TRÍCH Y PHẦN NÓI VỀ CỬ TRI ĐOÀN THEO QUY ĐỊNH BẦU CỬ CỦA HOA KỲ./-Mt68

.......................

11. Phiếu Phổ Thông và Phiếu Cử Tri Đoàn

Mỗi tiểu bang có một số “cử tri đoàn” (electoral college) bằng số Nghị Sĩ Liên bang và số Dân biểu Liên bang của tiểu bang: Vi dụ tiểu bang có 2 Nghị sĩ NS và 1 Dân biểu như Delaware. Cử tri đoàn là 3 người. Tiểu bang California có 52 Dân biểu và 2 Nghị sĩ là tiểu bang lớn nhất có 54 phiếu cử tri đoàn.

Hoa Kỳ có 538 phiếu cử tri đoàn gồm có: 100 Nghị Sĩ Liên bang (US Senator) và 438 Dân biểu Liên bang (US House of Representatives). Số dân biểu có thể được điều chỉnh tuỳ theo dân số… Muốn đắc cử Tổng Thống, ứng cử viên phải hội đủ 270 phiếu cử tri đoàn trên 538 phiếu. Nghĩa là ít nhất phải hơn đối thủ 2 phiếu. Ứng cử viên nào thắng phiếu phổ thông tại tiểu bang sẽ thắng luôn phiếu của cử tri đoàn tại tiểu bang đó.

Trong lịch sử bầu cử Tổng Thống Hoa kỳ có vài trường hợp bất thường xảy ra. Năm 1787 Quốc Hội Hoa Kỳ đã tranh luận về vấn đề bầu cử Tổng Thống và để dung hoà hai ý kiến:

1) Tổng thống do Quốc hội bầu (cử tri đoàn) hay do dân chúng bầu (phiếu phổ thông )?
2) Quốc hội đã biểu quyết dùng cả hai phương thức.

Muốn đắc cử, UCV phải thắng phiếu phổ thông thông từng tiểu bang và từ đó thắng tổng số phiếu cử tri đoàn trên toàn quốc.

Như  trên đã  đề  cập, ngoài phiếu phổ thông, Tiểu bang có nhiệm vụ chọn ch ọn cử  tri của Cử tri đoàn (electoral college) cho mỗi tiểu bang. Tổng số đại biểu của cử tri đoàn tại mỗi tiểu bang bằng tổng số dân biểu liên bang và 2 nghị sĩ liên bang. Cử tri đoàn của 50 tiểu bang gốm. 100 US nghị sĩ + 438 US dân biểu=538.

Lịch sử bầu Tổng Thống Hoa Kỳ cũng đã ghi lại năm 1800, ứng cử viên Thomas Jefferson và ứng cử viên AAron Burr mỗi người nhận 73 phiếu. Sự kiện này đã được trình Hạ Nghị Viện, chiếu Hiến Pháp Hoa Kỳ để quyết định và UCV Jefferson đã đắc cử. Cuộc bầu cử năm 1824 và 1876 cũng do Hạ Nghị Viện Hoa Kỳ quyết định mặc dù ứng cử viên trong hai cuộc bầu cử nầy không nhận được đa số phiếu phổ thông.

Năm 2000, Tối Cao Pháp Viện phán George W. Bush đắc cử chức vụ Tổng Thống nhờ có phiếu cử tri đoàn cao hơn phiếu cử tri đoàn của Al Gore, nhưng phiếu phổ thông của Al Gore cao hơn phiếu phổ thông của George W. Bush. Hiện nay, có khuynh hướng vận động bãi bỏ phiếu phiếu cử tri đoàn. Nếu khuynh hướng nầy thắng thế thì những tiểu bang đông dân số sẽ “đè bẹp” các tiểu bang có dân số thấp, tạo nên sự bất công giữa các tiểu bang.

 Trong cuộc bầu cử 2020, khoảng 235,087,000 công dân đủ điều kiện đi bầu (Weldon Cooper Center, University of Virginia). Tỷ số ghi danh đi bầu khoảng 70%, Tỷ số ghi danh ước tính căn căn cứ vào thông kê bầu cử các nhiệm kỳ trước. Ứng cử Tổng Thống nào thắng đa số phiếu phổ thông (popular vote) sẽ thắng (winner-take all) phiếu cử tri đoàn (electoral vote) tại tiểu bang đó.

Muốn thắng cử, ứng cử viên Tổng Thống phải đạt được ít nhất 270 phiếu cử tri đoàn trên 538 phiếu.

Trong kỳ bầu cử năm 2016, UCV Trump, đảng CH đạt được 309 phiếu cử tri đoàn và đã đánh bại bà Clinton chỉ có 229 phiếu.

Vấn đề sai biệt giữa phiếu cử tri đoàn và phiếu phổ thông có thể xảy ra vì sự sai biệt dân số và số cử tri đoàn giữa các tiểu bang. Tiểu bang không thể quân phân dân số chính xác khi ấn định số dân biểu Liên bang. Do đó, đã xảy ra trường hợp, một ứng viên có đa số phiếu phổ thông nhưng lại không có đủ số phiếu cử tri đoàn như trường hợp ứng cử viên Al Gore năm 2000 và trường hợp của bà Clinton năm 2016.

12. Tạm kết

Trong năm 2024, trên toàn thế giới có 60 quốc gia tự do tổ chức bầu cử với khoảng 4 tỷ cử tri, được mệnh danh là năm bầu cử lớn nhất trong lịch sử (the biggest election year in history). Tiếc rằng nhà cầm quyền CS Việt Nam đôc tài đảng trị lạc hậu nên nhân dân Việt nam quốc nội mất cơ hội sánh vai với các quốc gia dân chủ, tự do văn minh trên thế giới.

Trên đây là những nhận xét  tổng quát về thủ tục bầu cử  tại Hoa Kỳ.  Tất cả các khiếu nại về bầu cử Tổng Thống Hoa Kỳ, nếu không được giải quyết ở cấp tiểu bang, sẽ được chung quyết bởi Tối Cao Pháp Viện Hoa Kỳ.

Chúc Xuân Giáp Thìn đến  tất cả  quý vị  đồng hương.

Trần Xuân Thời

01-10-2024