NHƯ VẬY NGỌC ĐAN THANH GIẢ BỘ CHỐNG CỘNG RỒI LÉN VỀ XƠI PHÂN CỘNG- XƠI NHẦM PHÓNG XẠ NÊN CHẾT THẢM MÀ KHÔNG AI BIẾT NGUYÊN DO./-TCL

Nghệ sĩ Ngọc Đan Thanh bất ngờ đột quỵ tại Mỹ

 

VBF-Thông tin gây sốc khi nghệ sĩ Ngọc Đan Thanh đột quỵ tại Mỹ. Cô sinh năm 1952 tại Saigon. Cô không có tiền sử về bệnh tim mạch hay huyết áp nên quá bất ngờ.
Nữ diễn viên được đưa đi cấp cứu ở Mỹ trong tình trạng hôn mê từ ba ngày trước.
Từ California, Mỹ, nghệ sĩ Tú Trinh - bạn nghệ sĩ Ngọc Đan Thanh - chia sẻ nữ diễn viên đang nguy kịch. Ngọc Đan Thanh hôn mê sâu và chưa có dấu hiệu tỉnh lại.
Theo Tú Trinh, nghệ sĩ Ngọc Đan Thanh không có tiền sử bệnh tim mạch, huyết áp. Vài tháng trước, chị vẫn về thăm bố mẹ ở quận 1, TP HCM. "Các nghệ sĩ, đồng nghiệp đều cầu nguyện Ngọc Đan Thanh tỉnh lại", Tú Trinh nói.
Ngọc Đan Thanh tên thật là Lê Thị Huệ, sinh năm 1952 tại TP HCM. Từ năm 1964 đến năm 1966, Ngọc Đan Thanh theo học cổ nhạc với thầy Năm Đờn, sau đó, chị làm việc tại ban cải lương Thành Công, Đài Phát thanh Sài Gòn. Từ năm 1975 đến năm 1979, chị cộng tác với Đoàn Kịch nói Kim Cương. Giai đoạn 1980 - 1987, chị biểu diễn cải lương với các đoàn Sông Bé, Thanh Minh Thanh Nga, Trần Hữu Trang.
Vai diễn cải lương ấn tượng nhất của Ngọc Đan Thanh là cô Nga trong Lá sầu riêng. Ngoài ra, Ngọc Đan Thanh xuất hiện trong một số phim như Báu kiếm rửa hận thù, Long hổ sát đấu, Vực nước mắt, Xóm tôi...

Nữ nghệ sĩ Ngọc Đan Thanh.
Năm 1990, chị định cư tại California, Mỹ. Tại đây, chị tham gia lồng tiếng một số bộ phim Hong Kong, Hàn Quốc và biểu diễn kịch, cải lương tại một số chương trình.
Nghệ sĩ Nhân dân Kim Cương nhận xét lối diễn của Ngọc Đan Thanh đa dạng. Chị vừa thoại kịch hay, vừa diễn cải lương tốt. Nghệ sĩ Ánh Hoa đánh giá Ngọc Đan Thanh là người tận tụy, bền bỉ với nghề.

ĐỊT MẸ THẰNG KHỐN NẠN LŨ GIAN THẨM PHÂN NGUYỄN CẦN NẦY ĂN ỈA TẠI MỸ MÀ CHỬI TRUMP - SAO MẦY KHÔNG VỀ SỐNG VỚI VIỆT CỘNG HAY TRUNG CỘNG???./-TCL

Khi Trump thực hiện chủ nghĩa đế quốc!

Lữ Giang

Ngày 18.12.2017, Tổng Thống Trump đã công bố Chiến lược An ninh Quốc gia (National Security Strategy - NSS) để làm "kim chỉ nam" cho chính quyền Mỹ dưới nhiệm kỳ của ông. Bản chiến lược này đã gây nhiều tranh luận. Nga đã đổ lỗi cho chiến lược an ninh quốc gia mới của Trump như là "kẻ theo chủ nghĩa đế quốc" (imperialist), trong khi Trung Quốc lên án chiến lược đó nhằm thúc đẩy "Tâm thức Chiến tranh Lạnh” (Cold War Mentality) của Mỹ.

 

Đại Hội Đồng LHQ họp và bác bỏ quyết định của Trump về Jerusalem

Có rất nhiều bản phân tích của các chuyên gia về chiến lược này giúp cho chúng ta thấy rõ hơn những mặt trái đàng sau của chiến lược. Tiến sĩ Terry F. Buss, giáo sư về chính sách công, hiện tham gia vào nhiều viện nghiên cứu như Carnegie Mellon University, National Academy of Public Administration, v.v., đã viết một bài nhận xét rất gọn gàng nhưng đầy đủ, mô tả đó là “một chiến lược mơ hồ, rất mâu thuẫn” (ambiguous, very controversial).

Trong bài này, chúng tôi chưa đi vào những chi tiết gây tranh luận trong bản chiến lược mới, chúng tôi chỉ nói đến điều mà Nga và nhiều nhà lãnh đạo đang quan tâm: Có phải Trump đang theo đưổi chủ nghĩa đế quốc hay không? Tham vọng đó có thực hiện được không và sẽ đưa nước Mỹ đi về đâu?

ĐẾ QUỐC VÀ CHỦ NGHĨA ĐẾ QUỐC

Trong chiến tranh Việt Nam, Đảng CSVN thường gọi Hoa Kỳ là “Đế quốc Mỹ”. ĐẾ QUỐC là danh từ Hán Việt, dịch từ chữ “Empire” của Anh, ngày xưa được dùng để chỉ một nước được cai trị bởi một “hoàng đế” (emperor). Ngày nay Đế quốc thường dùng để chỉ các quốc gia lớn mạnh, có tầm ảnh hưởng quốc tế lớn, thống trị nhiều vùng lãnh thổ rộng hoặc chi phối được nhiều quốc gia.

CHỦ NGHĨA ĐẾ QUỐC trong tiếng Anh là "Imperialism" có nguồn gốc từ chữ "imperium" trong tiếng Latin, mang nghĩa cai trị các vùng lãnh thổ rộng lớn. Chủ nghĩa đế quốc là "chính sách mở rộng quyền lực và tầm ảnh hưởng của một quốc gia thông qua hoạt động thuộc địa hóa bằng vũ lực hoặc các phương thức khác". Ngày nay chủ nghĩa đế quốc là một thuật ngữ được dùng để đề cập đến sự thống trị về mặt kinh tế và chính trị của các quốc gia phương Tây.

Trong cuốn “A History of American Imperialism from Benjamin”, sử gia Richard H. Immerman cho rằng “Mỹ đã, và luôn luôn là một đế quốc”. Con sử gia Elizabeth Cobbs Hoffman nói: “Sự tồn tại của đế quốc Mỹ là một thực tế không thể phủ nhận”.

Kể từ khi mở cuộc chiến Iraq, Đế quốc Mỹ đã tiến xa hơn nhiều. Trong cuốn “New Imperialism: Toward a Holistic Approach”, hai sử gia Steven Kettell và Alex Sutton đã đặt ra vấn đề: “Sức mạnh vô song và các hoạt động của Mỹ, đặc biệt là những bước đi của họ trong cuộc chiến chống khủng bố, có thể đã cấu thành một dạng ‘chủ nghĩa đế quốc mới’” cho phép họ gây ảnh hưởng hoặc ép buộc đối với các quốc gia khác. Đến đời tổng thống thứ 45 của Mỹ, “CHỦ NGHĨA ĐẾ QUỐC MỚI” lại tiến xa hơn. Người ta có cảm tưởng Donald Trump đang nghĩ rằng với sức mạnh của Mỹ, ông có thể muốn làm gì trên thế giới này thì làm, không cần quan tâm đến Hiến Chương Liên Hiệp Quốc và luật pháp quốc tế. Ý tưởng này là một sai lầm rất nguy hại. Mọi sự sơ suất đều có thể đưa tới tình trạng chiến tranh hay biến loan. Nhưng thế giới ngày nay không còn là đơn cực mà đang trở thành đa cực, nên Mỹ không thể tự do hành động.

MỘT HÌNH THỨC ĐI ĂN CƯỚP

Khi đang tranh cử, tâm thức đế quốc của Donald Trump cũng đã xuất hiện. Ông tuyên bố  Mỹ rút ra khỏi Iraq là một sai lầm. Ông sẽ cho đem 150.000 quân chiếm lại Iraq và ở đó lâu dài đề công ty Exxon Mobil có thể khai thác dầu lửa.

Vừa nhận chức, hôm 21.1.2017, khi giới thiệu Dân biểu Mike Pompeo làm Giám đốc CIA tại tổng hành dinh của cơ quan này, Donald Trump nói ngay: “Bây giờ tôi nói về các lý do kinh tế. Nhưng nếu ông nghĩ về điều đó ông Mike à, nếu chúng ta chiếm lấy dầu, chắc ông sẽ không còn lo đến bọn ISIS nữa vì rằng chúng kiếm đâu ra tiền ở nơi đầu tiên, do đó chúng ta phải chiếm lấy dầu. Nhưng, được, có thể chúng ta sẽ có cơ hội khác.” Ông Pompeo nguyên là Chủ tịch Công ty Thiết bị Dầu mỏ Sentry International.

Chính phủ Iraq và các quốc gia Arập đã lên tiếng phản đối rất mạnh nên sau đó Bộ trưởng Quốc phòng James Mattis tuyên bố rằng quân đội Mỹ không đến Iraq để chiếm lấy tài nguyên dầu lửa của nước này.

Hôm 19.9.2017, phát biểu trước Đại hội đồng Liên Hợp Quốc, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố sẽ hủy diệt hoàn toàn Triều Tiên nếu nước này không dừng các hành động khiêu khích. Ông nói: "Mỹ có sức mạnh và nhiều kiên nhẫn, nhưng nếu buộc phải bảo vệ chính mình cũng như bảo vệ các đồng minh, chúng tôi không còn sự lựa chọn nào khác là hủy diệt hoàn toàn Triều Tiên". (AFP).

"CHỦ NGHĨA ĐẾ QUỐC MỚI" BỊ NGĂN CHẬN

Vấn đề Iraq và vấn đề Bắc Triều Tiên mới chỉ là những lời tuyên bố suông. Khi đi vào vấn đề của Do Thái, ông là người đang theo "chủ nghĩa đế quốc mới" bằng hành động.

Như chúng tôi đã nói trong bài “Trump và lá bài Jerusalem”, sau cuộc chiến tranh 6 ngày năm 1967, Israel đã chiếm bán đảo Sinai của Ai Cập, đồi Golan của Syria và Ɖông Jerusalem của Jordan.

Ngày 30.7.1980 Israel ban hành Jerusalem Law, một đạo luật lập quy chế Jerusalem là thủ đô “vĩnh viễn và không chia cắt được” của Israel.

Ngày 20.8.1980 Hội Đồng Bảo An LHQ ban hành Nghị quyết 478 lên án Israel âm mưu sáp nhập Đông Jerusalem và kêu gọi các nước có cơ quan ngoại giao tại Jerusalem rời khỏi thành phố. Theo Liên Hiệp Quốc, quy chế cuối cùng của Jerusalem phải do các bên liên quan đàm phán.

Ngày 23.10.1995 Quốc hội Mỹ thông qua Đạo luật Đại sứ quán Jerusalem (Jerusalem Embassy Act) quy định sứ quán Mỹ ở Tel-Aviv phải được chuyển đến Jerusalem. Tuy nhiên, có một điều khoản trong luật này cho phép Tổng thống Mỹ đương nhiệm hoãn thời hạn áp dụng luật này. Mục tiêu của đạo luật này là muốn chứng tỏ cho các quốc gia Arập biết Mỹ sẽ bảo vệ Jerusalem, chớ đụng dến nó. Nói cách khác, đây chỉ là một hình thức đe dọa. Vì thế, các tổng thống tiền nhiệm Mỹ như Bill Clinton, George W. Bush và Barack Obama cứ 6 tháng một lần, đã ký lệnh hoãn áp dụng luật nói trên, chứ không bao giờ thực hiện. Vào tháng 06/2017, Donald Trump cũng đã làm như vậy.

Đùng một cái, hôm 6.12.2017, Tổng thống Donald Trump phát biểu tại Tòa Bạch Ốc: "Tôi cho rằng đã đến lúc chính thức công nhận Jerusalem là thủ đô của Israel.” Ông cũng chỉ đạo Bộ Ngoại giao Mỹ "bắt đầu việc chuẩn bị để chuyển sứ quán Mỹ từ thành phố Tel Aviv tới Jerusalem".

Hội đồng Bảo an LHQ họp khẩn cấp sáng 7.12.2017 tại New York để phê phán quyết định của Trump. Năm nước Châu Âu đã đưa ra tuyên bố: “Tình trạng của Jerusalem cần phải được định đoạt bằng con đường đàm phán giữa Israel và Palestine để có được thỏa thuận cuối cùng” và Liên Hiệp Âu Châu sẽ không công nhận chủ quyền của Israel trên toàn bộ thành phố Jerusalem.

Trong cuộc họp ngày 18.12.2017, 14 thành viên của Hội đồng Bảo An LHQ đã bỏ phiếu ủng hộ nghị quyết do Ai Cập soạn. Nghị quyết nói “bất kỳ quyết định và hành động nào nhằm thay đổi tính chất, tình trạng hay sự cấu thành địa lý của thành phố Jerusalem linh thiêng không có hiệu lực pháp lý, vô giá trị, vô ích, và phải được hủy bỏ tuân thủ các nghị quyết liên hệ của Hội đồng Bảo an.”

Nghị quyết cho rằng quyết định mới đây liên quan đến tình trạng của Jerusalem là điều hết sức đáng tiếc, kêu gọi tất cả các nước tránh thiết lập phái bộ ngoại giao ở Jerulalem và kêu gọi Washington rút lại tuyên bố công nhận Jerusalem là thủ đô của Israel. Chỉ có một mình Hoa Kỳ chống lại.

Bà Nikki Haley, Đại sứ Mỹ tại LHQ, đã phủ quyết nghị quyết nói trên. Bà nói: “Những gì đang diễn ra tại Hội đồng Bảo An là một sự xúc phạm, sẽ không bao giờ quên.” Bà nhấn mạnh:

“Sự phủ quyết để bảo vệ chủ quyền nước Mỹ và bảo vệ vai trò của Mỹ trong tiến trình hòa bình Trung Đông không phải là điều gây xấu hổ cho chúng tôi mà là một sự xấu hổ đối với những thành viên còn lại trong Hội đồng Bảo An."

Bà Nikki Haley vốn không phải là một nhà ngoại giao chuyên nghiệp, nhưng ông Trump rất thích vóc dáng của bà ta nên đã quyết định chọn bà làm Bộ Trưởng Ngoại Giao, nhưng bà không dám nhận vì chưa biết gì về ngoại giao. Trump liền cử bà ta làm Đại Sứ Hoa Kỳ tại LHQ!

Vì chưa bao giờ làm ngoại giao, nên từ thái độ đến cách ăn nói của bà thường gióng một Thẩm phán Công tố hơn là một Đại sứ. Đó là một thái độ thiếu ngoại giao và có khi còn xấc láo.

NIKKI HALEY VÀ TRUMP ĐE DỌA

Nội vụ được đưa ra trước Đại Hội Đồng LHQ biểu quyết hôm 21.12.2017. Bà Nikki Haley đã viết trên Twitter: "Hoa Kỳ sẽ lấy tên" (the US will be taking names) của các quốc gia ủng hộ nghị quyết. Trong bức thư gửi tới hơn 180 Đại sứ Hoa Kỳ tại các quốc gia thành viên LHQ, bà nói bà sẽ báo cáo lại với Trump về cách họ bỏ phiếu: “Chúng tôi sẽ lưu ý đến từng cuộc bỏ phiếu về vấn đề này".

Như một cặp “bồ tèo” Donald Trump đã bênh vực bà Nikki Haley. Hôm 20.12.2017, Donald Trump đã nói với các phóng viên tại Tòa Bạch Ốc:

“Tôi thích thông điệp mà Nikki gửi ngày hôm qua tại Liên Hợp Quốc cho tất cả các quốc gia này nhận tiền của chúng tôi, và sau đó họ bỏ phiếu chống lại chúng tôi tại Hội đồng Bảo an, hoặc họ có thể bỏ phiếu chống lại chúng tôi tại hội đồng.

"Họ nhận hàng trăm triệu đô la và thậm chí hàng tỷ đô la, và sau đó họ bỏ phiếu chống lại chúng tôi. Vâng, chúng tôi đang xem những phiếu bầu này. Hãy để họ bỏ phiếu chống lại chúng tôi. Chúng ta sẽ tiết kiệm rất nhiều. Chúng tôi không quan tâm" (Let them vote against us. We’ll save a lot. We don’t care).

"Đây không phải là nơi mà họ có thể bỏ phiếu chống lại bạn, và sau đó bạn trả cho họ hàng trăm triệu đô la và không ai biết họ đang làm gì. Vì vậy, Nikki, đó là quyền”

“Đây không phải là nơi mà họ có thể bỏ phiếu chống lại bạn, và sau đó bạn trả cho họ hàng trăm triệu đô la và không ai biết họ đang làm gì. Vì vậy, Nikki, đó là thông điệp đúng đắn mà bạn và tôi đã đồng ý gửi đi vào ngày hôm qua.

"Và tôi đã có rất nhiều nhận xét tốt về nó, hãy tin tôi. Mọi người đang mệt mỏi vì Hoa Kỳ - những người sống ở đây, những công dân vĩ đại yêu đất nước này - họ đang mệt mỏi vì đất nước này bị lợi dụng, và chúng ta sẽ không còn bị lợi dụng lâu nữa ".

Rõ rằng là Donald muốn dùng tiền để đòi hỏi lòng trung thành chứ không dùng lẽ phải. Đó là cách làm ăn của một con buôn chứ không phải một nhà lãnh đạo chân chính. Ông coi các quốc gia trên thế giới gióng các tên "ác ôn côn đồ đáng nguyền rủa" ở Sài Gòn năm 1963 đã nhận tiền của Mỹ để làm đảo chánh.

MỘT SỰ THẤT BẠI THÊ THẢM

Tại diễn đàn Liên Hiệp Quốc hôm 21.12.2017, trước khi bỏ phiếu, bà Haley lại nói:

“Mỹ sẽ nhớ ngày này, cái ngày mà Mỹ bị đem ra công kích tại Đại hội đồng vì hành động thực hiện quyền của chúng tôi trong tư cách một quốc gia có chủ quyền.”

 “Chúng tôi sẽ không quên khi chúng tôi được kêu gọi một lần nữa cung cấp khoản đóng góp lớn nhất thế giới cho Liên Hiệp Quốc; và rất nhiều quốc gia tới kêu gọi chúng tôi, như họ vẫn thường làm, đóng góp nhiều hơn nữa và dùng sức ảnh hưởng của chúng tôi vì lợi ích của họ.”

Nhưng Đại Hội Đồng Liên Hiệp Quốc đã bác bỏ quyết định của Tổng Thống Trump tuyên bố xem Jerusalem là thủ đô của Isreal với 128 phiếu thuận và 9 phiếu chống, 35 quốc gia không bỏ phiếu. Tất cả 5 cường quốc là Anh, Pháp, Đức, Nga và Trung Quốc đều đứng về phía nghị quyết của Đại Hội Đồng LHQ.  Nhìn lại 9 quốc gia bỏ phiếu chống, ngoài Hoa Kỳ và Israel, người ta thấy đó có 7 quốc gia nhỏ bé có lẽ đã được Mỹ vận động và hứa hẹn để đỡ mất mặt, đó là Gaatemala, Honduras, Marshall Island, Micronesia, Nauru, Palau và Togo.

MỘI VÀI NHẬN XÉT

Nỗ lực thực hiện chủ nghĩa đế quốc mới của chính phủ Trump đã thất bại. Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan nói:

“Thưa Tổng Thống Trump, ngài không thể dùng đôla của ngài để mua mong ước dân chủ của Thổ Nhĩ Kỳ. Tôi cũng có lời kêu gọi toàn thế giới: đừng bán rẻ mong ước và cuộc đấu tranh vì dân chủ của mình bằng vài đồng đôla.”

Ông Elliott Abrams, người từng nắm giữ những vị trí quan trọng trong chính quyền Ronald Reagan và George W. Bush, cho rằng việc trừng phạt giảm tiền viện trợ với những nước không nghe theo Mỹ là "chuyện không thể làm được", bởi những khoản viện trợ đó đảm bảo lợi ích sống còn về mặt an ninh quốc gia của Mỹ trong khu vực.

Trong bản tuyên bố ngày 10.12.2017, Toà thánh Vatican nhắc lại niềm tin tưởng vững chắc của Tòa Thánh rằng “chỉ có một giải pháp thương thảo giữa người Do Thái và người Palestine mới có thể mang lại hoà bình ổn định và lâu dài, bảo đảm sự chung sống hoà bình của hai quốc gia trong những ranh giới được quốc tế công nhận”.

Ngày 29.12.2017

100 năm trước, điều kỳ diệu xảy ra trong đêm Giáng sinh đất người,

 50 năm trước, điều dã man xảy tại
đêm Tết Mậu Thân đất Việt ta !

Hưu chiến đêm Noël 1914 tại chiến hào Pháp Đức

Tàn sát Tết Mậu Thân 1968 tại Huế Việt Nam 

Hai cuộc chiến, Hai ngày lễ

 Hai văn hóa ! Hai văn minh !  

  Phan Văn Song     

Thứ bảy tuần trước, trên mạng Hoa Tự Do, mục Văn Hóa cho đăng một bài viết về một sự kiện hy hữu đã xảy trong một thời kỳ đen tối nhứt của lịch sử âu châu cách đây trên 100 năm, tạo sự chú ý cho chúng tôi. Chúng tôi xin phép tác giả Thuần Dương và chủ nhiệm diễn đàn Hoa Tự Do, được trích những đoạn của bài viết, đôi lời thành thật cảm ơn quý vị tác giả, và chủ nhiệm Hoa Tự Do.

1/ 100 năm trước, Giáng Sanh 24 tháng 12, 1914, văn hóa người :

Nhơn dịp hôm nay là ngày 27 tháng 12, 2017, sau lễ Giáng sanh 3 ngày, người viết chúng tôi xin được chia sẻ cùng quý thân hữu vài suy nghĩ về sự kiện nầy, tuy đã xảy ra vào dịp Noël, ở đất người trong một cuộc chiến được xem là đẩm máu nhứt của lịch sử của âu châu. Sở dĩ ngày 27 vì chúng tôi muốn kỷ niệm ngày 27 tháng 12 năm 1914, cách đây trên 100 năm, hiện tượng hiếm có đó, được những tờ báo của Anh và Mỹ đưa tin. Tờ The Daily Telegraph cho đăng một bài viết vào ngày 27 tháng 12 năm 1914, về việc quân đội Đức và liên quân Anh-Pháp, đối mặt tàn sát nhau, vừa ngày hôm trước, lại tự động đồng lòng ngưng bắn, cùng nhau hưu chiến, chẳng những đêm 24 tháng 12 năm 1914, đêm thánh thiện Giáng Sanh, rồi cả ngày 25 ngày Noël nữa, rồi cùng nhau ca hát, trao đổi quà tặng, bánh sô cô la và thuốc lá. Tờ New York Times cũng đưa cái tin của cái đêm giao thừa và ngày Noël năm ấy. Sau đó, các tờ báo của Anh như Mirror hay Sketch cuối cùng cũng đăng ảnh về những chiến sĩ đứng lẫn với nhau trên chiến tuyến ở trên trang nhứt tạp chí của mình.

 Hiện tượng hy hữu nầy, xảy ra tại những chiến hào, ngay tại một điểm nóng giằng co ác liệt giữa liên quân Anh – Pháp và quân đội Đức, nơi người ta không thể biết được liệu ngày mai mình còn sống hay không, câu hỏi bao giờ được về nhà như hòn đá ném xuống vực sâu không hồi đáp, ở nơi đó, liệu có thể có phép màu? Thế nhưng cuộc sống luôn có chỗ cho những điều kỳ diệu. Vào đêm Noël năm 1914, sau nhiều ngày giao tranh dữ dội giữa giá rét của mùa đông phương Bắc. Bất chấp những làn bom rơi, đạn nổ, những tiếng gào thét thê lương, những thân người đổ gục vô hồn… đêm Giáng Sanh vẫn phải được tưởng nhớ và chào đón. Binh lính của ba nước âm thầm tổ chức lễ Noel ngay dưới chiến hào của mình. Không có gà tây, không có bếp hồng hay món tráng miệng ngọt lịm, không cả lời chúc tụng mà chỉ có những lời cầu nguyện cho sự yên bình và sự sống.

Đêm Giáng Sanh 24 tháng 12 năm 1914, giữa sự tịch mịch hiếm hoi của địa ngục trần gian, nơi diễn ra trận chiến khốc liệt của Thế chiến I, một tiếng hát vút lên không gian, và tiếp theo sau đó là một trang sử sáng ngời giữa lịch sử tối tăm của chiến tranh đã được viết nên.

Một binh sĩ người Đức, Nikolaus Sprink, vốn là một nam ca sĩ opera tài danh bị triệu tập đi lính, bỗng cất tiếng hát vang « Đêm Thánh Vô cùng – O Silent Night-Holly Night... » giữa chiến trường. Và bắt đầu, một thời khắc đi vào lịch sử. Và trong đêm tịch mịch đó, Silent Night-Holly Night – bài hát Giáng sanh nổi tiếng nhất mọi thời đại, từ phía chiến hào của người Đức, cất lên văng vẳng, cao vút. Người Anh và người Pháp ngừng cụng ly và xì xầm, không gian và thời gian như bất động.Như được đánh thức sau cơn mê, một viên sĩ quan binh đoàn Scotland của quân đội Hoàng gia Anh bất ngờ chộp lấy cây kèn túi-cornemuse, thổi lên điệu nhạc du dương hòa cùng giọng ca bên kia chiến tuyến. Nikolaus vốn chỉ đang trổ chút tài nghệ phục vụ những đồng đội của mình, ngỡ ngàng trước màn hồi đáp đầy chất thơ, đã hứng khởi quên cả hiểm nguy, bước ra khỏi chiến hào, tay cầm cành thông vừa đi vừa hát bất chấp sự can ngăn của vị chỉ huy. Bài ca vừa dứt, anh lập tức nhận được những tràng pháo tay vang dội của những người lính từ… cả hai chiến hào.

Đó là một phần nội dung của bộ phim « Joyeux Noel » do Pháp sản xuất với sự hợp tác của Anh, Đức. Bộ phim từng nhận được đề cử cho giải Phim nước ngoài xuất sắc nhất tại Oscar 2006, Quả cầu vàng, BAFTA 2006… Đó không phải chỉ là một bộ phim lấy đề tài chiến tranh. Mà nó dựa trên một sự kiện hoàn toàn có thật trong Thế chiến I.

Và trong suốt hơn 100 năm sau, sự kiện này đã được xem như là một phép lạ, giây phút đình chiến hiếm hoi trong cuộc chiến từng cướp đi sanh mạng của hơn 15 triệu người.

Người ta cũng ghi nhận thêm rằng, qua sáng ngày 25 tháng 12, ở một số đoạn trên chiến hào, lính Đức đã bước lên và hô to “Chúc mừng Giáng Sanh” bằng tiếng Anh. Binh sĩ đồng minh cũng thận trọng tiến ra chào đón họ. Người Đức nhanh chóng giơ tay ra hiệu “Bạn không bắn, chúng tôi cũng không bắn”. Binh sĩ hai bên trao đổi những quà tặng như thuốc lá, thực phẩm và mũ. Đồng thời họ có thời gian yên bình để chôn cất những những đồng đội thiệt mạng trong nhiều tuần trước đó của mình. Ở một nơi sanh tử không có giới hạn, đến một nấm mồ tươm tất và một buổi lễ tiễn đưa ấm áp không thể diễn ra trọn vẹn, thì khoảng thời gian đình chiến hiếm hoi đó, chính là dịp, để người ta dành cho những người đã khuất những điều ý nghĩa cuối cùng.

2/ 50 năm trước, Tết Mậu Thân, 30 tháng giêng 1968, văn hóa thú :

Sự kiện Quân đội Việt Cộng thảm sát dân lành ở Huế vào dịp Tết Mậu Thân 1968, đến năm nay, với Tết Mậu Tuất 2018, tròn trèn đã  50 năm. 

Như quý thân hữu và đọc giả đã thấy như trên vào dịp lễ Giáng Sanh xứ người 100 năm trước, hai phe thù địch ngưng chiến cùng nhau hát thánh ca, trao đổi lời chúc tụng và tặng quà kỷ niệm nhau, trên chiến tuyến cạnh những địa đạo chiến hào. Trái lại với lễ Tết xứ ta, 50 năm trước, mặc dù đã  hẹn nhau giữ truyền thống quê hương là mọi sanh hoạt xã hội phải ngưng lại, huống chi là chiến tranh, nên phải hưu chiến trong ba ngày linh thiêng của dân tộc là ba ngày Tết cổ truyền thờ cúng tổ tiên, thăm viếng sum họp gia đình. Lại thêm «  Trong những ngày trước cuộc tấn công, quân đồng minh nới lỏng phòng thủ. Phe Bắc Việt (cũng) tuyên bố ngưng chiến vài dịp Tết (Mậu Thân) từ ngày 27 tháng giếng đến ngày 3 tháng hai 1968 » - (Wikipédia en français « L'offensive du Tết ...  Dans les jours précédant l'offensive, les alliés se relâchent. Le Nord-Viêt Nam annonce une trêve pour le Têt, soit du 27 janvier au 3 février 1968)

Sự Kiện :

Đúng nửa đêm ngày 30 rạng ngày 31 tháng 1 năm 1968, thừa quân đội đồng minh và đặc biệt quân cán chánh của Việt Nam Cộng Hòa được nghỉ phép về gia đình « ăn Tết » ; quân đội Cộng sản Bắc Việt và quân Việt Cộng ẩn nấp ở miền Nam Việt Nam cùng lúc tấn công bất thình lình tại nhiều thành phố và địa phương trên toàn lãnh thổ của Việt Nam Cộng Hòa - trong đó có Sài gòn và Huế. Với một tổng số vào khoảng 84 000 quân cộng sản Bắc Việt cùng với hàng ngàn du kích địa phương nằm vùng, đồng loạt nổi dậy, tiền pháo binh và súng cối, hậu xung, tấn công các phi trường, các cơ sở quân sự quân lực Việt Nam Cộng Hòa, cùng 64 khu quân sự các thành phố là làng xã.

Sau các thành công quân sự ban đầu, họ bị quân dân cán chánh của quân lực  Việt Nam Cộng Hòa áp đảo và đẩy lui khắp nơi, trừ Huế. Trong mọi tình huống, quân lực Việt Nam Cộng Hòa, cùng với các đơn vị địa phương quân và cảnh sát tử thủ đã đẩy lui liên quân cộng sản Bắc Việt và Việt Cộng.  Trừ Huế, Quân lực Việt Nam Cộng Hòa tuy ở thế bị động, hoàn toàn phòng thủ, nhưng dưới quyền chỉ huy của Tướng Ngô Quang Trưởng, nên vẫn giữ vững được phòng tuyến.

Thế nhưng một phần lớn thành phố vẫn bị chiếm bởi quân Việt Cộng. Cuộc chiến dằn co đẩm máu suốt 28 ngày. Theo thống kê đồng minh Mỹ-Việt, quân Cộng sản Bắc Việt và Việt Cộng nằm vùng đã bỏ lại khoảng trên dưới 5 000 cán binh vừa chết, vừa bị thương, chỉ độ 100 tên bị bắt hay đầu hàng thôi. Phía đồng minh 216 tử thương, 1609 bị thương, riêng quân lực Việt Nam Cộng Hòa 421 quân nhơn đã hy sanh vì Tổ quốc, 2 123 bị thương và 31 người mất tích.

Trái lại, trên 5800 thường dân vừa thiệt mạng và bị thương, 116 000 mất nhà mất cửa mất cả tài sản trên tổng số dân Huế là 140 000 người

Và … Sau khi thành phố vừa lấy lại, người ta tìm thấy những hố chôn tập thể với 2800 xác chết.   (Nguồn Wikipédia Pháp)

Số liệu về các hố chôn tập thể :

Trong những tháng và những năm tiếp theo, bắt đầu từ ngày 31 tháng 1 năm 1968, và kéo dài tổng cộng 26 ngày, hàng chục ngôi mộ tập thể được phát hiện trong và xung quanh Huế. Nạn nhơn bao gồm phụ nữ, nam giới, trẻ em và trẻ sơ sinh.

Theo Nguyễn Lý Tưởng, cựu Dân biểu khu vực Thừa Thiên, trong 22 địa điểm tìm được các mồ chôn tập thể, người ta đếm được 2,326 sọ người. Sau Tết, các gia đình kê khai có người chết, có người mất tích, lên đến 4,000 gia đình. Chánh quyền Việt Nam Cộng Hòa, đưa ra danh sách 4.062 nạn nhân được họ xác định là đã bị bắt cóc hoặc bị giết. Theo các báo cáo của Việt Nam Cộng Hòa, nhiều thi thể được tìm thấy ở tư thế bị trói buộc, bị tra tấn và có khi bị chôn sống.(Wikipédia Việt Ngữ)

Tại sao thành phố Huế ? Vì chiến lược ?:

Ở thành phố ngày diễn ra trận chiến dài và đẩm máu nhứt của cuộc Tấn công Việt Cộng ngày Tết Mậu Thân 1968.

Thành phố Huế, nằm ngang đường quốc lộ 1, nằm 1,2 cây số cách biển Đông và 100 cây số phía Nam giới tuyến Bắc (vĩ tuyến 17) của Việt Nam Cộng Hòa. Huế là thủ phủ của tỉnh Thừa Thiên, là thành phố lớn thứ ba của Việt Nam Cộng Hòa, với 140 000 cư dân.Và Huế cũng là cố đô của triều đình Nhà Nguyễn, là trung tâm văn hóa của miền Trung của toàn đất nước. 

Cho mãi đến năm 1968, Huế vẫn là nơi được xem là khá an toàn, dù là nằm trên một trục lộ thông thương Nam Bắc. Huế thật sự được chia làm hai thành phố bổ trí theo Sông Hương cắt theo hướng Đông-Nam Tây-Bắc.. 2/3 dân chúng sống ở phía bờ Bắc của Sông Hương, (Hữu ngạn – theo cái nhìn á đông- từ cửa biển lên nguồn – âu mỹ nhìn từ nguồn xuống biển) bao bọc ngoài và trong Cổ Thành, với các vườn xưa, chùa xưa, hố đào, nhà cửa xưa, và, với cạnh sát bờ thành, là phu phố cổ Gia Hội, chằnh chịt nhà xưa, ngỏ hẹp.

Phía bờ Nam Sông Hương (Tả ngạn), bên kia cầu Nguyễn Hoàng, là thành phố mới, thành phố Tây, với một diện tích 50 % nhỏ hơn Cổ Thành, và với 1/3 cư dân còn lại. Ở đấy, gồm có nhà thương, nhà giam, nhà thờ thiên chúa giáo La mã - Phú cam, và những cơ quan công quyền với những địa ốc tân thời như Tòa Lãnh sự Mỹ, Viện Đại học, và nhiều cư xá các viên chức…

Bộ tham mưu sư đoàn 1 của quân lực Việt Nam Cộng Hòa, đóng ở mạn Đông Bắc Cổ Thành Huế, với những công sự chiến đấu nhưng phần đông được bố trí dọc theo quốc lộ 1 về hướng Quảng Trị. Đơn vị gần nhứt Huế là Trung đoàn 3 với ba tiểu đoàn nằm cách Huế khoảng 4 cây số mạn Tây Bắc. Đơn vị duy nhứt có mặt trong thành phố là một Đại đội « Hắc Báo », gồm các binh sĩ thiện chiến, chuyên ngành thám sát hay phản chiến trả đủa nhanh chóng. Riêng phần an ninh thành phố thuộc quyền của Cảnh sát quốc gia. 

Hiện diện của Huê kỳ và quân đội Mỹ, khi cuộc chiến bắt đầu, chỉ với sự có mặt của 200 quân nhơn của thuộc cơ quan cố vấn MACV gồm 200 quân nhơn của lục quân USArmy và thủy quân lục chiến USMC Huê kỳ, vài sĩ quan (cố vấn) Úc, và vài sĩ quan cố vấn cạnh sư đoàn 1 Việt Nam. Tất cả đang « ăn Tết » tại một doanh trại, được trang bị chiến đấu sơ sài – légèrement fortifié nằm phía Đông của thành phố mới bờ Nam Sông Hương, cách cầu Nguyển Hoàng một khu phố.

Tả dông dài để nói rõ, cái nhẹ dạ của Liên quân Mỹ-Việt miền Nam Việt Nam, do quá « gentlemen âu mỹ », quá « quân tử á đông », tin tưởng tưởng rằng Hà nội tôn trọng hưu chiến, nhưng tập tục á đông tôn trọng ngày giờ tháng linh thiêng tuyền thống đã được tôn trọng từ bao năm nay ; ( cũng do tuyên bố của phe Bắc Việt ngưng chiến vài dịp Tết (Mậu Thân) từ ngày 27 tháng giếng đến ngày 3 tháng hai 1968) nên đã bị văn hóa Công Sản chủ nghĩa Vô Thần-Vô Gia Đình-Vô Tổ quốc bịp !

Trái lại, Bộ chánh trị Đảng và công an Cộng Sản đã sửa soạn sẳn một danh sách dài những nhơn vật-mục tiêu cần phải thanh toán ngay từ những giờ đầu của cuộc tấn công. Những sĩ quan của Quân lực Việt Nam Cộng Hòa đã đành; những nhơn vật, nhơn sự hành chánh chánh trị, thôi cũng đành nhưng đàng nầy lại thêm tất cả những thường dân có quốc tịch Huê kỳ hay quốc tịch khác, ngoại nhơn, ngoại kiều hay người việt làm việc với ngoại kiều, dù người hay dù cơ sở. Sau khi bắt, phải đem ngay ra khỏi thành phố trừng trị giết hoặc thủ tiêu, vì có tội với nhơn dân Việt Nam... Thảm sát do đó Huế bắt đầu.

Thời điểm cuộc tấn công cũng đã nghiên cứu rất kỹ, nhờ lệnh ngưng bắn, quân lực liên quân Mỹ Việt sẽ lơ là, nhiều quân nhơn Việt Nam đi phép về thăm nhà...và thời tiết, mùa mưa vẫn còn sót ở miền Trung sẽ giảm cường độ hoạt động của Không Quân Mỹ Việt. Do đó khi, quân Cộng Sản bắt đầu tấn công, một nửa quân lực Việt Nam Cộng Hòa đang nghỉ phép, quân phòng thủ lo phòng ngoại biên hơn phòng giữ trung tâm các thành phố. Lúc Huế bị tấn công, chỉ có một Đại đội Hắc Báo đang giữ đường sân bay, nằm ở Đông Bắc Cổ Thành.  Do đó Cổ Thành bị tràn ngập ngay !

Vài câu chuyện, vài nhơn chứng :

  Từ Chuyện Ta : Nguyễn Công Minh, con gái của phó Quận trưởng quận Triệu Phong, tỉnh Quảng Trị vào thời điểm đó, nói rằng cha cô, sắp về hưu, đã bị bắt tại nhà riêng khởi đầu cuộc tấn công. Sau khi ông nói với quân Giải phóng rằng ông là Phó Thị trưởng thành phố Huế sẽ được cho nghỉ hưu trong năm sau (1969), ông được lệnh phải trình diện ở khu cải tạo. Hai ngày đầu, ông được cho về nhà sau khi đến khai báo, đến ngày thứ 3 thì ông được yêu cầu đóng gói quần áo và thực phẩm để tới khu trại trong 10 ngày.

 Ông không bao giờ được nhìn thấy một lần nữa, cũng không tìm được hài cốt của ông. Cô kể lại rằng vào mùa hè năm 1969, khi tìm kiếm thi thể của cha cô (việc tìm kiếm do một người Cộng sản trình diện chiêu hồi chỉ dẫn), cô đã chứng kiến 7 thi thể trong một ngôi mộ đã được tìm thấy. Nguyễn Công Minh ước tính khoảng 250 thi thể được tìm thấy trong 1 tháng tìm kiếm trong 8 hố chôn tập thể.

 Đến Chuyện Tây : Ba giáo sư, Giáo sư Horst-Günther Krainick, bác sĩ Alois Alteköster, và Tiến sĩ Raimund Discher, người giảng dạy tại Đại học Y Khoa Huế, là thành viên Đại sứ Văn hóa CHLB Đức, cùng với bà Horst-Günther Krainick, đã bị bắt giữ bởi quân Giải phóng trong cuộc tấn công Huế của họ vào tháng 2 năm 1968. Ngày 05 Tháng Tư năm 1968, các bộ phận thi thể của giáo sư cùng với nhiều người dân Việt Nam đã được phát hiện trong ngôi mộ tập thể gần Huế.

Một số soạn giả và phóng viên như Stephen Hosmer (Viet Cong Repression and Its Implications for the Future, 1970); Peter Braestrup (phóng viên, viết cuốn Big Story, 1977); Barbara Tuchman (viết cuốn The March of Folly, 1984); Loren Baritz (Backfire, 1985) và Uwe Siemon-Netto (Springer Foreign News Service) tất cả đều cho rằng quân Cộng Sản thực hiện một cuộc tàn sát. Siemon-Netto cho rằng những thi thể bị trói tay là chứng minh họ không chết vì bom mìn mà đã bị bắn với mục đích thủ tiêu chứ không phải vì lạc đạn.

3/ Kết luận :

Cuộc tổng tấn công Tết Mậu Thân là một thất bại lớn của Việt Cộng và quân đội Cộng sản Bắc Việt.

Thắng thua không còn tánh thời sự của bài viết nấy của chúng tôi !  50 năm hồi tưởng lại để nhắc lại người dân Việt Nam, dù là người tỵ nạn Cộng Sản hiện nay ở yên phận ở Hải ngoại, hay dù là người còn sống trong nước… hãy cùng nhau đốt một nén hương tưởng nhớ các nạn nhơn của cuộc thảm sát Huế tháng giêng năm 1968, váv các nạn nhợn của toàn cuộc chiến Chống cộng giữ vững Miền Nam trong vòn trên 20 năm.

Bài học đáng ghi. Khỏi cần nói nhiều chỉ so sánh hai cái hiện tượng :

Noël 1914,  ngưng bắn trên chiến hào, để cụng ly hát mừng Thiên Chúa ra đời, dù là ba quốc gia, ba quốc tịch khác nhau không đồng ngôn ngữ – Pháp Anh Đức !

Tết 1968, Cộng Sản Bắc Việt bịp dân quân Nam Việt nhẹ dạ, ngưng bắn, để tấn công, dễ dàng tàn sát, cắt đầu, mổ bụng, chôn sống, tuy dù là đồng hương, tuy dù là đồng ngôn ngữ - Việt Nam.

Hồi Nhơn Sơn, 27 tháng 12 2017 nhớ về 27 tháng 12 1914.

Phan Văn Song

CÁM ƠN HUYNH TRƯỞNG TÔN THẤT TUỆ- KẺ Ở MIỀN THIỆT XA- NGUYÊN VĂN GỞI SAO ĐĂNG VẬY ./-TCL

NGÔN NGỮ Tue Ton

Gởi  một bài đến các bạn vào những ngày cuối năm tây. Mọi việc trên mặt báo toàn quyền của các bạn. Nhưng tôi cũng yêu cầu được đăng xuất xứ bên cạnh tag như lần trước tôi đã giải thích vì muốn cho cái blog cô đơn có thêm vài visit sau khi bị "blocked"; hơn nữa ghi xuất xứ là việc rất thông thường, không làm hại uy tín của nơi đăng tải.

Về cá nhân tôi sinh 1939 nhưng hiện nay vẫn cuốc đất tuy không hung hãn như mươi năm trước. Nhờ có một số đất rừng không có giá trị địa ốc, tôi ngày nào cũng phải đi bộ như ra đường lấy thư, xuống bờ hồ cho vịt ăn bắp, xuống barn nuôi hai con heo báo cô mà mấy đứa cháu ngoại mua lầm tường là mươi ký thì nay đã trăm ký. Mùa nầy lạnh, phải lo dọn củi đốt trong nhà cây. Không tiền mua 'golf cart' mà hóa ra hay. Hai tháng trước đau đầu gối thì con gái châm cứu và trị bằng aspirine, vừa bổ tim. Ăn rất nhiều, ăn chi cũng ngon, có khi chỉ muối tiêu mà cũng qua cầu như cao lương mỹ vị. Thỉnh thoảng ăn muối tiêu cho có hương vị nghèo, chắt vo, mua vàng để vượt biên khi CS chiếm hết vùng đất sống; Mỹ cộng mà cọng với VC thì con dun cũng chết.

Tôi thấy xưa kia người Singapore không phải CS mà ủng hộ lục địa vì dòng máu; ngày nay có những cú đánh chéo (ngụy trang chống Bắc Kinh)  như Đại Kỷ Nguyên, như Pháp Luân Công sửa soạn một dung môi Tàu. Đại Kỷ Nguyên là tiếng Việt Tàu, Pháp Luân Công là một thứ Phật Giáo bựa, pha chế có phương pháp hơn Thanh Hải mà thôi.

Nhưng tôi rất "Tàu" vì theo tôi chữ Hán đóng vai trò quan yếu như tiếng Pháp với tiếng Anh từ ngày quận công Normandie  chiếm hải đảo. Nhìn thì thấy cái chi cũng Pháp: president, senate, congress, budget, poetry, dentist ...Tôi không nhạo Khổng Tử "thuật nhi bất tác" như có người nói KT cóp những tinh anh của giống Bách Việt. Thuật nhi bất tác có nghĩa là lấy những chân lý tự nhiên, ví dụ "nhân chi sơ tánh bản thiện",  "tam tài, thiên địa nhân" cũng như Phật nói Phật chỉ lập lại những điều của tam thế chư Phật. Tôi thích Tàu như GS NGuyễn Đăng Thục đã khen: chế ra thuốc súng, phát minh địa bàn... nhưng không dùng cho chiến tranh.

Nhưng cái Tàu của tôi hoàn toàn khác với cái Tàu trong bức hình tập đoàn tám bác sĩ trong đại hội y khoa Huế 2017 tại Costa Mesa. Hình không phụ chú, không biết VN hay Tàu thiệt. xuất xứ

Tám ông nầy xuất hiện trong một phần của đại hội, không thấy ở lễ chính. Dẫu sao nó cũng trái với common sense.

chữ Ai Cập xưa
noái dư rứa, ai làm chi tui?

tôn thất tuệ

Hy vọng quí vị còn nhớ chương trình TV đố vui để học thời VNCH. Xin gợi lại một kỳ do Cao Thanh Tùng điều khiển. Thầy Tùng nói giọng Nam, được nhiều người biết vì thầy đàn trung hồ cầm, cello, với Tiếng Tơ Đồng của Hoàng Trọng, ban nhạc qui tụ hầu hết danh ca như Thái Thanh, Kim Tước, Mai Hương, Anh Ngọc v.v…. Thầy nói bắt đầu bởi cái dễ nhất, với một câu đầy đủ, hình như: ‘hãy đi cẩn thận, kẻo “hục” chân té xuống bùn. Em hãy đánh vần chữ  'hục’. Trò đáp: HỤC. Thầy nói là sai, phải đánh vần là HỤT. Nếu thầy hỏi tôi, tuy tôi nghe là “HỤC” tôi vẫn trả lời đúng như thầy muốn, và viết cũng vậy. Nếu làm luật sư bênh vực học trò, tôi sẽ hỏi:  thưa thầy, thầy là nhạc sĩ, thầy muốn học trò viết ám tả lối Pháp hay ám tả âm nhạc (dictée francaise ou dictée musicale), thân chủ cuả tôi theo lối ám ký âm nhạc, nghe sao viết vậy.

Dictée là món khốn nạn nhất cho học sinh Việt chúng tôi. Danh từ số nhiều thêm S hay X không đọc thành một âm, khác tiếng Anh có thêm âm S hay Z. Lại có cái trò E câm thêm vô tĩnh từ hay quá khứ phân từ; động từ nhóm thứ nhất thì tùm lum, số ít và số nhiều đọc như nhau (il aime, ils aiment); lại quá nhiều chữ đồng âm (le président; en présidant). Muôn ngàn thứ lắc léo, phải nhanh trí mà làm accord. Mấy trự học trường Tây còn khốn khổ nữa, viết dictée quá một số lỗi thì không được thi tiếp.

Cùng với nền móng 500 năm từ thời Ronsard với tuyên ngôn bảo vệ và làm sáng sủa tiếng Pháp, tinh thần dictée đã duy trì giềng mối của tiếng Pháp; có thời như một mặc định, các hiệp ước quốc tế đều thêm một bản tiếng Pháp cho rõ. Hai ngôn ngữ khác mà tôi có biết là tiếng Việt và tiếng Anh đều áp dụng tinh thần nầy. Từ nhỏ, thế hệ của tôi ở Huế chỉ viết đúng ch/tr; s/x, vd, dấu mũ; nhưng chợt ruột với hỏi ngã, c/t; có g không g, oi/oai …  khi viết ám tả và làm luận. Tiếng Anh, bạn phải viết thành ba chữ từ một lối phát âm: to go, too cold, two dollars. Tiếng Anh còn bù đắp chỗ không phát âm đầy đủ bằng dấu riêng. He said: I’m busy readin’. (reading).

Nhà tôi nói giọng nam, tui nghe “đi chợ nhớ nhắc em mua hột dịch” nhưng bà viết “hột vịt” cùng các món khác cần mua như “bún” (nói là búng). Tôi hiện còn rất khó khăn với chính tả nhưng không thể quên: sửa chữa / sữa chửa (sữa của gái mang bầu).

Những thứ ẩu xị không có dấu, thêm rất nhiều quái thai đã bắt đầu từ HCM trong tài liệu thần thánh gọi là di chúc. Trang web của cựu sinh viên Y Khoa Huế có đăng một bài phân tích của GS Lê Bá Vận*, chỉ rõ HCM không rõ ngôn ngữ mà thêm đủ thứ làm như tài ba. Tác giả viết: Đến nay vẫn chưa hiểu tại sao và từ bao giờ Hồ Chí Minh có lối viết chính tả lạ thường như vậy. Dù sao, dùng f, dùng z. không phân biệt hỏi ngã… thì được thấy rõ ở tiếng Trung Quốc. Học vấn thì dở dang, văn hóa thì tầm thường... thì dương danh tất trông vào giảo hoạt thiên phú. (xem link bên dưới) Nếu xưa kia HCM được nhận vào trường bảo hộ để phục vụ mẫu quốc, có lẽ ông theo lối ám tả, đơn xin học được thuê viết với vài lỗi văn phạm.

Nếu tôi không lầm, Tàu có nhiều thứ tiếng như Quảng Đông, Hẹ, Tiều… chỉ là các lối phát âm nhưng chữ viết đều giống nhau, cho nên học quan thoại rất dễ. Nghe nói, dân tộc Việt có ngôn ngữ thống nhất hơn các ngôn ngữ khác, nghĩa là nói chung, các vùng có thể hiểu nhau, trừ vài tiếng riêng như ngoài bắc, ốm là bệnh trong khi ở từ Huế vô Nam có nghĩa là gầy.

Nếu mọi người chấp thuận quan niệm dictée francaise và đồng thuận một số qui ước thì chữ viết là một nguồn phúc lợi lớn lao. Nhưng tiếng Việt bây giờ rất bừa bãi; nhưng hãy trở về ký tự. Và trong chuyện nầy mà thôi cũng đã lắm điều.

Một luật sư hiện ở Úc (còn thêm danh hiệu bác sĩ y khoa Huế) cho biết từ rày ông chỉ dùng dấu hỏi mà bỏ dấu ngã trên Facebook. Dễ hiểu vì người Huế không phân biệt hỏi ngã. Nhiều người nêu ý kiến nầy nọ. Có một comment đốp chát: dấu hỏi khác với dấu ngã; ỉa khác với đái tuy gần giống nhau; không lẽ bạn chỉ ỉa không, hay đái không mà thôi!

Nếu ông đem lối viết theo ám ký âm nhạc qua tiếng Anh khi hành nghề thì ông ta ít nhất sẽ dùng một chữ “to” cho ba trường hợp:going to school, too early và two persons.

Nếu ông phải viết một chứng từ gì thay cho thân chủ, một lý đoán theo lối nầy thì thật nguy hiểm. Nhiều trường hợp, phải viết con số và dấu chấm câu bằng chữ, không lẽ luật sư viết: he, she... has to pay to thousands  pounds. Dĩ nhiên ông không làm vì cần sự minh bạch, tòa Úc không xập xị xập ngậu, tòa có thể cấm hành nghề. Vậy sao ông bỏ cách thức nầy trong tiếng Việt. Máy thu âm không phản ứng gì khi thu hai mệnh đề ‘tôi ngồi nghĩ’ và ‘tôi ngồi nghỉ’ không phân biệt hỏi ngã, nhưng một con người nghe đọc như vậy thì nhìn xuống chữ viết để biết kẻ nói đang mệt về thể xác hay đang suy gẫm chuyện gì. Hai hành vi khác nhau vô cùng. Người không phải là máy. Trong một mức độ khá rộng lớn, suy tư chính là ngôn ngữ nói hay viết trong đầu. Nếu một luật sư không phân biệt rõ rệt, không quan niệm rõ rệt thì tôi không dám nhờ biện hộ dù tòa nói ngôn ngữ khác tiếng Việt.            

Tiến sĩ Bùi Hiền, người “nắm cặt Mao Hồ và được em gái hậu phương Đoàn Hương nắm cặt hậu thuẩn”, theo lối phát âm ngoài Bắc đã đồng hóa ‘trái chanh’ và ‘mái tranh’ thành một chữ mới là canh; hỏa châu và con trâu đều là câu. Người ta cố làm cho sáng sủa ngôn ngữ như Ronsard, còn mình thì làm cho tối tăm thêm.

Nguy hiểm và lạ lùng trong tiếng Việt là lối phát âm khác nhau ở phụ âm ch/tr; s/x v/d và luôn cả nguyên âm ây/ay; ít/ích. Còn thêm, tuy không nhiều người nói: d/r, nh/d; nổi tiếng nhất vẫn là lối Hà Lam Linh (Hữu dụng để trại tên môt bộ phận cơ thể nếu đọc cho đúng sẽ gây đột quỵ). Hãy nhìn chữ “VỊT”, nó thành “dịt” và đi thêm thành “dịch”. Người có học nghe: ‘con dịch nầy bị dịch’ sẽ viết ‘con vịt nầy bị dịch’. Hãy nhìn chai bia Con Cọp BGI thì thấy hai chữ: La Ve. Người mình thường đọc tiếng tây cuối với ière thành ‘de’ như ‘vô số de’ tức là số lùi arrière. La bière, tức là ‘La de’ chứ không phải ‘la ve’. (âm ‘dê’ dùng nhiều; pièce de rechange, đồ phụ tùng, Việt hóa là ‘đồ dét’; gens de panier, cái thúng, là ‘ba de’, du côn ngoài chợ).

Tiếng Anh thì may hơn; khác nhau chút đĩnh ở nguyên âm. Ví dụ chữ Stop ở góc đường. Nguyên âm lúc đầu rất ấm, ở cổ gần chữ O có nón, tiến lên mũi thành O; bây giờ gần như A. Xì táp. Nhưng không bao giờ biến qua Shtop, Ztop, Stob, Sdop…Việc ký tự không gặp khó khăn. Tôi có học một giờ tiếng Đức với ông Ferkinhoff ở Huế và nghe nói tiếng Đức không có biệt lệ, trong cách viết và đọc. Mừng cho quê nhà của Beethoven, Brahms.

Có bốn khuôn mặt không dùng chữ viết: Socrate, Jesus, Khổng Tử và Thích Ca. Nhưng chữ viết của môn đệ ghi lại lời thầy vô cùng quan thiết cho sự sống tâm linh của nhân loại. Lối ký tự trong công việc nầy rất rộng lớn nhưng cũng gồm những việc rất nhỏ như hỏi ngã. Trong vòng ảnh hưởng của Tàu, VN cũng như Nhật đọc Hán tự theo lối riêng nhưng quá nhiều đồng âm dị nghĩa, học trò phải xem tự điển thì thấy ký tự khác nhau không lầm lẫn. Chữ “minh” theo cách viết vừa là tối (cõi u minh) và sáng (minh bạch). Vậy thì sao chúng ta bỏ dấu hỏi hay ngã. Nếu ông luật sư hay Mathieu Trần chọn dấu hỏi và viết tự truyện, người đọc sẽ thấy hai đấng nam nhi không bao giờ có chút hoạt động trí nảo, chỉ lo nghỉ mệt ví như vì uống quá nhiều, phung phí sức lực.

Ngôn ngữ mang theo mình không gian và thời gian. Hoàng Xuân Hãn đã dùng ngôn ngữ học (so sánh các biến dạng v.v…) để lượng định mức khả tín của sử liệu khi viết cuốn Lý Thường Kiệt (ĐH Vạn Hạnh tái bản trước 75). 1911, để giải thích một chữ mới “fossil poetry” (nền thi ca hóa thạch) để mô tả ngôn ngữ, Glenville Kleiser viết: Words embody facts of history or conviction of the moral common sense; so far as that moral sense may be perverted, they will bear the witness and keep a record of that perversion. (ngôn tự hiện nguyên các sự kiện lịch sử hay sự tin tưởng vào một nền luân lý theo lẽ thường; và ngay cả khi ý nghĩa luân lý nầy đã méo mó thì ngôn từ lại là chứng nhân và mang dấu tích của sự sai lạc nầy). Kinh Di Đà có câu: xứ Cực Lạc không có tội ác huống là các danh xưng tội ác; nhưng theo ngữ học thì nói: xứ Cực Lạc không có tội ác nên không danh từ về tội. Vậy nơi nào có nhiều tiếng về tội ác, có khoa tội phạm học, nơi ấy nhiều tội phạm. Danh từ "Xi đa" (sida, aids) xuất hiện sau khi bệnh aids lan rộng ở VN; bệnh nầy cũng hoành hành ở Lào cho nên cây cầu trên sông Mekông bắc qua Thái được gọi là The Aids Bridge.

Chẳng hiểu bằng cách nào, khoa ngữ học cho rằng phải mất 16…ngàn năm một ngôn ngữ mới thành hình đến mức diễn đạt những ý tưởng trừu tượng mạch lạc, dung hợp tốt đẹp với những điều cụ thể, diễn tả dễ dàng những gì muốn nói; lúc ấy ngôn ngữ là một cây nhân sinh, có đời sống riêng tuy dính liền với đời người và người đời. Tin như vậy thì thành ngữ “bốn ngàn năm VN” chỉ cho thấy sự lâu dài chứ không định lượng thời gian. Văn minh Ấn Hà có chừng 30 ngàn năm, văn minh Âu Lạc có tệ cũng mười ngàn năm.

Vì sao dùng óc địa phương để phá hủy những điều được xây đắp qua thử thách với thời gian. Bạn phát âm không phân biệt hỏi ngã là chuyện của bạn, do cha mẹ sinh ra trong vùng nói như vậy, hãy tiếp tục tự do ấy, người Huế có chỗ nói: ‘âm dạc’, ‘về dà sớm” thay cho âm nhạc, nhà cửa. Nhưng chính vì quyền lợi của bạn và của chung hãy cố sức đến một thuận hợp. Văn là người, không cần những tác phẩm lớn, chỉ vài dòng đủ để tả nhân dạng của người viết. Bạn đừng lo, lối phát âm đặc thù của từng vùng sẽ không mất đi; ngày nay kỹ thuật ghi âm dư sức đưa chúng vào thư viện hay bảo tàng viện xướng âm.

Một trong những điểm chính yếu phim My Fair Lady là giọng nói ấn định chỗ đứng xã hội của bạn. Cô gái bán hoa phải đi học ngõ hầu có điều kiện cần (chưa đủ) để nhập vô giai tầng quý phái. Không biết bây giờ thì sao, chứ thập niên 1960, Úc vẫn còn phân biệt người nói kiểu uneducated (heoz trong chữ house) và educated (haoz trong house) nhưng nhờ trường học, ai cũng đánh vần như nhau.

Audrey Hepburn trong vai cô gái bán hoa

Tiếng Anh hiện nay là kết quả dung hợp giữa tiếng địa phương (Anglo Saxon) và tiếng gốc La Tinh qua vụ Quận Công Normandie chiếm đảo quốc nầy 1066. Cùng với những ưu điểm tự thân, ngôn ngữ nầy nhờ hổ trợ của đế quốc Anh và vai trò của Mỹ trên chính trường quốc tế, đã hiện diện khắp nơi. Chiến tranh lạnh đã đưa tiếng Anh đến bốn góc trời với phương pháp trực tiếp không trừu tượng như lối dạy tiếng Pháp (định nghĩa và công thức như toán hoc). Trong một ấn bản chừng 1982, tuần san Times nói ban biên tập của họ tiếp tục đẩy mạnh làm cho Anh ngữ trở nên phổ quát như âm nhạc!? Tham vọng quá đáng nhưng người Mỹ đã gần như thành công diệt trừ sự khác biệt giữa British English, American E, Australian E, Canadian E ...còn cách xa Indian English.

Thế nhưng ngay trên Liên Bang Bắc Mỹ nầy vẫn có một vụ ngôn ngữ thụt lùi như việc hung hăng kiểu Mathieu Trần, chỉ dùng dấu ngã mà không ai hiểu lầm, vì xứ Huế noái dư rứa; đúng vậy, không thể hiều lầm vì chỉ nói những việc như cầm cuốc, thêm cỏ vào chuồng heo; không nói đến những phạm trù như vùng phi tưởng, phi phi tưởng. À mà quên, đi lạc rồi.

Người da đen vẫn quay quắt như trong một câu hát nhiều nghĩa: I want to go home but no home to go. Ưu lo về một quê nhà xa xăm mờ ảo đã thấm vào máu, thành một thứ ‘gene’ từ thời đau buồn nộ lệ, và thời giải thoát với những nỗi buồn và khổ đau khác kiểu mới. Tuần báo Cosmopolitain, tuy chuyên về thời trang, 40 năm trước, đã in một bài tường thuật rất cảm động về một cuộc đi tìm nguồn gốc thành công. Lữ hành kiêm ký giả đã tìm gặp nơi vùng đất Phi Châu nhiệt đới hình bóng chân thật của tổ tiên, vẫn làm những việc như xưa; nhưng ông phải trở về Mỹ như Lưu Nguyễn đến Thiên Thai vẫn phải hỏi thiên tiên đường đâu về quê cũ. Hầu như đây là trường hợp duy nhất.

                                             hộ tống nữ học sinh da đen vô lớp, tranh Rocwell

Trong lúc ấy, nhu cầu tâm lý, tuy hướng về một nơi mơ hồ, đã nẩy sinh một số khuynh hướng muốn khai thông sự ưu uất bởi kẻ có lòng thì ít bên cạnh những hoạt đầu…. Người da đen được khuyến khích theo Muslim qua luận cứ tổ tiên của họ là người Muslim bị bắt làm nô lệ và ép theo Thiên Chúa Giáo. Khuynh hướng bạo động được thổi phồng và hấp dẫn cho nên việc cải đạo thành hình rộng rãi ở các nhà tù. Mơ ước một quê hương một vùng đất được thêm một chút cụ thể dù còn ở danh từ đó là tổ chức Islam Nation của Farakhan. Xưa kia, người da đen thiết tha có con đi học chung với các trẻ em khác, đã phải nhờ chính quyền hộ tống vào trường, thì nay các lãnh đạo chủ trương mở trường học riêng cho người da đen.

Dài dòng như trên chỉ muốn nói ý niệm về một căn cước riêng cần có thêm một yếu tố khác là ngôn ngữ. Họ muốn thay tiếng Anh bằng Ebonic. [Ebony là gỗ đen như gỗ mun làm đủa, cộng với phonetic thành ebonic]. Nhưng ebonic chỉ là một hạ phẩm của tiếng Anh, khai thác lối đọc và viết của người da đen, ví dụ bỏ những phức tạp văn phạm như số nhiều, bỏ những hậu biến inflection; ví dụ: they are young; they parent mà không dùng their. Họ nói người da đen bị ép học thứ tiếng của người da trắng.

Khi phải sinh sống với người cai trị thuộc địa như Pháp và Anh, dân bản xứ ở các hải đảo phải bày ra tiếng Créole. Lời của bản nhạc Day O nói về tàu chuối ở Jamaica với tiếng hát Belafonte mang những thành ngữ như me wan go home. Ở hòn đảo thần tiên Tahiti, ma lécole thay cho mệnh đề Je vais à l’école; trong đó đại danh từ ngôi nhất rút lại còn chữ “me”, động từ aller chỉ còn ngôi thứ ba va cho mọi thì mọi cách, đọc qua đọc về thành “ma lécole”. Sự biến chế thành Creole không có gì đáng cười, nó có thể khởi xuất một diễn trình 16 ngàn năm mà môn ngữ học đã nêu ra. Đó là một nhu cầu cần diễn tả; ví dụ vì không bao giờ được phép nói chữ hôn nên phải gọi bú mồm.

Nhưng người da đen không cần phải chế ra một thứ Créole riêng gọi là Ebonic. Người dân thuộc địa không được đi học, còn dân Mỹ thì xe đưa đón tận nhà, cưởng bách giáo dục cho hết tú tài. Vỉ sao lại bỏ những inflection? Inflection không phải là sáng chế của người da trắng mà đã có từ văn minh Ấn Hà (Indus Valley) ba bốn chục ngàn năm trước. Nhưng cần biết ngôn ngữ là cần câu cơm. Bạn không phân biệt hỏi ngã mà cố làm thánh tướng, bạn viết nói tiếng ebonic không ai hiểu, làm sao người ta sẽ thuê bạn, dù công việc ít giao tiếp. Chớ nên đi vào vết xe nầy.

Phản ứng ebonic, viết bựa Việt ngữ được so sánh như người man rợ chặt cây táo chỉ để ăn một trái táo, trái táo ngông cuồng, tự ái địa phương vặt. Nhưng nhìn qua cách khác, cùng đi xuống với mọi đi xuống khác (và trong xã hội, cùng đi lên thì đi lên hết như thi ca, nghệ thuật, kiến trúc, âm nhạc …). Bỏ qua, phá hủy cái đẹp của tiếng Việt do người Việt, bỏ qua cái đẹp của tiếng Anh bởi nhóm ebonic, cũng như sáng chế danh từ “khu ỉa” cho khu trị bệnh đường tiêu hóa BV Nhi Đồng** nào khác chi người tài hoa bỏ đi những lời âu yếm bên bến xuân mà chim phải ghen, bỏ qua đường thơm bóng gầy tóc ngà, mà chết trong “cái lìn em hôi”. Nghe có buồn không!?

ghi chú:

* Lê Bá Vận: HCM và sự hủy hoại văn hóa VN

** hồi ký của Lâm Chương

xuất xứ đây