáo dục từ Bắc vào. Sự lựa chọn căn

cứ trên tiêu chuẩn “có liên hệ với CM trước

kia” hoặc “thuộc gia đình CM” hoặc “không có

dính líu nhiều với chế độ cũ”. Mấy tay CM 30

xuất hiện càng lúc càng đông, múa may quay

cuồng, tâng công kiếm điểm. Thôi thì hăng sai

“vạch trần tội ác Mỹ Ngụy”, tranh luận 1 chiều

về đề tài “ai thắng ai”, bài tỏ lòng “hoàn toàn

tin tưởng nơi sự lảnh đạo sáng suốt của Đảng

và Nhà Nước”, “ hoan hô Bác Hồ vĩ Đại” “đã

đảo thằng Diệm, thằng Thiệu”, “bạn là bạn,

thù là thù”... vân vân...Rồi lại nêu lên ra cái

định đề là “ yêu Đảng là yêu Nước, yêu Nước

là yêu Đảng”, bởi vậy phản Đảng là phản Nước

nên đáng tội chết.

Một hôm có người bảo với tôi là sao không

thấy thầy H. nữa. Xem kỹ lại thì thật thầy H.

không có trong trường thật, cả người bà con

của thầy cũng đâu mất mặc dù anh học tập rất

tích cực (sau nầy tôi có gặp thầy H. ở hải ngoại

). Kể từ đó Ban Điều Hành chỉ còn có 2 người,

Tam Đầu Chế biến thành Lưỡng Đầu Chế

Phải nói thật rằng, trong thời gian nhà trường

nằm dưới sự điều khiển của Ban Điều Hành, dù

Tam Đầu Chế hay Lưỡng Đầu Chế, đời sống

tinh thần của tôi cũng có phần khổ sở, vì rằng

tôi là hiệu trưởng cũ của trường nầy cho nên

bây gìờ tôi trở thành biểu tượng của chế độ cũ

trong cái trường nầy. Trong các buổi học tập tôi

có cảm giác như có người nhắm vào tôi mà nói

xéo nói xiên, cho nên tôi tinh thần thường hay

bất an. Vã lại tôi nghĩ mới mấy tháng trước

đây, mình là 1 công chức gắng bó với chế độ

VNCH, nay mà đột nhiên trở mặt “uốn lưỡi cú

diều mà sỉ mắng triều đình” thì sao cho phải

đạo. Cho nên tôi học tập thì chăm chỉ nghiêm

túc lắm, nhưng có thái độ thụ động tránh phát

biểu, thâm tâm vẫn biết rằng thái độ nầy rồi

phải chấm dứt, nhưng chấm dứt bây giờ thì

chưa nỡ, cố gắng kéo dài ngày nào hay ngày

nấy. Tôi có 1 người bạn trước giờ thân thiết,

khi CM vô, hắn được (hay bị?) điều qua bên Ty

làm việc vì xét thuộc gia đình CM (Sau đó hắn

trở về trường dạy lại và sau khi tôi vượt biên

chừng nửa năm thì hắn cũng vượt biên theo.

Cho đến bây giờ tình bạn giữa chúng tôi vẫn

còn thân thiết và trong thâm tâm tôi vẫn còn

nhớ ơn hắn). Một buổi sáng, trời chưa sáng tỏ,

hắn đến gõ cửa nhà tôi, nói cho tôi biết rằng:

“Tụi nó qua Ty tố anh (tức là tôi) là thờ ơ,

không có nhiệt tình với CM, anh liệu hồn đấy “.

Nói xong hắn bỏ đi liền vì sợ có người thấy.

Suốt ngày hôm đó tôi suy nghĩ lung lắm:

“Ôi thôi, Thúy Kiều đã lọt vào lầu xanh, nay

đến lúc phải đem thân làm vui thiên hạ rồi”

Nhưng dù là gái giang hồ, thâm tâm vẫn giữ

chút nghĩa cũ càng với người xưa. Cho nên

trong lúc phát biểu, tôi tránh dùng tiếng “Ngụy

Quân Ngụy Quyền” mà dùng tiếng “Chế Độ

Cũ” và tuyệt đối tôi không bao giờ gọi 2 vị

tổng thống bằng thằng. Tôi xung vào ban ca hát

gíúp vui, kể chuyện vui trong các buổi học tập,

điều nầy có cái lợi là cho người ta thấy là mình

tích cực và mình chỉ ca tụng bằng những lời ca

sẵn có, chớ không phải lời lẽ của mình. Xôm tụ

hơn nữa, tôi lập ra 1 ban tam ca tên là YVT, Y.

là 1 cô giáo dạy Pháp văn cấp 3, V. là cô giáo

đã đề cập trong phần bầu cử Ban Điều Hành,

Vượt Biên (1)

Hội Ngộ Liên Trường Kiên Giang 2026 Trang 9

còn T. là Thọ tức tôi. Tôi còn kéo vô được

1nhạc sĩ ngon lành là thầy Q., tốt nghiệp Văn

Khoa, văn hay võ giỏi (đai đen võ Aikido), đờn

mandoline nghe réo rắc. Thầy có cái sóng mũi

xẹp, ịnh xuống giữa khuôn mặt bầu bầu làm 2

lỗ mũi hỉnh lên thành 2 cái lỗ rộng tàng hoạc,

mỗi khi thầy cố gắng đờn cho hay thì 2 cánh

mũi phình lên, rung rinh mấp máy

Bữa đó tất cả giáo viên họp lại trong cái phòng

lớn để nghe 1 ông bên tỉnh (cứ gọi là tỉnh uỷ)

qua giảng. Tới lúc gíúp vui, giới thiệu ban tam

ca YVT trình bài bản “ Như có Bác Hồ trong

ngày vui đại thắng”. Tôi đứng giữa, 2 cô đứng

2 bên, thầy Q. bắc ghế ngồi kế bên. Lúc đầu

cuộc trình diễn coi được lắm, lại là 1điều lạ,1

ban tam ca dễ gì mà có, mà lại là 1 ban tam ca

“ông táo ngược” một ông hai bà nữa ( ông táo

xuôi thì 2 ông 1 bà ). Nhưng lần lần tôi thấy

khán giả bên dưới nghiêng qua ngã lại, chỉ chỏ

xì xầm với nhau. Rồi thính đường dậy sóng,

mạnh ai nấy tự do cười đùa náo nhiệt. Tôi ngó

qua 2 bên thì thấy 2 cô đang chấp tay vặn vẹo,

uốn éo thân mình, đầu ẹo qua ẹo lại, nhe răng

cười nắc nẽ, cái cười gượng gạo cho mình đỡ

quê đó mà. Ngó qua thầy Q. thì thấy thầy hỉnh

mũi bậm môi, cố đàn cho thật lớn đặng lấp

tiếng ồn ào, 2 cánh mũi phập phè rung rinh. Tôi

cũng cố ca lên thật lớn. Bản nhạc vừa dứt, 2 cô

ù bỏ chạy về chỗ ngồi, vừa chạy lẹp bẹp vừa

vặn vẹo thân mình, nhe răng nghẽo đầu mà

cười, cái cười để che lấp cái ngượng của mình

đó mà... Chờ cho lớp im lặng lại, ông tỉnh uỷ uể

oải cầm sấp bài lên giảng tiếp, chẳng nói 1 lời

nào về cuộc trình diễn của chúng tôi. Nhưng

đến khi ra về nghỉ trưa, tôi nghe nhiều học viên

bàn tán với nhau rằng “hát nhạc CM thì phải

nghiêm túc chớ”. Tôi lo nhất là người ta buộc

tội mình đem tên Bác Hồ ra mà cười giỡn

Buổi chiều, tôi biết thân đi học sớm, ngồi vào

bàn đầu để tỏ ra là mình học hành nghiêm túc.

Ông tỉnh uỷ cũng tới sớm, thấy tôi bèn đến ngồi

gần bên nói chuyện. Té ra là ông cũng biết chút

đỉnh về thân thế của tôi, hoặc ông đã biết từ hồi

ở trong khu như anh Tặng, hoặc là bộ hạ mới

báo cáo cho ông hồi trưa nầy.. Đến giờ, ông lên

dạy như thường, khi đề cập đến vấn đề sinh

hoạt tập thể, văn nghệ giúp vui ông nói thêm 1

câu là: ”Mà đừng có làm như 3 người hồi sớm

mơi đó nghe”. Cả lớp cườì rần. Từ đó đến lúc

ra về ông không đá động gì thêm nữa hết (ông

là người miền Nam, bộ tướng có vẻ hịch hạc).

Tôi còn lo 5 Tặng, anh nầy thường gắt gao lắm,

nói chuyện không hở 2 hàm răng, cắn không

nhả như cua đinh cắn. Nhưng trong phần tổng

kết ngày học, anh cũng không nói gì về chúng

tôi hết, thành ra các nhà CM 30 cũng làm thinh

luôn. Hú.. hồn !... Từ đó về sau tôi không dám

dựng lại ban tam ca nữa, nhưng vẫn tham gia

văn nghệ gíúp vui, có khi tôi kéo thầy Q. đờn

cho tôi ca. Nói về thày Q. thì tội nghiệp, sau

nầy trong 1 lớp dạy Văn, thầy đề cập đến việc

vợ con Bác Hồ sao đó mà bị CM cho thôi

việc.(Nên biết rằng thầy Q. là con nhà danh giá

thời trước, nay mất chân đứng trong trường, dù

chỉ là 1 chân thầy giáo thì đám lòng tong cá

chốt trong khóm trong phường có xúm lại mà

rĩa thầy hay không ?

Việc học tập chính trị vẫn tiếp tục, lúc đầu thì

chỉ thảo luận bằng miệng thôi, sau thì tiếp theo

mỗi bài học phải viết bài “tự phê tự kiểm” nêu

lên rằng mình đã học được những gì, cải thiện

được những gì và còn thiếu sót những gì. (

Theo chỗ tôi hiểu thì bản tự phê tự kiểm nầy

đối với đảng viên cs, càng làm chức cao càng

phức tạp và quan trọng, nhưng xin miễn bàn

nơi đây). Sau khi viết được vài bài tự phê tự

kiểm, tôi ngộ ra chân lý là trong phần kết của

bài đừng quên câu: ”Tôi hoàn toàn tin tưởng

Vượt Biên (1)

Hội Ngộ Liên Trường Kiên Giang 2026 Trang 10

nơi sự lãnh đạo sáng suốt của Đảng và Nhà

Nước”. Song song với việc giáo viên học tập

chính trị, cô D. với thầy Ng. trong Ban Điều

Hành không biết nhà trường có việc gì mà làm

việc rất hăng say. Thầy cô cũng tỏ ra có uy có

quyền của bậc điều hành lắm. Ban ngày làm

việc không đủ nên tranh thủ làm đêm theo lời

Bác dạy. Rồi nhơn đó 2 người làm tình với

nhau luôn thể. Nghe nói vợ thầy Ng. hay được

ghen lên ỏm tỏi mà cũng không chịu dứt. Tôi

không biết câu chuyện tình nầy đầu đuôi ra sao,

nhưng kết cuộc đôi “trai tài gái sắc” nầy không

thấy trong trường nữa

CM cử 1 cán bộ đảng viên từ Bắc mới vào qua

trường chính thức làm hiệu trưởng. Anh nầy

tên Mãn, đã trọng tuổi, không biết vì sao mà

cụt hết 1 cánh tay. Anh ăn ở có phần khôn khéo

với mọi người, với lại chắc anh cũng không cần

quậy để kiếm điểm, nên bầu không khí trong

trường có phần dể chịu hơn. CM lại cho các

giáo viên hợp lại thành từng tổ theo môn dạy và

cho 1 người từ Bắc mới vào qua trường làm tổ

trưởng mỗi tổ. Riêng tổ Toán chúng tôi thì tổ

trưởng là 1 anh chàng còn trẻ, nhỏ con, loắt

choắt, kiêu căng. Ban đầu hình như hắn muốn

dùng oai mà áp đảo chúng tôi. Hắn luôn nhắc

cho chúng tôi nhớ rằng chúng tôi là kẻ chiến

bại, phải biết phục tùng chớ không được cãi lời.

Hắn nói: ”Đảng và Nhà Nước đối xử với các

anh như vầy là tốt lắm đó, các anh phải biết ơn

và tuyệt đối vâng lời”. Nhưng sau 1 lúc phùng

xoè ra oai, hắn dần dần dịu lại và có vẻ thân

mật với chúng tôi là đàng khác. Gần tới ngày

tựu trường, không còn học tập chính trị nữa mà

chỉ có hội thảo về chuyên môn, về chương trình

và cách dạy Toán. Theo sự nhận xét của tôi,

trình độ học Toán của 5 Nghi không quá bậc

trung học đệ nhất cấp, mới đầu anh ta còn láp

nháp cái câu “Toán là trực quan sinh động, dẫn

đến tư duy trừu tượng rồi trở về thực tế”. Chỉ

thế thôi...Dù với Quốc Gia hay Cộng Sản,

Toán vẫn là 1 khoa học thuần túy, có dính dấp

gì với chánh trị, xã hội, ý thức hệ đâu mà bàn

mà cãi. Để trám thời giờ, anh em ( tôi nói ‘anh

em’ là vì lúc bấy giờ trong tổ Toán không có 1

bóng hồng nào hết) đem vài bài Toán đệ nhất

cấp làm bộ hỏi nhau, những lúc ấy thì 5 Nghi

làm thinh, ngồi chòm hỏm trên bàn học sinh

vấn thuốc lá im lìm hút, không nói gì, không có

ý kiến gì. Ít lâu sau không thấy anh ta tới

trường nữa. Sau vài lần thay đổi nhân sự ngắn

ngủi, cuối cùng anh Mãn cử tôi làm tổ trưởng

tổ Toán. Tôi giữ nhiệm vụ nầy cho đến khi tôi

vượt biên

Nhà trường mở cửa lại, nhìn vẻ bên ngoài sinh

hoạt gần như bình thường, thỉnh thoảng học

sinh được cho nghỉ học đặng các thầy cô học

tập thêm về chính trị. Như lần đó, trường đóng

cửa trọn 1 tuần để chúng tôi học tập. Mà không

phải học tại trường Nguyễn Trung Trực ở thành

phố Rạch Giá mà là tại trường trung học quận

Kiên Thành, cách đó mười mấy cây số. Chúng

tôi sáng đi chiều về, trưa đem cơm theo ăn và

nghỉ trong các phòng trống của trường. Sân

trước trường có 1 cái ao nước ngọt khá rộng và

sâu, có cây cổ thụ lớn bên bờ. Buổi trưa đó, tôi

ăn cơm xong đang nằm lim dim trên bàn học

trò thì có thầy Kh. ôm con bước vô. Phải nói

rằng Kh. là 1 trong các giáo sư trẻ thời trước

mà cho đến nay cử chỉ cung cách đối với tôi

không có gì thay đổi. Thầy đi lại nói chuyện

với mấy người kia 1 chút rồi ôm con lại ngồi

với tôi. Thầy nói rằng có “thằng nhỏ” nầy bây

giờ là do tôi đó, bởi vì khi trước tôi có khen

với thầy là má nó “coi được lắm” cho nên thầy

lo đi cưới liền tay, kẻo để lâu ngày chúng giựt

mất đi. Không nhớ tôi có nói như vậy không,

nhưng chắc là có, đàn ông trẻ mà, hể xúm lại

thì hay trầm trồ cô nầy cô nọ, nhất là mấy cô

mới được đổi đến. Nhưng dù sao thì tôi cũng

Vượt Biên (1)

Hội Ngộ Liên Trường Kiên Giang 2026 Trang 11

hiểu rằng đây là 1 lời nói cố ý làm cho tôi vui.

Hỏi cháu tên gì, nói tên Th.( không phải Thọ

đâu) .Một lát thì Kh. ôm con ra về, vừa đi vừa

siết con vào lòng mà hôn hít. Tôi nằm xuống

lim dim trở lại. Không biết bao lâu sau, tôi

nghe ngoài sân 1 tiếng la thất thanh, ngốc đầu

nhìn lên thấy tư bề im lặng, lại nằm xuống tiếp

tục lim dim. Nhưng chừng 10, 15 dây sau lại 1

tiếng la lớn nữa, lần nầy kéo dài và thê thảm

lắm. Trong phòng có người lên tiếng hỏi :”Ai

làm gì mà nghe ghê vậy cà?”. Chưa có ai trả lời

thì nghe bên các phòng bên dãy lớp kia có tiếng

người la ó, rồi người ta đổ túa ra phía cái giếng,

tôi nghe tiếng của 1 thầy giáo trẻ tên S. lập đi

lập lại: ”Thằng Kh. chớ không ai hết, thằng Kh.

chớ không ai hết”. Lại nghe có tiếng của vợ

Kh. đáp lại: ”Bậy nà, đừng có nói bậy nà”. Tôi

chạy tới giếng thì thấy đã có mấy người lặn

hụp mò kiếm dưới nước. Chốc sau vớt lên được

1 cái thây người thì đúng là Kh. ( Trời

ơi!!..Gây chi cái nổi đoạn trường ? Mới hồi nãy

đây, Kh. còn hạnh phúc ôm con đi khoe chỗ

nầy chỗ nọ mà! Có ngờ đâu cái cảnh nầy ?!..).

Hi vọng còn cứu tỉnh lại được chăng ? Có

người xốc ngược Kh. nằm lên lưng, 2 tay nắm

2 cổ chân của Kh. đặt trên vai mà chạy cà cồng

trên sân, miệng Kh. mửa ra nước và cơm nhưng

vẫn không tỉnh lại. Một lát sau thì có xe cứu

thương đến chở Kh. về bệnh viện Rạch Giá

nhưng vẫn không cứu được. Cô giáo vợ Kh. tẩn

liệm rồi chở quan tài về quê quán của Kh.. CM

cho 3 giáo viên nghỉ học đặng theo phụ tiếp với

cô. Nguyên nhân tai nạn chắc là vì Kh. vừa ăn

cơm no mà ra tắm ao nên bị vọp bẻ lội không

được mới bị chìm xuống nước. Tính ra cháu

Th. bây giờ trên dưới 50 tuổi rồi.

Anh Mãn làm hiệu trưởng được 2 năm thì nghỉ

việc, người thì nói anh về hưu, kẻ thì nói anh

thâm lạm tiền bạc nên bị đuổi. Tôi không biết

bên nào đúng, chỉ biết rằng anh vào Nam chưa

được 3 năm mà đã tậu được 1 ngôi nhà gạch

khá khang trang (vào thời đó) ngay trên con

đường dẫn vào trường NTT. Xin nhắc lại rằng

trong dân gian thời bấy giờ có câu “Miền Nam

nhận họ, miền Bắc nhận hàng”. “Miền Nam

nhận họ” có nghĩa là người miền Nam thì kiếm

ai trước đó có theo CM mà nhận là bà con đặng

hy vọng được liệt vào dạng “gia đình CM”.

“Miền Bắc nhận hàng” có 2 nghĩa: nghĩa thứ

nhất là có những người Bắc vô Nam thấy trong

nầy có những món hàng mà ngoài ấy họ có

nằm mơ cũng không thấy được, thí dụ như các

sản phẩm điện tử tv, tủ lạnh.., nên họ vét túi

mà mua chở về Bắc. Nghĩa thứ hai là những

người từ Bắc vô thì được tưởng ( nhiều khi họ

cũng ra bộ để cho người ta tưởng) họ là nhân

viên cán bộ có quyền thế của Nhà Nước, nên

họ được dân khờ đút lót đồ biếu, lấy cảm tình

họ để hy vọng dựa hơi nhờ cậy hay ít nhất cũng

được che chở yên thân. Còn có được yên thân

không thì là chuyện khác, phải nhìn nhận rằng

hối lộ là cái tật cố hữu của người mình mà.

Một nữ cán bộ tuổi quá trung niên từ Bắc vô

thay thế anh Mãn. Cô có vẻ chững chạc, đối đãi

với gíáo viên đàng hoàng, tôi không nhớ có

điều gì đáng phiền về cô, vả lại thời gian tôi

làm việc với cô cũng không lâu. Lật bật mà gần

tới lễ nghỉ Tết Nguyên Đáng, tôi không biết

năm con gì nhưng nhớ rõ là đầu tháng 2 năm

1979. Trước bải trường Tết, ty Giáo Dục gọi tôi

qua cử tôi làm “Chủ tịch Hội đồng chấm thi

học sinh giỏi Toán”. Cuộc thi nầy là của riêng

tỉnh Kiên Giang tổ chức hay của toàn quốc, thi

Toán cấp nào, hồi nào, tôi hoàn toàn không hay

biết. Có điều là Ty bảo tôi ngay ngày đầu tựu

trường Tết vô, phải đến Ty họp các giáo viên từ

các trung học quận về ( cũng không biết có

giáo viên của NTT hay không ) họp bàn xong

rồi thì chấm liền theo đó. Ai dè đâu, ngày đó

Vượt Biên (1)

Hội Ngộ Liên Trường Kiên Giang 2026 Trang 12

chính lại là ngày tôi vượt biên. Chuyện nầy hạ

hồi phân giãi, bây giờ xin nói qua việc ở nha

Việc ở nhà

Từ khi CM vô, họ cấm các ghe, các tàu rời bến,

cho nên các ghe các tàu đánh cá, còn gọi là ghe

tàu lưới, cũng phải nằm ụ. Mà đánh cá là nguồn

tiêu thụ chính của sản xuất nước đá, mỗi tàu

lưới ra khơi phải đem theo rất nhiều nước đá để

muối cá bắt được, nay đánh cá ngưng thì làm

nước đá phải nghỉ vì thiếu người tiêu thụ.

Trong khi đó trong dân chúng cũng cần chút

đỉnh nước đá để giải khát hằng ngày. Có ai đó

ở đâu đó, nãy ra sáng kiến lấy cái moteur của tủ

lạnh đem chế thành cái máy sản xuất nước đá

bỏ túi, làm nước đá bán ra cho đồng bào dùng.

Nhà tôi (vợ tôi) nghe được bèn lên Saigon thỉnh

1 người thợ lạnh xuống nhà chế cho chúng tôi 1

cái máy nước đá, đặt nó trong cái nhà xe bên

hông nhà. ( Nguyên thời trước chúng tôi có 1

chiếc xe Citroën DS19. Cất 1 cái garage dựa

vào hông nhà, vách bên kia nửa dưới bằng tôle

nửa trên bằng lưới sắt, chạy dài theo con đường

mương lộ thiên dọc theo con đường ngang

hông nhà. Bây giờ CM vô, chúng tôi đem bỏ

xe ra ngoài đường, lấy nhà xe làm chỗ sản xuất

nước đá). Nghề làm nước đá kiếm ăn cũng khá,

có điều là có lần 2 vợ chồng tôi bị điện giựt

tưởng chết, may nhờ đứa con gái lớn lúc đó 10

tuổi, nhỏ xíu con, nó ở trong nhà, nghe hàng

xóm thấy chúng tôi bị điện giựt té xuống, họ

chạy lại xúm nhau la ó mà không biết phải làm

sao, nhờ họ la nên con gái mới hay, nó bắt ghế

leo lên cái bàn rồi đứng trên bàn vói tay kéo

cây dao điện xuống, điện cúp, chúng tôi lồm

cồm ngồi dậy ( Cảm giác bị điện giựt lần đó đối

với tôi không có gì đau lắm, chỉ nghe tăng tăng

cùng mình, nhưng cơ thể không động đậy được,

trí óc còn tỉnh táo ( hình như vậy ), tôi nhớ tôi

la bài hãi “cúp điện, cúp điện”, thành ra thoạt

đầu tôi tưởng là hàng xóm chạy vô nhà cúp

điện cho tôi, sau hỏi lại mới biết là con gái).

Lưu ý là chúng tôi làm ăn ở nhà như vậy là

ngoài những giờ học tập, làm việc ở trong

trường, lúc bị điện giật nhằm giờ trưa về nhà,

nhờ ban ngày nên hàng xóm mới thấy la lên,

chớ nếu không ai thấy thì “tiêu tán đường” rồi.

Chừng 1 năm sau thì CM đã quốc doanh hóa

xong các tàu đánh cá lớn, các tàu nhỏ thì chưa

(Tàu quốc doanh vẫn là sở hữu của chủ nhân

nhưng phải chịu sự kiểm soát của Nhà nước,

muốn ra khơi phải có phép và có người của

Nhà Nước cầm súng đi theo để kiểm soát sản

xuất và luôn tiện canh tuần bờ biển, bắt vượt

biên). Chính phủ bấy giờ cho các tàu lưới hoạt

động trở lại, tàu lớn lẫn tàu nhỏ. Do vậy mà các

nhà máy sản xuất nước đá hoạt động trở lại,

nước đá ê hề, nước đá tiểu công nghệ của

chúng tôi hết ai mua. Đành dẹp tiệm. Vậy mà

nhà tôi cũng xoay sở bán được cái máy cũ cho

ai đó, bao nhiêu tiền thì tôi không biết. Nhà tôi

bèn chuyển qua nghề bán than, cũng trong cái

nhà xe đó, tối ngày tay chân mặt mũi tèm lem,

mà bị lỗ, cho nên lại dẹp tiệm. Lúc bấy giờ có 1

số người lao động trong các xóm bình dân đang

dở nhà bán cây, cột, kèo, rui...đặng về quê làm

ruộng. Là vì CM vô, kinh tế ngưng trệ, họ trở

thành thất nghiệp. Ở không “ăn mừng chiến

thắng” suốt năm nay, họ hết tiền, phần nghe nói

ở thành mà không có nghề nghiệp thì CM cho

đi Kinh Tế Mới nên họ kiếm đường chạy trước.

Thấy cây họ bán rẻ vì đi gấp, vợ chồng tôi bèn

mua 1 mớ đem chất trong nhà xe, để dành cất

nhà trong rẫy.

Làm rẫy là cái ước vọng của dân ở thành có

chút đỉnh tiền lúc bấy giờ. Ai ai cũng mơ có 1

miếng đất đặng ngày ngày đào đào xới xới,

cuốc đất trồng rau, hy vọng hão huyền rằng

CM sẽ liệt mình vào thành phần lao động sản

Vượt Biên (1)

Hội Ngộ Liên Trường Kiên Giang 2026 Trang 13

xuất. “Lao động là vinh quang” mà, (dân chúng

còn thêm luôn “ở không là huy hoàng, làng

chàng là chết đói, hay nói là ở tù”).Vợ chồng

tôi mua được 1 miếng rẫy có vị trí thật tốt, ngay

tại ranh giới châu thành Rạch Giá, ngoài cổng

Tam Quan, sát bờ biển, ngó ra biển, mà gíá lại

rẻ nữa. Ôi đẹp làm sao! Sao không nghĩ rằng

thời buổi nhiều người tìm rẫy mua mà chủ bán

rẻ như vầy ắt rẫy phải có điều chi đó. Chúng tôi

mướn thợ cất 1 cái nhà lá, nền đất khá rộng, lại

đặt được ống dẫn nước từ ống chánh vô, nhờ sự

bồ bịch với 1 chuyên viên công chánh cũ được

CM lưu dụng, cậu nầy muốn cô em gái vợ tôi

nên mới lập công như vậy. Nhà rẫy của chúng

tôi là nhà trước nhất và duy nhất có nước máy

trong xóm rẫy nầy. Chiều chiều vợ chồng tôi

vô, tiếng nói là làm rẫy chớ kỳ thật chỉ nhổ cỏ

không cũng đã mệt ngất ngư rồi. Rồi tính

chuyện dời vô rẫy ở đặng canh tác, cuốc đất

trồng rau, trồng cải, đào ao, dưới nuôi cá, trên

cất chuồng nuôi heo nuôi gà...Sao không nghĩ

đến vấn đề nhân công? Ai làm rẫy đây? Cực

nhọc lắm, mất thời giờ lắm, rớ vô mới biết. Hồi

tạo dựng rẫy thì hăng hái lắm, bây giờ tính kỹ

thì hiện ra bao nhiêu là vấn đề. Ở đây thì gần

trường mình dạy, gần trường con đi học, vô

trỏng xa lắc xa lơ hằng ngày đi sao cho nổi. Rồi

ai coi chừng giùm mấy đứa con nhỏ đây, thời

buổi nầy đâu có dám mướn người gíúp việc, ở

đây thì có bà Ngoại và dì 6, dì 7, nhà ở khích

vách ngó chừng giùm. Đang ở cái nhà nền gạch

bông, vách tường, hơn 10 năm nay vợ chồng đã

sắm đầy đũ đồ cần dùng, nay đi ở cái nhà đất

không 1 tiện nghi nhỏ nào hết, sống sao cho

nổi. Với lại xa cái nhà đang ở nầy với biết bao

là kỷ niệm, nghĩ tới khổ tâm lắm. Càng nghĩ

càng thêm ra những nổi khó khăn, trở ngại

Nhà tôi bắt đầu nản, ít khi nhắc tới cái rẫy nữa,

còn tôi thì vài ba bữa vô thăm nó 1 lần, mà lần

nào thì cũng thấy có dấu tích bị phá. Ông hàng

xóm nói có 1 anh đầu trọc hay vào rẫy tôi lắm.

Anh chàng nầy chúng tôi có gặp dọc đường, mà

mỗi lần gặp thì anh ta sừng lên, chửi bâng quơ

là Mỹ là Ngụy. Một bữa kia tôi vào thì thấy cửa

nhà bị mở, cái vòi nước bị vẹo qua 1 bên, nước

nhiễu xuống nền đất làm thành 1 vũng bùn. Tôi

làm đơn thưa lên chính quyền địa phương, nói

có người mở cửa phá nhà tôi, xin chính quyền

che chở. Ông chính quyền không xét, lại giảng

cho tôi nghe 1 tràng luân lý CM, rồi kết luận

rằng :” Mấy anh trước kia ỷ thế ngụy quân

ngụy quyền bốc lột hiếp đáp nhân dân lao

động, bây giờ đổi đời rồi phải biết ăn năn hối

cải chớ”. Tôi tiu nghỉu ra về, cũng mừng là

không bị bắt giữ lại

Sau vụ nầy tôi lại nẩy ra 1 mối lo sợ lớn nữa là

: Mình là “Ngụy” mà vô ở xóm bình dân lạ,

nhở có kẻ hiếp đáp mình, như anh chàng trọc

đó, thì ai che chở cho mình đây? Đêm hôm tăm

tối có kẻ vô nhà cắt cổ mình thì kêu cứu với ai

đây? Cũng xin nói thêm là lúc tôi vừa bước vô

văn phòng thì thấy 1 chị giáo viên tiểu học vốn

là bạn thân với vợ chồng tôi khi trước, đang

dạy đánh vần cho 1 người đàn ông cổ quấn

khăn rằng, chị ngước lên thấy tôi thì cúi xuống

liền, làm như không thấy. Tôi hiểu chị lắm: Chị

vốn con nhà gia thế ở Rạch Giá trước đây, cho

nên bây giờ Ngụy gặp Ngụy không dám nhìn

nhau, sợ Ngụy nầy lây thêm “mùi ngụy” cho

Ngụy kia

Vợ chồng tôi hoàn toàn vỡ mộng về cái rẫy nên

kêu bán. Gặp lúc cán bộ từ Bắc vào Nam đang

nhiều nên việc bán cũng không khó, mà lỗ cũng

vừa phải thôi. Bù lại chúng tôi còn dư được 1

mớ cây dự trữ để cất vách phòng, chuồng heo,

trại gà, còn chất trong nhà xe. Nghĩ lại, việc tôi

đi thưa làng xã về cái rẫy coi vậy mà có tác

dụng tốt cho tôi: người ta thấy tôi bán rẫy là vì

Vượt Biên (1)

Hội Ngộ Liên Trường Kiên Giang 2026 Trang 14

ở không được chứ không phải bán để chuẩn bị

vượt biên

Trong khi tôi còn đang khổ sở với cái rẫy thì

nhà tôi lại nẩy ra ý kiến mới, đó là nuôi heo.

Chà, coi bộ được đa, đã lao động sản xuất mà

còn được ở nhà cũ của mình. Bèn ngăn cái nhà

xe ra làm hai, phần sau chứa đống cây, phần

trước làm cái chuồng heo, mua 5 con heo con

về thả vô. Tôi và thằng con trưởng lãnh phần

cho heo ăn, tắm heo và rữa chuồng. Còn cứt

heo thì sao? Thì cứ tông nó xuống cái đường

mương lộ thiên sát bên, có ai cấm cản phạt vạ

gì đâu. Heo con tắm sạch trông ũng ĩnh mềm

mại dễ thương lắm, có nhiều khi tôi đứng nhìn

chúng nó hàng giờ mà quên cả sự đời. Heo lớn

cũng dễ thương, tôi nuôi chúng nó hằng ngày

nên chúng mến tôi, mỗi lần tôi đứng trước cửa

chuồng thì chúng nó xúm xít lại gần tôi, nhóc

mỏ nhìn lên trân trân, chờ đợi tôi vuốt ve, gãi

đầu chúng nó.

Trong lúc chúng tôi đang nuôi bầy heo nầy thì

xảy ra 1 chuyện bây giờ nhắc lại thấy tức cười,

chứ lúc ấy nó làm cho tôi mất ăn mất ngủ.

Không biết ở đâu ra, mà có tin đồn rằng CM

sắp ra lệnh cho tất cả các dân chúng, ai có vàng

bạc nữ trang phải đem nộp cho chính quyền

quản lý, ai mà giấu diếm bị xét bắt gặp thì bị

phạt nặng lắm. Chúng tôi nghe tin lo lắm. Tuy

thời trước chúng tôi không có trữ vàng vì để

tiền mặt làm ăn, nhưng vì đông con, nay đứa

nầy được cho món nầy, mai đứa kia được cho

món nọ, tích tụ lâu ngày cũng bộn. Vả lại nhà

tôi hay chưng diện, thích mua sắm đồ đeo, cộng

thêm mớ nữ trang hồi cưới nhau thành ra cũng

khá khá. Của cải là núm ruột, nay đem nộp cho

chính phủ là rút ruột ra, đứt ruột chết còn gì.

Bèn quyết định đem giấu

Mà giấu ở đâu bây giờ. Ngó quanh ngó quất,

thấy trên trần nhà coi bộ kín. Bèn may 1 cái túi

vải 2 lớp, bỏ hết nữ trang vô đó rồi chờ đêm

hôm không ai thấy, leo lên gíấu nó trên trần

nhà. Sáng mai thức dậy, vừa bước chân xuống

giường, thì con mắt đã ngó ngay vào chỗ đó.

Mở cửa cái nhà ra, tưởng tượng như mình là

công an đến xét nhà, bước vô thì con mắt ngó

ngay chỗ đó trước nhất. Năm ba lần, lần nào

cũng vậy, vợ cũng như chồng, hể ở ngoài bước

vô thì ngó lên trần nhà, chỗ giấu vàng trước

nhất. Cha, chỗ nầy sao dễ bị để ý quá, không

được, bèn lén leo lên lấy xuống tìm chỗ khác.

Mà chỗ nào thì cũng vậy, hể giấu ở đâu thì thấy

chỗ đó dễ bị để ý nhất. Rốt cuộc, sau mấy đêm

thao thức suy tư, tôi nãy ra ý kiến “táo bạo” là :

Đem giấu trong đống cây trong nhà xe, sau

chuồng heo. Coi vậy mà hay à ta !! Một là: Có

ai ngờ mình dám đem vàng bỏ ngoài sân. Hai

là: Nếu rủi bị CM bắt gặp, thì mình còn chối

được là của ai đem để đó chớ không phải của

tui. Bèn đem gói vàng giấu trong đống cây.

Vậy mà thấy an tâm hơn

Được vài tuần thì lại có tin đồn là CM có cái

máy rà vàng tinh vi lắm, vô nhà khỏi cần xét,

chỉ cần xách máy đi rà rà, gặp chỗ nào có vàng

thì nó hú lên liền, trăm lần không sai một. Tôi

nghe cũng lấy làm lo, lỡ bữa nào cán bộ xách

máy đi qua, gặp cái máy mạnh nó đánh hơi tới

đống cây thì khốn. Còn đang lo thì lại có tin

rằng máy tuy tinh vi nhưng kỵ lá chuối tươi, hể

bọc vàng trong lá chuối tươi thì nó đanh hơi

không thấu, không kêu không hú gì hết. Được

lời như cỡi tấc lòng, cũng may là lúc đó chưa

bán cái rẫy và trong rẫy có mấy bụi chuối, tôi

bèn vô rẫy lén róc 1 mớ lá chuối dấu trong

mình đem về. Chờ đêm vắng lấy vàng ra, túm

từng túm nhỏ vào lá chuối, xong bỏ hết lại vô

cái túi vải rồi đem dấu lại chỗ cũ. Như vậy là

chắc ăn như bắp, hết sợ vàng bị máy đánh hơi

nữa rồi

Vượt Biên (1)

Hội Ngộ Liên Trường Kiên Giang 2026 Trang 15

Qua sáng sớm ngày hôm sau, cha con tôi ra

chuồng cho heo ăn như thường lệ, thì thấy vàng

đâu mà đỏ cả sân chuồng. Thì ra trong đêm,

chuột đánh hơi mùi lá chuối tươi, tưởng có đồ

ăn, xúm nhau lôi cái túi vải ra chuồng, cắn rách

vải lôi mấy túm lá chuối ra, con thì chỗ nầy con

thì chỗ kia, tùm lum cùng sân. Xé lá chuôi thì

vàng văng ra, ăn không được nên chúng bỏ đó

mà đi. Cha con tôi lật đật hốt vô, bà xả kiểm lại

thấy không mất món nào hết. May mà heo

không ăn, chứ nó nhai mấy miếng vàng nầy dễ

ợt, sỏi đá, ve chai, mểnh sành, sắt vụn nó còn

nhai được nữa là. Do câu chuyện nầy, ta suy ra

rằng:< Heo cao thượng hơn người. Tại vì, heo

thấy vàng không ăn, người thấy vàng nuốt

tuốt!>.

Có lần, có con heo làm biếng ăn, đó là triệu

chứng nó “long thể bất an” đó (phải nói là “trư

thể bất an” mới đúng? ). Để nó trong chuồng sợ

nó lây cả bầy bệnh, chết hết thì mất vốn. Tôi

bèn đem nó để ở sau nhà rồi lấy dầu nóng “cạo

gió” hai bên mang tai nó. Vậy mà nó “sỏi” lại,

ăn táp phầm phập trở lại. Sau đó, chúng tôi bán

được cái rẫy. Rồi khi heo lên hơn 6 tháng tuổi,

tôi bồi hồi mà để bà xã bán chúng nó đi. Rồi lại

mua 5 con heo con nuôi tiếp, nhưng lần nầy,

nhà tôi lại có ý kiến mới nữa là nuôi 1 con heo

nái. Cho nên tìm trong ghe bán heo con 1 con

cái mạnh mẽ tốt mã, đem về không thiến để

làm nái, còn 4 con kia thì thiến làm heo thịt.

Chúng nó sống chung đề huề với nhau chừng 7

tháng thì bán heo thịt đi, heo nái ở 1 mình

chừng 3,4 tuần nữa thì bắt đầu có triệu chứng

rượn đực. Dễ biết lắm, âm hộ nó vun lên, trổ

màu hồng và có nước nhờn. Cử chỉ nó rậm rực,

vừa chạy vừa hực hực quanh chuồng, thỉnh

thoảng gát 2 chân trước lên cửa chuồng, ngóc

mỏ ngó ra ngoài như thể gái ngóng trai

Nhà tôi đi hỏi thăm mấy người biết chuyện, rồi

đi rước heo nọc về gieo giống cho nó. Té ra chủ

con heo nọc lại là 1người bạn trước giờ. Anh

tên là L., cũng là người trong làng giáo, là chủ

trường trung học tư thục Ph. Đ. ở Rạch Giá.

Tiếng là ông chủ nhưng vì vay vốn lập trường

nên anh mắc nợ như chúa chổm. CM vô,

trường đóng cửa, anh xoay qua làm nghề nuôi

heo nọc, ngày ngày dắt heo đi nhảy nọc kiếm

ăn. Thét rồi bạn bè kêu anh là L. heo nọc, hay

heo nọc L., mặc dù thiên hạ nghi anh là ... bán

nam bán nữ. ( Những điều tôi kể trong ký ức

nầy đều có thật, mặc dù đôi khi tôi dùng giọng

văn trào phúng cho vui,... hay cho bớt buồn ).

Con heo nọc làm phận sự xong mệt thở dốc,

anh L. cho nó ăn 1 cái trứng gà cho lợi sức,

cho nó nghỉ 1 chút rồi thầy tớ lại dắt nhau đi

làm cái nghề “buôn hương bán phấn đực” nầy

mà độ nhựt. Đầu thế kỷ thứ 21, tôi có về thăm

Rạch Giá, có ghé thăm trường Ph. Đ., thấy

trường cất lại, lên lầu, có vẻ hoành tráng hơn

xưa. Hỏi anh L. thì nói anh đi chơi bên Úc, khi

nói đến anh người thơ ký có vẻ kính cẩn lắm.

Trở lại con heo nái của chúng tôi. Chịu nọc

xong, nó bình tỉnh trở lại. Có chửa chừng 4

tháng thì nó đẻ con. Đêm nó chuyển bụng đẻ,

nhà tôi cấm tôi ra chuồng vì tôi tuổi dần con

cọp, sợ heo thấy cọp, đẻ không ra. Kỳ nầy nó

đẻ chỉ có 2 con, hỏi thăm thì người ta nói

chuyện nầy thường thôi vì là sanh con so mà,

mấy lứa sau mới sai con. Heo con bú vú mẹ

chừng 1 tháng thì dứt sữa, chừng 1 tuần sau thì

nái bắt đầu rượn đực trở lại. Rồi thì anh L. lại

trở lại gieo giống cho nó, vân vân và vân vân...

Lứa thứ 2 đẻ 8 con, chúng tôi nuôi 2 bán 6. Lứa

thứ 3 đẻ 7 con, lần nầy có chuyện đáng nói là:

Tôi không có để ý coi con nọc của anh L. có

thay đổi hay không, mà kỳ nầy không biết lai

giống làm sao mà có 1 con khác hơn các con

trong bầy. Lưng nó thẳng bụng nó thon, mỏ dài

Vượt Biên (1)

Hội Ngộ Liên Trường Kiên Giang 2026 Trang 16

mà thẳng, chưn thẳng như chưn nai, lông vàng

điểm đóm đen như heo ma ní, mà lại là heo cái

nữa chứ. Chúng tôi khoe cùng khắp hàng xóm

rồi bán hết cả heo mẹ lẫn heo con, chỉ để con

heo cái nhỏ nầy lại đặng để nái. Khi nó lớn

trọng trọng rồi, chiều chiều tôi mở cửa chuồng

thả nó ra, lùa nó đi dọc đường trước nhà, nói

rằng làm như vậy đặng sau nầy nó đẻ dể, như

đàn bà có vận động thì đẻ dể hơn mấy bà ăn

không ngồi rồi

Sự thật thì chuyện nuôi heo hay bất cứ chuyện

gì khác lúc nầy đối với vợ chồng tôi cũng chỉ là

những tấm bình phong che đậy 1 chuyện bí mật

chánh yếu: Đó là chuyện vượt biên. Vâng,

chuyện vượt biên, chúng tôi đang âm mưu vượt

biên.

Muốn biết chuyện vượt biên thế nào, xin xem

phần sau phân giải.

Huỳnh Ngọc Thọ